LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Gelänner bis Gemaach, Gemäch(t), Gemiech(t) (Bd. 2, Sp. 28a bis 29b)
 
Gelänner N. (lok. bisw. M.): «Geländer» (auch Glänner).
 
geläden, geleden trans. Verb.: «begleiten, führen».
 
Gelät, Geleet N.: — ech gi mat dir zu G. (ich begleite dich) — en huet em dat lescht G. gin (er ging mit beim Begräbnis).
 
Geleefnes (lok. Echt.) N.: «Erlebnis» — bes. Pl. Geleefnesser.
 
geleën (lok. Westen gelee) Verbadj.: 1) «gelegen» (örtl.); 2) «niedergekommen» (von der Wöchnerin) — si as g.; 2) «passend, willkommen, gerade recht» — dat kënnt mer, du kënns mer grad geleën.
 
Geleënhät, -heet F.: «Gelegenheit» — d'G. kucke goën (auf die Brautschau gehen) — bei der éischter G. — ech maachen et ménger G. no — ech hat nach keng G. — ech profitéiere vun der G. — wann d'G. sech weist — do hues de nees eng G. verpasst — d'G. mécht den Déif (an den Déif schaaft d'G.) — Hüllwort: as hei keng G.?, wou as är G.? (WC).
 
Geleënhätsaarbechter M.: «Stundenarbeiter» auch: «träger, nachlässiger Arbeiter».
 
geleëntlech Adv.: «gelegentlich, bei Gelegenheit».
 
geléi Adj.: «gelind» — en as g. nidderkomm beim Falen.
 
Geléiersamkät, -keet F.: «Gelehrsamkeit» (halbgelehrtes Wort mit leicht ironischem Unterton) — e stécht voller G. — G. notzt hei nët vill.
 
geléiert Adj.: 1) «gelehrt» — wat méi g. wat méi verkéiert — héi g. (hochgelehrt); 2) «gelernt» — e geléierten Aarbechter.
 
Geléierten M.: «Gelehrter» — iron.: hire G. (von der Ackerbauschule) wäerd elo d'Wiesen an d'Luucht bréngen.
 
Geléierthät, -heet F.: «Gelehrsamkeit».
 
geléift Verbadj.: «beliebt» — vun alle Leit g. (bisw. statt: bei alle Leit beléift — s. d.).
 
G(e)léis (lok. Mosel Gelees, Pl. -er, -en, Nösl. Gläs) N.: «Fahrtrinne, tiefe Wagenspur im Weg» — Gléiser bis un d'Nuewen.
 
G(e)leis (Pl. -er, -en) N.: «Bahngeleise» — bleif am G. (mache keinen Seitensprung).
 
geléisslech Adj.: «umgänglich, versöhnlich» (cf. geloossen).
 
Geleits N.: «Leute» — déckt Geleits (Begüterte) — klän G. (Arme).
 
Gelëmp (lok. Glëmp, Klëmp) M.: «Glimpf, Nachsicht, Schonung» — en as mat G. ewech-, dervukomm (ohne großen Schaden).
 
Gelëmps N.: «Plunder, Lumpen- zeug».
 
g(e)lënd, gelënn, gelenneg (lok. gelinn) Adj.: 1) «gelinde, milde» — en as nët g. mat him ëmgaangen — dat wär nawell g. erofgaang — 't as haut gelennegt Wieder (cf. geléi) — a gelënte [Bd. 2, S. 29] Weerder gesot (Echt.) — ech soën der et nach g.; 2) «gelockert» — ech sin erëm g. am Leif (cf. affen sub 2).
 
Geléng (lok. Vianden Geling) N.: «Luftröhre des Schlachtviehs mit den daranhängenden Lungen» — dafür auch: Geschléng (cf. Gehäck).
 
geléngen intr. Verb.: «gelingen» — 't as em gelongen (dagegen Adj.: gelungen) — dafür eher: duerschloën reüsséieren, gutt (er)goën.
 
Gelenk (Pl. -er) N.: «Gelenk» — ech spieren et an alle Gelenker — im bes.: «Taille», etwa in der Ra.: 't as aus allem G. (sie ist zu dick).
 
gelenkeg Adj.: «gelenkig» (dafür auch: gewierweg).
 
Gelenkegkät, -keet F.: «Gelenkigkeit».
 
Gelenk- -eisen N.: «Werkzeug zum Ausbrennen (Ausputzen) der Sohle im Gelenk» (Schusterspr.); -nol N.: «platter Nagel zwischen Sohle und Absatz» (Schusterspr.); -rëmatissem M.: «Gelenkrheuma».
 
g(e)lëschtereg, -lech Adj.: «lüstern» (nach Speise und Trank) — g. ewéi eng Geess, eng al Fra — 't gät jo alles nëmmen fer di gelësterlich Schnäk (Echt.).
 
gelëscht(er)en (Nordosthälfte -st) intr. Verb.: «gelüsten» — dofir muss ee scho Gréngs g. (um das zun tun müßte man unvernünftig sein) — absolut: d'Kanner g. — ech g. eng Brach (no enger Brach).
 
gelift (lok. phV. Osten geléift, West. geloift) 3. Sg. Ind. Präs. des ungebräuchlichen Verbums «belieben» — 1) in Frageformeln: wat g.? oder einfach g.? (bitte?); 2) in Höflichkeitsformeln: wann (i)ech g. (anbietend: «bitte (sehr)», bittend: «gefälligst, bitte») — gëf mer wann (i)ech g. eng Schmier! (gib mir bitte ein Butterbrot!); 3) in Einwänden: o, wann (i)ech g. (ich muß aber sehr bitten) — drohend: nu maach dech ewech, soss soën ech der wat g. (ich werde dir heimleuchten); zum Infinitiv * geléiwen besteht nur die 3. Sg. Ind. Präs.: haut geléift et mer, muer vläicht nët méi (heute paßt es mir, morgen vielleicht nicht).
 
G(e)liich(t)s N.: «Beleuchtung» — wat en deierlecht, trauregt G.
 
Gelidders N.: «Faulenzerei, faules Leben».
 
G(e)lobcheskrëscht(ch)es: 1) kath. Grußformel «Gelobt sei Jesus Christus»; 2) M.: «Frömmler, Betbruder».
 
geloossen lok. geloss(en) Verbadj.: «gelassen, gemütlich, gefaßt, kaltblütig» — sid méi g., Kanner! (beherrscht euch!).
 
G(e)loscht F.: 1) «Gelüst» (nach Speise und Trank) — da waart, elo stoppen ech der d'G. (meist übtr.: ich werde dir die Lust dazu vertreiben) — en huet keng G. zu näischt; 2) «ein imaginäres Organ» (Sitz des Gelüstes) — gët him mat, soss fällt him d'G. eraus — cf. g(e)lëschten.
 
gelungen Adj.: 1) «seltsam, wunderlich» — du bas mir e gelungene Pätter (auch einfach: e Gelungenen) — 't gesäit een awer déi gelungenst(e) Leit — 't as emol gelungent Wieder; 2) «ergötzlich» — 't as mer haut eng gelunge (Geschicht) geschitt — en huet mer eng g. erzielt; 3) «verdächtig» — dat do kënnt mer gelunge vir.
 
Gemaach, Gemäch(t), Gemiech(t) N.: 1) «Geschlechtsteile»; 2) «Unterleib» — vum G. bis un den Nuebel — s. Gemiddels; 3) «Gemach» (in dieser Bed. nur Gemaach) — bes. für große Räume.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut