LWB Luxemburger Wörterbuch
 
hannescht bis Hargeschir (Bd. 2, Sp. 114b bis 116a)
 
hannescht (Osten -ischt, Nösl. auch -esch) Adv.: 1) «zurück» — géi h.! — dro et h.! — setz dech h.! — nu so hir et nët h.! (erzähle ihr es nicht weiter!); 2) «in Ordnung, in den alten Zustand» — in dieser Bed. als präd. Adj.: «geflickt» — maach et h. — 't as h., mä 't hält nët — dat do kritt kee méi h.
 
Han(n)ewacker M.: der Name einer deutschen Tabakmarke, nur in der Ra.: elo gët et H. (auch: Hannewackes — verstanden hanne Wackes — s. Wackes) — vgl. frz. «passage à tabac».
 
hannoocher Adv. = ernoocher (s. d.).
 
Hans M.: 1) männl. Vorn. — Var. sub Gehanes, Haans; 2) in übtr. Bed.: a) «Gespannochse»; b) «(junger) Stier»; c) «Männchen des Kaninchens»; d) «Dummkopf» — auch: Hanstibi; e) «Hungerharke, Schlepprechen»; f) lok.«Hafersense» (wofür allg.: Huewerriech); g) Ga.: «Federfuß, gehoste Taube» (pigeon pattu); h) «dreizinkiger Rillenzieher» (Rommelsriech); 3) Rufname für zahmen Raben — dafür auch Hansgak (cf. Gak sub 3).
 
hans(s)en, hanzen trans./intr. Verb.: «mit dem großen Rechen harken».
 
Hansworscht, -wurscht (Pl. -en) M.: «Hanswurst» — dafür auch: Harlekéng, Paillasse; dazu das Adj.: hansworschteg.
 
hantéieren trans./intr. Verb.: 1) «viel in den Händen haben, hantieren» — hantéier nët esou mat dem Messer, op eemol as eppes geschitt!; 2) «sich beschäftigen, sich abgeben mit» — wat hantéiert dee Mann? (was arbeitet der Mann?); 3) «umgehen, verkehren mit» — se h. nët méi mateneen — im bes.: en hantéiert mat him (sie arbeiten zusammen); Abl.: Gehantéiers N.
 
Hantéiereng F.: «schlechte Handhabung» — Wat as dat fer eng H. an deem Haus!
 
Happ I (Echt. Hoap) M.: «Hopfen» — e geet op ewéi H. (schießt in die [Bd. 2, S. 115] Höhe) — bei deem as H. a Malz verluer — wëllen H. (Heckenhopfen).
 
Happ- / happ- -apel lok. Hababel (in Reisdorf belegt) M.: 1) «Blüte des wilden Hopfens»; 2) «Knäuel, Ball»; 3) «Auswuchs an der wilden Rose»; -apelen intr. Verb.: «sich mit Kleinigkeiten abgeben»; -gaart M.: «Hopfengarten» — belegt u. a. bei Echt.: Hoapgouert; -kléi M.: «gelbweißblühender Klee, Trifolium ochroleucum»; -sak M.: «Rucksack, Tornister»; -staang F.: 1) eigtl.: «Hopfenstange» — en huet sech gestallt ewéi eng Fielzlaus op enger H.; 2) übtr.: «hochaufgeschossener, hagerer Mensch» — laang ewéi eng H. (auch: 't as een ewéi eng H.).
 
Happ II (Ostrand Hoap Pl. Häpp, Osten Heep) M.: «kleiner Haufen Dürrfutter» (meist nur vom Grummet — im Ösl. vom Heu im allg.) — de Grumm steet op Häpp, d'Hee, de Kléi steet op Häischt, d'Fruucht kënnt op Käscht, Kéip — im Ösl. bezeichnet Happ auch einen großen Heuschober.
 
happeg Adj.: 1) «armselig» — en happege Kärel (Ösl.) 2) «leicht abkrümelnd» (vom Boden).
 
happen, häppen (Ostrand: hoapen, geheept) trans. Verb.: «auf Haufen tun» (zu Happ II); bei windigem Wetter: 't as e Gehapps wéi en Dabo, wann ee mengt 't wier ee fäerdeg, da geet et erëm op en neis un.
 
Happ III F.: «Kinderinstrument aus Weidenrinde» (s. Wapp) — dafür auch lok. Ösl.: Hoppert, Hëppenéi, lok. Mosel: Hippenhop.
 
happen trans. Verb.: «hopfen» (Brauerspr.).
 
Happchen, Happches (Haap-) in der Ra.: Hippches an H. «jedermann» — en huet Häppchen an Happche kannt — muss dann Hippchen an H. et gewuer gin? (wenn jemand ausplaudert).
 
Happen M.: «Happen, Mundvoll» (bes. in Echt.).
 
happer Interj.: «potztausend» — in Flüchen u. Ausrufen des Unwillens, meist in Verb. mit anderen Wörtern, etwa: h. Flënt(ekabes) lok. Fléintsch — h. klënt — h. Stiwwel — h. tjëft (tjëss) — Echt.: h. Bénk (nët noach) — h. Fisek (s. d.) a kän Een der Wëlt — cf. auch: hacker, zacker, zapper.
 
happeren intr. Verb.: «hapern».
 
Happes männl. Vorname = Hubert (s. d.).
 
Hap(pe)scht ON.: «Hobscheid» — Gem. Hobscheid, Kant. Capellen — 308; déi Hapschter Gäässen; von jem. der stets verneint (nän, näen!) heißt es: e mécht ewéi déi Hapschter Gäässen.
 
Har (dafür stadtlux. Huer — sonstige lok. phV. cf. Ltb. 38 — Pl. Haren, Hierner, Hueren (Ösl.) u. Var., cf. Ltb. 41) N.: 1) «Horn des Hornviehs» — zunächst im eigtl. Sinn: d'Kou hëlt d'Kand op d'Haren — et felen him nach Haren, wann en nach Haren hätt (es fehlen ihm nur Hörner um ein Ochse zu sein — gelegtl. Zus.: déi kommen och, d'Knuppe si schon do) — Wivill Haren huet de Bock? (im Fingerratespiel Berlénk s. d.) — 't as der Kou en H. ausgaangen (die Kuh hat ein Horn verloren), d'Kou huet sech en H. ofgestouss; dann in mannigfacher Übertragung: 't as fir en H. op d'Stir ze kréien (es ist zu toll, schlimm, fürchterlich, anstrengend. . .) du huet e mer d'Hare gewisen (da erhob er Einspruch, da weigerte er sich, leistete er Widerstand) — dee leeft sech d'Haren nach of (der wird noch seinen Meister finden, durch Schaden klug werden) — hien huet em Haren opgesat (er hat ihn zum Hahnrei gemacht) — roueg, soss gët et eng op d'Haren; 2) «Hornstoff, Keratin» (in dieser Bed. wohl so häufig Schank — s. d.) — e Graff aus H.; dazu bisw. das Adj.: hueren (statt des häufigeren schanken) «hornen, hörnern» — en huere Brëll (Hornbrille) — eng huere Lanter (Laterne mit durchsichtiger Hornplatte statt des Glases); 3) «Fühlhorn der Schnecke» — streck déng siwen Hierner eraus (cf. den Kinderreim Miniminimo) — en huet d'Haren (er)agezunn (er hat sich nicht mehr hervorgewagt); 4) «Beule» — Nösl.: kuck emol watt ent Huarre gët datt, do wu s de dich gestuss hass; 5) dinglich übtr. etwa: «Zinken einer Heu- od. Mistgabel» — e Gräf mat dräi Häerner, Zénken (Mosel) «Pfluggriff» (cf. Stäerz, Gäiz I) «Blasinstrument» (Jagdhorn, Kinderspielzeug aus Baumrinde, früher Horn aus spiralisch abgezogener Weidenrinde) s. Wapp, Ruppert; 6) bes. das Dim. Häerchen (Stadtlux. Hierchen, Nösl. Hiärrchen, Osten Heerchen) bezeichnet verschiedene hornartige Geräte u. Gegenstände, etwa: «Trichter zum Wurstfüllen», «Halmpresse beim Strohflechten» (= ein hohles Kuhhorn mit geöffneter Spitze), «Backwerk in Gestalt eines Hörnchens» (dafür Ga.: Huer — sonst heute allgem. Croissant) [Bd. 2, S. 116]das Dim. meist in Komp. wie: Käerzen-, Träipenhäerchen usw.
 
har bisw. haars (har ëm bisw. har ëmi) Interj.: Zuruf, auf den das Pferd nach links abbiegt — übtr.: et geet nët hott an nët h. (es geht nicht voran, der Karren ist verfahren u. ä.) — lok.: h. hitti Bo (Bu)! — e weess nët méi hotts an (nach) har (cf. hott) — ech hun em der hott an har an d'Maul gehan — d'Päerd lääft ëmmer h., läit ëmmer h. am Gruef.
 
Har- (in manchen Komp. weithin Huer- vorgezogen) -a(a)spel, -espel (-ëspel) (Ton: 1 oder 2 — Mosel: Hoarässel, lok. auch Stoar-) F.: 1) «Wespe» (dafür im Nordosten Fesper sonst lok. Wëspel, Hesper — s. d.) — lok. auch für «Hornisse» (wofür sonst lieber: déck Fesper, Harles, Horass, Runn, Kinnek); 2) übtr.: «angriffslustiges Weib»; Komp.: Harespels-, Harespelennascht N.: «Wespennest» — übtr.: du hat en an en H. gestach (gegraff); Harespelefrësser M.: «Wespenbussard»; -bam M.: «Baum, auf welchem die Felle enthaart und entfleischt werden»; -échel F.: 1) «Waldohreule» (in dieser Bed. häufig: Huereil); 2) lok. Westen: «Igel» (cf. däreg Échel); 3) «ungekämmtes Frauenzimmer» (lok. sogar: «Hure»); -geschir N.: «Dengelwerkzeuge» — nämlich: Harstack oder

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut