LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Läilech bis Lämkaul (Bd. 3, Sp. 28a bis 29a)
 
Läilech (Pl. Läiléch(t)er, Läildéch, Läilduch, Läindéch, Lällech, Lälldech (Westen), Läildouch (Echt. auch Läindouch), Lëlldoch (Vianden), Läindéch, Läinduch, Leinduch (Lux.-Stadt, Plur. -dicher), Lëllich (Nösl. Pl. Lëllicher)), N.: «Bettuch, Laken» — man unterscheidet: lénge, wëlle L., Fitténgs-, Kotténgs-, Krëtongsläindicher — dat ënnescht, dat iewescht L. — se hun emol keng Lälldicher fir op d'Better (sind sehr arm) — mer mussen d'Lälléchter schanjhéieren (wechseln) — haut zéie (leë) mer aner Läilécher op — e L. kéieren (wenden, d. h.: es in der Mitte, wo es dünn geworden ist, trennen, dann die äußeren Enden zusammennähen, damit es noch eine geraume Zeit hält) — e schnaapt (gaapst) nom L. (ist müde) — Folkl.: d'Guet huet der Dafgiedel, wa se nët Familje war, beim Bestuede gewéinlech eng Koppel Läindicher geschenkt.
 
Läim (Stadt-Luxemburg Leim) M.: «Leim» — de Stull juckelt, en as aus dem L. (aus dem Gefüge) — kale L. a warem Neel halen och, soën déi liddreg Schräiner (wenn das mit abgekühltem Leim angefügte Stück nicht hält, wird es angenagelt) — lo hu mer de L. (jetzt haben wir die Bescherung) — lo as de L. ausgeschott (dsgl.) — en as op de L. gaangen (ist auf etwas hereingefallen) — Zussetz.: Buchbënnesch-, Vulle-, Schräinerläim (s. d.) — cf. Laum.
 
Läim- -digel M.: 1) «Kessel, in dem der Tischlerleim aufgekocht wird»; 2) spaßh. für «Schreiner»; -faarf, -faref F.: «Leimfarbe» — s. sub Faarf; -pad M.: «Leinpfad» (an schiffbaren Flüssen) — dafür auch: Läinpad, Limpad, Rittwee, Laweeg (Echt. veraltet — s. d.); -rutt F.: «Leimrute»; -waasser N.: «mit Leim versetztes Wasser» (wird an die Wand gestrichen, bevor die Tapete angeklebt wird).
 
läimeg Adj.: «gut bindend» (von gehacktem Wurstfleisch).
 
läimen, leimen trans. Verb.: 1) «mit Leim kleben» — d'Wänn l. — s. Läimwaasser; 2) «leimen» (wie hd. täuschen, betrügen bes. im Spiel) — si hun e schwéier geleimt (hereingelegt) — lo si mer geleimt.
 
Läimert, Leimert M.: «Jemand, der andre gerne hereinlegt».
 
Läin (lok. Echt.) F.: 1) «Wäscheleine»; 2) «Hundeleine» — en Hond un der L. féieren — dafür sonst: Léngt, Lein (Mosel).
 
Läin- -duch M. und N. — s. Läilech; -häder Pl. — s. Fluesshäder; -ospen Pl. — s. Ospen; -pad M. — s. Läimpad; -ueleg M.: «Leinöl».
 
Läinzeechen, Lein-zeechen (Lënzeechen West., Leënzäächen Südw., Länzäächen Alzettetal, Léngzeechen Nösl.) N. u. F.: 1) «Narbe»; 2) «Muttermal».
 
Läipchen männlicher Vorname «Leopold» — erscheint als Poldi, Lipong.
 
Läischt, Lääscht, Leescht, Laischt (Lux.-Stadt) F.: 1) «Leiste» (an Kisten, Bildern, im Innern von Schränken, als Schutz unten am Boden der Wände) — dazu die Zussetz.: Fouss-, Stull-, Wichsläischt (s. d.); 2) «Richtholz, Leitholz am Pflug» (Ga) — d'L. vum Galéiplou.
 
Läischtchen F.: 1) «kleine Leiste» (Dim. von Läischt); 2) «Misteldrossel» (Turdus viscivorus) s. d. f.
 
Läischter, Läister, Leister F.: a. «Misteldrossel»; b. (lok. Mersch) «Amsel».
 
Läiterécht, Léitricht F.: «was in einem Mal geläutert wird».
 
läiteren, laiteren (Lux.-Stadt) trans. Verb.: 1) «lichten» (die Pflanzen in Feld und Garten, den Wald) — d'Zalot gët geläitert, soss hädert se nët (sonst bildet er keine Köpfe) — d'Muurte (d 'Rommele) musse geläitert gin, 't muss eng der anerer zouruffen; 2) «klären» (vom Wein und Branntwein) — den Drouf (s. d.) gët beim Brenne geläitert.
 
Läiterkessel M.: «Läuterkessel» (Branntwein).
 
Läitnant, Leitnant M.: «Leutnant» — L., e schéinen Numm, wéineg Gehalt — spaßh.: mäi L. (meine Frau) dafür auch: Doumkapitel, Dragouner, Jhandaarm, Riichter, Chef, Präsident — s. Offizéier. [Bd. 3, S. 29]
 
läiwen, leiwen intr. Verb.: «leiben» — in der Ra. l. a liewen — 't as säi Papp wéi e läift a lieft — cf. leiwen.
 
Läiweskraaft, Leiweskraaft F.: «Leibeskraft» — meist Pl. en huet aus (alle) Läiweskräfte gebirelt.
 
Läk, Lek (Echt. Läkel, Medingen Läéck) F.: 1) «grüne Schale der Walnuß» — dazu die Abl.: Läkert M.: «Jemand, der Nußhandel treibt» — Spitzname der Einwohner von Lenningen: déi Lennénger Läkerten (weil sie früher zum Nußhandel ins Preußische zogen) — cf. Hoal; 2) «schalenförmige Kruste» (Med.).
 
Läkeschubber M.: «Schuppenkruste».
 
läken, laken trans./refl. Verb.: «die äußere Hülle der Nuß entfernen» — d'Nëss läken sech gutt.
 
Lälléi M. s. Lala.
 
Läm, Leem M.: «Lehm, Kot» — zéi ewéi L. — steiwe, roude, bloë L. — Ra. wee L. um Bengel huet, soll nët bei déi aner riche goën (euph. — wer sich etwas vorzuwerfen hat, soll nicht bei andern herumschnüffeln) — Zussetz.: Form-, Géisser-, Mënsche-, Modelléier-, Mond-, Moume-, Waasserläm.
 
Läm-/Leem- -blat N.: «kleiner Huflattich» (Tussilago farfara) — s. Fuurz sub 2) — dafür auch Moukeprabbli (s. d.); -buedem M.: «Lehmboden» — dafür auch steiwe Buedem, Männi (s. d.); -jhang M.: «dummer, unbeholfener Mensch»; -käpp Pl. s. -trëpp(e)ler; -kaul F.: «Lehmgrube»;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut