LWB Luxemburger Wörterbuch
 
ënnerkommes bis ënnerwee(s) (Bd. 1, Sp. 268a bis 269a)
 
-kommes N.: 1) «Unterkunft»; 2) «Stelle, Versorgung»; -krauch M.: «Unterschlupf»; -krauchen, -kräichen, -kraichen, -kréichen intr. V.: «unterkriechen»; -kréiën trans. V.: 1) «überwältigen» — deen as nët ënnerzekréiën; 2) «in Stellung bringen» — ech wäerd en schon ënnerkréiën; -leën, -läën, -lägen (Ton: 1) trans. V.: «eine Unterlage geben» Part.: ënnerluegt u. Varianten — ich han de Posten ënnerlait (Ösl.) (ich habe dem Pfosten eine Unterlage gegeben); -leën, -läën Verbadj.: «unterlegen» (s. d. folg.); -leiën intr. V.: «überwältigt werden, unterliegen» (s. d. v.) — en as ënnerläjen (er ist unterlegen, Ösl.) — Part.: -leën, -läën, -lägen; -leif, -läif M.: «Unterleib» — en huet et am Ë. (Unterleibsschmerzen); -lo, -lag (Ösl. -la:ç) F.: «Unterlage» (im Krankenbett, beim Bau, Schriftstück als Beweis); -loossen trans. V.: «unterlassen»; -maueren trans. V.: «untermauern» — e Fëllement, Follement (Fundament) ënnermaueren; -minnéiëren, -minnen trans. V.: «unterminieren, aushöhlen» — de ganze Bierg as ënnerminnt — déi Bréck as ë. — Im ganzen Minettgebiet ist dieses Verb bedeutungsgemäß eng mit dem deutschen: Mine, Sprengladung verbunden, während sonstwo dies nicht unbedingt zutrifft: de Buedem as ënnerminnt vun den Kanéngercher — s. ënnerhillichen; -miseler M.: 1) «Bewohner der Untermosel»; 2) «Untermoselwein» - s. d. folg., -musel (lok.: -u:-) F.: «Untermosel» (bezeichnet im Luxemburgischen den Lauf der Mosel trierabwärts); -offizéiër, -offezéiër M.: «Unteroffizier»; -pand, Pl.: -pänn(er) N.: «Unterpfand» — ech setzen mäi Kapp an Ë. — en Ë. gin (setzen); -riichten trans. V.: «Verhaltungsmaßregeln geben» (bedeutet nicht: «schulmäßig unterrichten») — en as schlecht ënnerriicht (schlecht beraten) — géi bei en Affekot! du muss dech ënnerriichte loossen — Zeien ë. (Zeugenaussagen beeinflussen, Verhaltungsmaßregeln geben); -sat Verbadj.: «untersetzt, gedrungen» — e staarken, ënnersate Kärel — e klengen, ënnersate Stupp; -sauer F.: «Unterlauf der Sauer» (unterhalb Diekirch); -schätzen trans. Verb. Part: ënnerschat: «unterschätzen» — se hat de Jong ënnerschat; -scheed, -schäd M.: «Unterschied» — s. Dëf(fe)renz; -scheden, -schäden trans. V.: «unterscheiden» — du muss dat Wichtigt vun der Niewesaach ë. — ech kann déi Faerwen do nët ë. — ech ka näist mi unni Brëll ë. (ich sehe nicht mehr gut ohne Brille); -schiddlech Adj.: «verschieden» (bald so, bald anders) — d'Präisser op dem Maart ware ganz ë. — s. onnerschiddlech; -schlënner F.: «Unterschlinder» — Häusergruppe im Ösl. bei Gœbelsmühle; -schloën I (Ton: 1) trans. V.: «unter etwas bringen» — dat äänt Leinduch gët ënnergeschloën, dat iewescht gët ageschloën — e Kléistéck, e Wues ënnerschloën (umpflügen, umwerfen); -schloën II (Ton: 2) trans. Verb.: «veruntreuen, unterschlagen» — en huet eng déck Zomm (Somm Echt.) ënnerschloen — e Bréif ë.; -schrëft F.: «Unterschrift» — eng Ë. 't ka kä Mënsch se liesen; -schrëftlech Adv.: «schwarz auf weiß, verbrieft» — ech hun et ë. vun em — s. schrëftlech; -schreiwen trans./refl. Verb.: 1) «unterschreiben» — s. ënnerzeechnen; 2) «sich verbürgen» — ech géing dat blannemännches, mat béid Hänn (blindlings) ë. — ech ënnerschreiwe mech net derfir (bin meiner Sache nicht sicher) — ech ë. et mat méngem Blutt (Wahrheitsbeteuerung bei einer [Bd. 1, S. 269] Aussage — D.); -setzen I (Ton: 1) trans. V.: «unter etwas setzen» — Part. ënnergesat; -setzen II (Ton: 2) s. ënnersat; -sichen trans. V.: «untersuchen» — vu botz op ënnersichen (gründlich untersuchen) — e gët vum Dokter ënnersicht — d'Jhandaarmen ënnersichen d'Saach — mer ënnersichen äre Fall (Trostbescheid) — auch als Subst. gebraucht: Ënnersichen N.: «das Untersuchen, die Untersuchung» — d'Ënnersichen hëlleft näischt; -sichong, -suchung s. Enquête; -spéilen = ënnerminnen — den Uwer, Auwer as ënnerspéilt (Ösl.); -stoën I (Ton: 1) intr. Verb.: «unter etwas stehen, sich unterstellen» — looss mer e puer Minutten hei ë. bis de Schluet erlaanscht as; -stoën II (Ton: 2) refl. Verb.: «wagen» — ënnerstéi dech! (Drohung) — du huet en sech nët méi ënnerstan(en), ënnerstang(en), ënnerstaangen; -wäsch F.: «Unterwäsche»; -wäschen trans. V.: s. -spéilen, -minnen; -wand M.: eigtl. «Unterwind» (meist Ostwind) — wann et reent mat Ë., mat ënneschtem Wand, da reent et mat Onverstand; -wee(s), -weën Adj./Adv.: «auf dem Weg, unterwegs» — haut as all Mënsch ë. (ist jedermann im Freien) — en as laang ë. (bleibt lange aus) — 't as en Donnerwieder ë. (im Anzug) — 't as eppes bei hinnen ë. (Familienzuwachs in Sicht) — mer sin ë. opgehale gin — ech sin ë. (ich komme bald);

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut