Luxemburger Wörterbuch

Edi s. Ed.

Edmond (Ton: 1) Vorn.: «Edmund».

Educatioun F.: «Erziehung» — en huet keng E. (er hat keine Manieren) — en huet eng gutt E. (er ist gut erzogen).

Ee s. Ä.

ee s. ä.

Eech s. Ääch.

Eeche(n)- s. Ääche(n)-, Eechebësch (Eichenwald) — Eechenholz (Eichenholz).

Eechel, Aichel (Echt.) — s. Äächel.

Eechen s. Äächen.

eechen s. äächen.

Eechternoach s. Iechternach.

eelst Adj.: «ältest» — Superl. zu al — Kompar.: eler s. d. — an deem Fall as d'Groussmamm déi eelst (abweisend, daran ist nichts zu ändern) — di Eelst hun d'Éier an déi Jingst de Virstreech (Ra.: wenn das jüngere Geschwister vor dem Älteren heiratet).

eelzen, älzen, äälzen intr./trans. V.: 1) «älter werden» — en as al, vill gëeelzt (er ist stark gealtert) — dee Botter eelzt, geelzt (schmeckt alt, noch nicht gerade ranzig) — dee Wäin eelzt (abgestanden, schal, fade); 2) «alt erscheinen lassen» — dest Kläd äälzt et — dee Rack eelzt et.

een s. än.

Ee(n)- / ee(n)- s. Ä(n)-/ ä(n)-.

Eenchen, Eentchen Sg. u. Pl. «Wachsfaden, Wachsstock» für den Lichtmeßtag. Die gesegneten Eenchen wurden früher bei Sterbefällen verwendet, Kreuzchen damit gemacht und auf Gesicht, Hände, Brust und Füße des Verstorbenen gelegt; vor dem Einsargen wurde eines davon entfernt und hinter die Kammer- oder Haustüre als Erinnerungszeichen angebracht — gët mer fer en decke Su Eentchen! (geben Sie mir für 2 Sous Eentchen!) s. Enn.

Eenjhel s. Angela.

Eens s. Ääns.

eens s. ääns.

eent s. äänt, engt.

Eent s. Äänt.

Eentchen s. Ääntchen, Engtchen.

Eenter (t) s. Äänter(t), Engter.

eenzeg s. äänzeg.

eenzel s. äänzel.

eer, eerft, éier, ier Konj.: «ob» — ech froen en, eer e vläicht matging (in Echternach, in der unteren Stadt [Bd. 1, S. 251] (Howeléck, ënnischt Stad) vor allem ist eerft neben überwiegendem eer nur selten zu belegen).

ees s. äs.

Eesbech s. Äsbech.

eescht, ierscht, Nösl.: ärest (lok. phV. Nordösl. 'εrəst, 'εrənst) Adj.: «ernst» — eng ärest Kuck (eine ernste Miene — Nösl.) — 't as mer e. — 't as eng e. Saach — mat deem as kän e. Wuurt ze schwätzen (er ist ein Luftikus) — en huet déi Saach ganz e. geholl.

Eescht, Ierscht, Nösl.: Ärest (lok. phV. Nordösl. 'εrəst, 'εrənst) M.: 1) «Ernst, feste Gesinnung, wirkliche Absicht» — 't as mer décken (batteren) E.! (voller Ernst) — en huet et fir E. opgeholl (für Ernst, nicht für Scherz) — Spaass an E. (Name eines Gesangvereins) — aus Spaass gët E.; 2) «Umsetzung in die Tat, entschiedenes Handeln» — lo gët et E. (bei einer Veranstaltung, wenn die Wartezeit vorbei ist) — 't as mer vollkommen Ärest (Nösl.).

eesch(t)lech, eeschteklech, eeschterlech s. ääsch(t)lech, dazu noch: en huet sich eeschlech drugin — e. gewonnert — en as an allem zu eeschlech (er ist in allem zu voreilig).

Eesch(t)lechkeet s. Ääsch(t)lechkät, vereescherlech.

Eess s. Ääss.

Efalt s. Äfalt sub Ä(n)-, S. 57.

Effort (frz. Ausspr.) Pl.: Efforen (Ton: 2) M.: «Anstrengung» — frz. effort.

-eg, (lokal: -ig) Suffix zur Verstärkung des Adjektivs, flektiert: -echen, egen — e klinzege Fleck — 't sin der villeg (sehr viele) — e grousseche, héichege Bam — en déckegt Buch — en dekig op de Bak (Echt.) — e räichigt Meedchen — ganzig sëcher (ganz sicher).

egal (Ton: 2) Adj.: «gleichgültig», gesteig.: glat-, kräiz-, schass-, schäiss-, schnurzegal — 't as dir e., 't as mir e. (wenn's dir recht ist, ist's mir auch recht) — 't as mir alles wurscht a kräizegal — Ra.: äich fir mein Persunn, dat as mir ganz e. (Echt.).

Egard Pl.: Egaren (Ton: 2) M.: «Rücksicht» — frz. égard — Ra.: en hëlt keng (R)egaren fir näischt (er nimmt keine Rücksicht) — en hull kän (R)egar (er nahm keine Rücksicht — Ndösl.) — s. Regard.