LWB Luxemburger Wörterbuch
 
éisslécker bis eléischt (Bd. 1, Sp. 257b bis 259a)
 
éisslécker Adj.: «öslinger» (aus dem Ösling stammend, zum Ösling gehörig) — é. Ham (geräucherter Schinken) — é. Gromperen (Kartoffeln) — é. Louklëppelen (Spitzname für die grobschrötigen Öslinger) — An d'éisselecker Lamer, Déi si besonnesch séiss! (R. II 43).
 
Éisteräich LN. «Österreich».
 
Éisterräicher M.: 1) «Österreicher»; 2) «Art Rebe» (Vitis rotundifolia).
 
éisteräichesch Adj.: «österreichisch».
 
Éiter ON.: (Dorf) «Ötringen», Gemeinde Contern, Kant. Luxemburg — 444.
 
Éiv Vorn.: «Eva», Dim.: Éivchen, Éivi — se si Famill vun Uedem an Éiv (weitläufige Verwandtschaft) — Uedem an Éiv woren déi zwéin éischter Äppeldéif.
 
éiweg, Ndost. u. Ost.: iwig, lok. ewig Adj.: 1) «ewig» — é. solls d'an der [Bd. 1, S. 258] Hell derfir brennen (bei einer großen Ungerechtigkeit) — e gesäit eraus wéi d'éiwegt Liewen (sieht gut, gesund aus) — engem der Doud an d'éiwegt Liewe wënschen — 't as eppes wéi en éiwege Judd, dee keng Rou a keng Rascht huet — endlech as nët é. (spaßh. Ausruf für: Endlich bist du da!) — d'éiweg Lamp (das Ewige Licht in den Kirchen) — den éiwege Wonner (Liebesspiel) — é. an än Dag (frühere Rechtssprache) — ëmmer an é. (immerfort) — éiweg soll Der liewen an nach zéng Joer derniewen (spaßh. Neujahrswunsch der Kinder für die Großeltern); 2) «lebenslänglich» — en huet fir é. (lebenslängliche Freiheitsstrafe) — den éiwege Galéi (Galeerenstrafe) — den éiwige Puecht am Haus (en ale Mononk oder eng al Matant); 3) «lang dauernd» — ech hun en zënter é. nët méi gesinn (seit langem) — en as é. hannert mer (er quält mich immerfort) — éiwege Kléi (frz. luzerne s. Lisär) — éiwege Päinätsch (Neusee länder Spinat — Art Rumex) — den é. Kalenner (der hundertjährige Kalender); 4) Name eines Kartenspieles, das früher viel von Schulbuben gespielt wurde — bas de mat Éiweg?
 
Éiwegblimmchen F.: «Strohblümchen», frz. immortelle, Helichrysum — s. Stréiblumm.
 
Éiwegkät, -keet F.: 1) «Ewigkeit» — hätt ech nëmmen déi léif, laang É.! (um Ruhe zu haben) — an all É., Amen! (Mahnung zum Aufhören) — alles gät erlaanscht wéi déi léif laang Éiwegkät nët — nach dausend Jor no der É. — gës de dann an all É. nët weis? — s. Bauerelëmmelzechkät; 2) «Jenseits» — mäi Papp, Gott tréischt en as haut an der É.; 3) «lange Zeit» — 't hoat en Iwigkät gedauert (Echt.) — ech hu missen eng É. waarden.
 
éiwen Verb.: 1) trans. «üben, bewegen» — Fir d'Demut nun ze éiwen, Do as Geläenhät (R. XIII, 145); 2) refl.: «sich abmühen, Hand ans Werk legen» — s. begannen — en éift sich nët (er bemüht sich nicht) — en éift an en hieft, an et gët näischt — dieses Wort ist heute fast aus dem Gebrauch gekommen.
 
Éiweng, Ewweng F.: «Anstrengung» — s. Uwigen.
 
Eizelchen F.: «Liebkosung durch Streicheln» (Ammenspr.) — E. maachen (liebkosen).
 
eizen trans. Verb.: «streicheln» — eizi, eizi! Interj. zu eizen — da maach eizi, eizi! (Aufforderung an kleine Kinder) — eiti maen (liebkosen).
 
éizen (Ost.: izen) tr. V.: 1) «atzen, zu essen geben» — di al Vigel éizen di jong — Well wann der d'Lett nët schmeechelt, An nët mat Ligen éizt, Dann hënner der beim Feier, A wann d'r am Haaschtbam séizt (R. XIII 569); 2) «ködern» — d'Fësch éizen (die Fische ködern).
 
Éizeng F.: «Atzung».
 
Éizmol F.: «Merkzeichen meist aus Schilfblättern zum Bezeichnen der Köderstelle».
 
Éizstand M.: «Köderstelle» (wo die Fische angelockt werden).
 
Éizwësch M. s. Éizmol, Lëtscheputsch.
 
Ekar, Écart (wie frz.; Pl.: Ekaren; Ton: 2) M.: 1) «Zwischenraum, Entfernung» — den E. zwëschen de Ponkten as grouss (der Unterschied bei den Punkten ist groß); 2) Beim Kartenspiel: hätt ich mäin E. erëm! (hätte ich die abgelegten Karten wieder!)
 
Ekarté N.: «Ekarté, Kartenspiel».
 
ekartéieren intr. Verb.: «ausscheiden» — en ass ekartéiert gin (wurde ausgeschieden bei einem Spiel, Examen etc.)
 
Ekel M.: 1) «Abscheu, Widerwille» — sech den E. afriessen (bis zum Überdruß etwas tun) — den E. an eppes kréien (einer Sache überdrüssig werden) — engem den E. andreiwen (einem eine Sache verleiden); 2) «ekelhafter, lästiger Mensch» — 't as e richtegen E. — esou en E. wéi deen! — du E. — auch N.: sou en aalt Ekel! (für Frauenzimmer).
 
Ekeldéier N. = Ekel.
 
ek(e)leg Adj.: 1) «ekelhaft» — daneben ekelzeg (Ekel erregend); 2) «unschön, unangenehm» — e. Wieder — 't gät him ekeleg (er ist übel dran); 3) «ungezogen, widerlich» — du eklege Kerel! — du ekelegt Déngen do!; 4) als Adv. auch «außerordentlich» (mit dem Begriff des Unangenehmen) — en huet sech e. erféiert (sehr erschrocken) — 't as e. kal — en huet sech e. geiirt, blaméiert — elo hun ech mer eng ekeleg gin (ich habe mir schlimm weh getan).
 
ekelen Verb. 1) trans.: «Ekel einflößen» — dou ekels der jo d'Häerz am Leif — 't huet mech gëekelt — si hun en eraus gëekelt (sie haben sein Fortgehen durch unfreundliche Reden, unschönes [Bd. 1, S. 259] Benehmen veranlaßt); 2) refl. «Ekel empfinden» — ech hu mech den Hals era gëekelt.
 
Ekiliber M.: «Gleichgewicht» (frz. équilibre — s. Kiliber) — en huet den Ekiliber verluer (für Betrunkenen, der schwankt).
 
Eksema (Ton: 2) M.: «Ekzem, Hautausschlag» — frz. eczéma.
 
El, Äl M.: «hausgebrautes Bier» in der Ra.: fir Äl a Brutt voan den Eltre soergen (Echt. — für Speise u. Trank sorgen).
 
Élan (wie frz.) M.: «Schwung, Begeisterung».
 
Elbling, Elbéng s. Alben.
 
Elchert ON. Gehaanselchert, Grousselchert — Dorf in der belgischen Provinz Luxbg.: «Elcheroth», frz. Nobressart — B. 18 — auch für «Klein-Elcheroth» — Gemeinde Ell, Kanton Redingen — 201 — dafür auch Klengelchert, Klengelter — frz. Petit-Nobressart.
 
Elefant M.: «Elefant» — en huet Féiss wéi en E. (plump und groß) — e mécht aus enger Méck en E. (er übertreibt stark) — en Elefantekand Elefantemanéieren — du Elefantekallef! (für einen ganz einfältigen Menschen).
 
ëlegant, ëlegänt Adj. u. Adv.: «elegant» — en elegante Schong — en huet him ganz e. d'Dir gewisen.
 
elei Adv.: 1) «hier» — Nordösling dafür: hei (s. d.) — elei an elo (hier und dort) — e. bleiwen ech net — e. kënnt en — den elei(-en, -ten) (dieser hier, auch prahlerisch: ich); 2) als Konjunktion bei Erzählungen (häufiger dafür: an du) — e. koum der jo nët en Donnerwieder . . .
 
eleihin(ner) Adj.: «hierhin» — s. elier, elir — Nordösling nur heihën (s. d.) — hee kënnt eleihin.
 
eléischt Adv.: «erst» — s. eréischt —dat Meedchen, wat hien gär hätt, muss eléischt wuessen (von einem wählerischen jungen Mann).

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut