Luxemburger Wörterbuch

Gemercis N.: «anhaltendes Danken».

gemësserlech Adj.: «passend» — esou eng g. Zigar.

gemiddelt Adj.: «passend, normal» (cf. d. vor. und genéideg).

Gemidders, Gemiersch, Gemierz N. = Gemaach (sub 1 und 2).

Gemiels N.: «Futtermehl».

Gemiersch N.: «Unterleib» — d'Träipen am G. — s. Gemidders.

Gemitt (Ostrand Geméit, Westösl. Gemikt) N.: «Charakter, Temperament» — da's (dat geet) mer géint d'G. (das ist mir zuwider) — en huet e rouegt G. (ein heiteres Gemüt, auch: er läßt sich durch nichts aus der Ruhe bringen) — féier der dat zu G.! (überlege es dir wohl!) — féier der deen zu G. (e Patt Béier).

gemitt(ek)lech, gemitterlech, geméit(er)lech (phV. cf. d. vor.) Adj.: 1) «gemütlich»; 2) «langsam» — maach emol g.! (nur keine Eile!) auch: (méi g.) — alt g.! (nur keine Hast!); 3) «wohnlich, behaglich» — 't as nët g. heibannen, wann nët gehëtzt as; 4) «zwanglos» — jhust wann et ufänkt g. ze gin.

Gemitt(ek)lechkät, -keet F.: «Gemütlichkeit» — elo héiert d'G. op (jetzt wird's Ernst) — 't geet näischt iwwer d'G.

Gemittsrou F.: «Gemütsruhe».

Gemittssaach F.: «Sache des Gemüts».

gemocklech Adj.: «handlich» (cf. etwa Fläel I/388).

gemont Adj.: «gefällig, passend» — dat war him nët g. — cf. mondsgeriecht.

gemunnen (Echt. gə/mO:nən Red. gemaunen, Part Prät. gemaunt) intr. Verb.; «gemahnen», und zwar: 1) pers. «erinnern» — hie gemunnt mech u säi Papp; 2) unpers. «dünken» — 't gemunnt mech esou (ich glaube, es ist so) — Echt.: 't gemoant mich näist Gouts (sonst meist dafür: 't steet mech näischt Gutts un).

Gemuseks N.: 1) «lästiges Musizieren»; 2) «lästiges Treiben» — wäre mer dat (därs) G. gutt lass!; 3) iron.: «Greinen» (von Kindern) — hal op mat deem G.!; 4) «altes Zeug (Gemäuer, Möbel, Kleider usw.)» — 't loug nach esou en aalt G. doerëmmer.

gemutt Adj.: 1) «gestimmt, gelaunt» — en as (nët) gutt g.; 2) «wohlauf» — en as erëm g. (nach einer Krankheit, einem Schicksalsschlag).

genatauert, genatuurt Adj.: «erblich veranlagt».

g(e)nä, g(e)nee (lok. sonst auch g(e)na, wofür am Ostrand gə/nA:u) Adj.: 1) «genau» — 't gät genä op — 't as genau d'selwicht — mer maachen iech e genäe Präis (mit möglichst geringer Gewinnspanne) — mir kucken nët esou g. — 't geet kämol esou g.; 2) «sparsam, karg, geizig», in dieser Bed. dafür meist nä (s. d.).

genäägt, geneegt Adj.: «geneigt» — en as g. fir Spott ze maachen.

genälech, genelech Adv.: «mit knapper Not» — s. nelech.

Genäids N.: «Mißgunst» — Echt.: elouter G. oder Genacks a Genaineeks (kleinliche Zwistigkeiten).

Genéck N.: 1) «Genick» — en huet e mam G. geholl — ech dréien em d'G. ëm, wann ech en erwëschen — dat huet em d'G. gebrach (nur übtr.) — ech sprangen der an d'G. — dafür häufig: Halsgenéck (s. d.); 2) «Gelenk» (am Körper oder an Maschinenteilen) — Handgenéck = Handgelenk.

Genéicht F.: «Neigung, Trieb».

genéideg lok. g(e)nodig Adj.: 1) «passend, normal» — schneid mer e genéidegt Stéck Brout (s. gemiddelt); 2) «gnädig» — Gott sief him g. — Eiser genéideger Herrgott! — dou gnoadig gout Kand (Echt. — um zu trösten) — dazu das Verb.: begnodegen «mit Gnade segnen» — du waars déi Kéier wierklech begnodegt (du hast Glück gehabt).

Genéiser Bësch ON.: «Waldgebiet zwischen Düdelingen und Hellingen» (bis an die lothringer Grenze).

genéissen trans. Verb.: «genießen» — spaßh.: loosse mer nach ee g.! — dazu das Adj.: genéissbar.

genëschelt Adj.: «ruhig, leise, verstohlen, unauffällig» — en huet sech g. aus dem Stëbs gemat.

genësseg Adj.: 1) «genießerisch, genußsüchtig, leckerhaft»; 2) «gierig» — g. op alles wat Fleesch heescht — en as nët g. op d'Oarbicht (Echt.); 3) «eigennützig, auf seinen Vorteil erpicht, sehr sparsam» — si waren esou g., do as emol nët eng Gäässeboun op der Strooss leie bliwwen — déi woren [Bd. 2, S. 32] esou g., se hun Pankech ouni Äer gebak.

genësserlech Adj.: «Genuß verschaffend» — g. Stonnen.

genichelech Adj.: «genüglich».

Genigen, Geniecht N.: «das Genügen» — dafür landläufig auch: Vergnigen, Begnigen — nee merci, ech hu mäi G. oder Vergnigen (sogar: Vergnügen — danke, ich bin satt) — kriss du dann nimols däi G.

genieren (Part. Praet, genier) intr. Verb.: «genesen, heilen» (veraltet).

G(e)nod F.: «Gnade» — do as bei Gott keng G. — em Himmels Gnode (Gnodches) wëllen — géif Gott em dach séng G. (z. B. datt e schwë géing stierwen) — Wb. 06: Här Gnoden (Euere Gnaden) — Dou mer di Gnoad a gi deiner Wee — bäi engem an der G. sën (sehr angesehen sein) — op G. an Ongnod — äich lewen nët gäier voa seine Gnoaden (Echt.) — gout bestoat as en Gnoad (Echt.).

G(e)nodebréif M.: «Begnadigungsgesuch».

G(e)nodebrout N.: «Gnadenbrot» — den ale Kniecht, Biddi, Hond, kritt d'G.

G(e)nodebuer M.: «Wunderquelle» — (Wb. 06).

G(e)nodegrëtz (Gnoodchesgrëtz), -grimmel, G(e)nodenzäächen F. in der Ra.: eng G. «ein bißchen» (das man aus Gnade gibt) — de Jong as keng G. besser wéi säi Papp.

G(e)nodeschlag, -schotz, -stouss M.: «Gnadenschlag, -schuß, -stoß».

G(e)noodcheswëllen in der Ra.: ëm G. (um Gotteswillen).

Genoss M.: 1) «Genuß» — wéi as et?, alles am G. — kee G. ouni Verdross — ech hat kee G. un (vun) deem Iessen (das Essen schmeckte nicht, wegen Schnupfen, Krankheit, Ärger); 2) «Nutzniessung» — hien huet dat Stéck Land am G. — iron.: elo kréie mer den ale Mononk och nach an de G.