LWB Luxemburger Wörterbuch
 
ewechstierwen bis Explikatioun (Bd. 1, Sp. 290a bis 291b)
 
-stierwen intr. V.: «wegsterben, aussterben» — d'Mamm stierft vun de Kanner ewech — d'ganz Famill as ewechgestuerwen; -werfen, -wierfen trans. V.: «wegwerfen» — 't as nët ewech ze werfen (annehmbar) — dat muss de nët esou wäit ewechwerfen (das geschieht vielleicht doch noch, du tust es vielleicht doch noch).
 
ewéi (lok. Ostrand und allgemein in schneller Rede: ewi), Kurzf.: wéi (wi), bes. wenn das vorausgehende Wort mit Vokal endigt, Konjkt.: «wie» — 't as gehopst ewi gesprongen (es ist dasselbe) — 't as séng Mamm ewéi duergespaut (ihr ganz ähnlich) — 't as, ewéi et as (nichts zu ändern) — 't as än ewi dohir gerëselt an erëm opgeriicht (Ösl.) — 't as e Kand ewéi e Bild (sie ist bildschön).
 
ewel, äwwels. iewel, awer.
 
ewell (meist: ə'vεl, Osten lok.: ə'vəl, ə'vA·il) Kurzf.: well (bes. nach auslaut. Vokal) (Ton: 2) Adv.: 1) «jetzt» — kënns de e. huertig hier! (willst du jetzt, sofort kommen!) — e. as et eraus (die Wahrheit) — e. wësse mer et — ech kann dat ewell nët maen (ich kann es jetzt nicht machen); 2) «schon, bereits» — 't as e. laang hier (lange her) — en as e. dräi Jor dout (er ist schon drei Jahre tot); 3) nach ewell hat die Bedeutung von «doch eigentlich, doch wohl, trotzdem» — 't as nach ewell wouer — 't as nach (e)well kal (ziemlich kalt) — s. nawell.
 
ewell (phV. s. d. vor.) Konjkt.: «weil» — du kriss näischt méi, well s de ze spéit kënns.
 
ewen (Echt.) Adv. «eben, freilich» — e. weent de Kanner (gerade wegen der Kinder) — oft als Antwort: ewen! (so ist's!) — e. as e gaang (soeben ist er gegangen) — dazu: eweméissig Adv.: «auch, ebenso» — ich gin op Paris, mäi Papp eweméissig (ich gehe nach Paris, mein Vater auch); ewevill Adv.: in der Ra.: fir ewevill (ohne weiter zu überlegen, aufs Geratewohl).
 
Ewen, Iewent M.: «beim Weinberg der Teil, der über den Terrassen liegt».
 
Ewerreech (Echt.) M.: «Hafersense» = Huewerriech (s. d.).
 
ewes s. ebes Adj./Adv.: «verkehrt, links», bes. im Nordösling und im Osten — zwing rieter, zwing eweser (2 rechte, 2 linke Maschen) — du has dat Kläid jo ewes an (du hast das Kleid ja links angezogen) — eist iewest Stéck (Hesperingen — unser schlechter Acker).
 
exakt Adj./Adv.: «genau, pünktlich» hues du d'exakt Auer? (weißt du genau, wie spät es ist?) — das en Exakten — 't as der Exaktester kän (ein wenig gewissenhafter Mensch) — si as zevill exakt (skrupelhaft, haarspalterisch, kleinlich) — s. präzis, Spéngelschësser.
 
Exakthät F.: «Genauigkeit, Pünktlichkeit» — en as vun enger E. sonnergläichen.
 
Excès (Ton: 1) (Pl. Exzäen, Exzesser) M.: «Exzeß, Ausschweifung» — [Bd. 1, S. 291] frz. excès — maach keng Exzäen — hätt ech en neien Hutt! Antwort: 't wär keen E.
 
excitéieren trans. V.: «aufregen» — dazu Verbadj.: excitéiert — en as ganz e. — frz. exciter.
 
Exkursioun F.: «Ausflug» — frz. excursion.
 
Exküs (wie frz. excuse) F.: «Entschuldigung» — dat elo as keng E. — sich keng Exküsen!
 
exküséieren trans./refl. V.: «entschuldigen» — s. d. f.
 
exküséiert, exkiséiert Interj.: «entschuldigen Sie!» — exküséiert, wann Iech gelift (Entschuldigen Sie, — sehr höflich) — auch exkisemi, eigtl. «entschuldige mich!» — dazu: Exkisekierfchen M.: «Korb zum Einkaufen», den Frauen, die auszugehen wünschen, als Vorwand benutzen.
 
exerzéieren trans./intr. V.: «üben, drillen» — frz. exercer — da gës de emol exerzéiert.
 
Exercice (-'sis, -'tsis) (Ton: 3) M.: 1) «militärische Übung» — do léiert än den E. kennen; 2) «Bewegung» — en huet glat kän E.; 3) «Amtsperiode» — den E. vum virege Joër as nach nët erledegt.
 
et cetera adv. Wendung: «und so weiter».
 
exageréieren trans. V.: «übertreiben» — frz. exagérer.
 
Examen (εg'za:mən) M.: «Examen».
 
Exempel M.: «Beispiel, Exempel» — huel der en E. drun.
 
exigéieren trans. V.: «verlangen, fordern» — frz. exiger — haut gët an der Schoul vill vun de Kanner exigéiert.
 
Exigenz (εgzi'ʒεn:ts) F.: «Anspruch, Anmaßung», — frz. exigence.
 
exigent (εgzi'ʒεn:t) Adj.: «anspruchsvoll» — frz. exigeant — sef nët esou exigent.
 
existéieren intr. V.: 1) «bestehen, existieren» — esou eppes existéiert an der ganzer Welt nët méi; 2) «sich behaupten, durchsetzen» — mat där Mänong konnt een nët méi am Duerf e.
 
Existenz F.: «Lebensunterhalt, Existenz» — frz. existence — en huet keng richteg E. méi (er hat keine feste Stellung, kein festes Einkommen mehr).
 
expediéieren trans. V.: 1) «versenden, expedieren» — frz. expédier; 2) «abweisen» — ech hun en expédiéiert.
 
Expeditioun F.: 1) «Beförderung» (einer Sache) — frz. expédition; 2) «Geschäfts- u. Versandstelle, Expedition» (einer Zeitung).
 
Experienz F.: «Erfahrung, Experienz» — frz. expérience — 't as e Mann vun Experienz.
 
Experiment, Expriment, Experment N.: 1) «Versuch, Experiment» — elo huet en d'Experiment gemaach; 2) Pl.: «törichtes Getue».
 
experimentéieren intrans. V.: «experimentieren» — wann en ausgëexperimentéiert huet, dann as d'Maschinn kapott.
 
Expert (wie frz., auch Ton: 1, lokal: 'εkspe:r) M.: «Sachverständiger, Experte» — frz. expert.
 
Expertis (Ton: 3) F.: «Begutachtung, Expertise» — frz. expertise.
 
Explikatioun M.: 1) «Erklärung, Explikation» — frz. explication — maach keng weider Explikatiounen; 2) «Auseinandersetzung» — si haten eng Explikatioun matenän (sie hatten einen Streit miteinander).

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut