LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Neiegkät, -keet bis nelen (Bd. 3, Sp. 206b bis 207b)
 
Neiegkät, -keet F.: 1) «Neuigkeit» — wat sin da fir Neiegkäten an der Stad?; 2) «Nachricht» (meist Pl.) — ech lauschteren d'Neiegkäten nach um Radio (die Durchgabe der Nachrichten) — dat wor keng schéi N.
 
neien I (Nösl.) intr. Verb.: «Kartoffeln, sobald erntbar, zum sofortigen Verbrauch ausheben» — Nösl.: d'Grompere se mat Zéckt aan (frühzeitig), mer konne vill mi fréi n. wi zjor.
 
neien II trans. Verb.: «neigen» (veraltet — Hardt, Sauermundart) — cf. näipen sub 2.
 
néien (s. LSA Karte 103 — Ind. Präs.: ech néien, du néis, hie néit neben: du nichs, nicht — Part. Prät.: genéit, genicht) trans. Verb.: «nähen» (im Nösl. nicht gebräuchlich, dafür: béitzen, bicksen — s. bitzen) — d'Schong n. (Hauptsohle mit Pechoder Wachsdraht an den Rahmen nähen) — op der Hand genéit (handgenäht) — Ra.: duebel genéit hält besser (doppelt genäht, meist übtr.) — Verbadj.: genéit — genéit(e) Schong im Ggs. zu: gepënnt(e) Schong — s. pënnen.
 
néiers. nidder.
 
Néier (meist Pl.: Néieren) F.: «Niere» — ech hun d'Néiere wéi — cf. Nir.
 
Néierebrot M.: «Nierenbraten» — s. auch: Éi(e)rebrot.
 
Néierchen M., F. und N. — s. Éierchen, Nir.
 
Néierevir M.: «Schimpfwort» — wat hues du hei ze dun? Du Dokter N.! (R V 45) — Du N. muss blugden! (R XIV 56).
 
neierdéngs Adv.: «neuerdings».
 
néi(e)ren(s), néierchen, néierge(n)s, néirent, néirënster, nerën, nerës, nerëns, nirens, ni(e)rge(n)s Adv.: «nirgends, nirgendwo» — nun nëmmen näischt n. verlaude gelooss — cf. éi(e)rens(t). [Bd. 3, S. 207]
 
néiere(ns)wou (Nösl.: nerëwu) Adv.: «nirgendwo, nirgends» — dat Wuert bestät n. — 't as där een, deen n. näischt ze verléieren huet — ech hun all Geschäfter ausgelaf an n. dat fond, wat ech gesicht hun — n. fënt een alles schéi beieneen.
 
Néierewou M.: «Hergelaufener, Habenichts» — wat as en dann? sou een N.
 
Néier(e)wuel M.: «ruheloser, unzufriedener Mensch, dem es nirgends gefällt».
 
Neierong, Neieronk F.: «Neuerung».
 
Neigir F.: «Neugierde» (Neol., gilt als affektiert, dafür meist: Virwëtz).
 
neigireg Adj.: «neugierig» — oft mit Inf.: ech sin n. ze héieren wéi dat gaangen as — cf. virwëtzeg.
 
neilich Adv. — s. nälech.
 
Neimäerder M.: 1) «Würger» (Lanius) — s. auch: Leimäerder — Arten: groen N. M.: «Schwarzstirnwürger» (Lanius minor); rouden N. M.: «Rotkopfwürger» (Lanius senator); klengen, groen, gemengen N. M.: «Neuntöter» (rotrückiger Würger — Lanius collurio); décken, wäissen, groen, groussen, geblummelechten N., Kréienneimäerder (s. d.) M.: «Raubwürger» (Lanius excubitor) — Ra.: en deet Kreesch ewéi en N. (er schreit fürchterlich — cf. Mäerder); 2) a. «bösartiger Mensch»; b. «guter (Kegel-)Spieler» — s. Mäerder sub 3).
 
néim(e)ren intr. Verb.: «jammern» — s. jéimeren.
 
nein phV. Osten — s. néng.
 
neinastrig (lok.: Echt.) Adj.: «neidisch und querköpfig» — su en neinastrige Geek.
 
neirech, neirich (lok. Ehnen: néierlech) Adj.: «schwach, matt, beinahe ohnmächtig» — et as hir sou n. gin (ihr wurde schwach, als sollte sie umfallen) — cf. aiereg.
 
Néis I weiblicher Vorname zu: Agnes (s. d.) — dazu der Hausname: Néisen — Familienname: Nösen, Nœsen, Neesen.
 
Néis II F.: 1) a. «Wasserschöpfkelle zum Begießen des Linnens oder der Wäsche auf der Bleiche am Bach»; b. Mosel: «Schöpfkelle aus Holz im Nachen»; 2) «Behälter oder Art Trog zum Aufbewahren von Speiseüberresten für die Haustiere» — dafür auch: Nis, Niserch (veraltet).
 
Néisendall Ortsbezeichnung bei Waldbillig: «Niesental, Nösental».
 
néit I (lok.: nitt, Wb.06: néischt) Adv.: «ungern, widerwillig, ohne Lust, mit schwerem Herzen» — ech sin sou n. bei se gaangen — ech hun sou n. do geschwat (ungern eine Rede dort gehalten) — en as ëmmer sou n. bei sénger Aarbecht.
 
néit II (lok.: Dickweiler) — s. nett.
 
néiten I, nëtten, nitten intr. Verb.: 1) (lok.) «nötigen» — s. néidegen; 2) «in gesuchter Verlassenheit sterben» (von Tieren) — en Déier geet n. (irgendwohin heimlich sterben — C) — lok. Clerf: eng Kou gung zu genäit (eine Kuh legte sich nieder zum Sterben) — auch: du gung et zou genäit (da ging das Tier immer mehr zurück und verendete).
 
néiten II — s. nitten I.
 
néitschen, néischten (Mosel: néizen, Ost. u. Nösl.: néisten, Westen: neuschten) intr. Verb.: «niesen» — wann een néischt, seet deen aneren: Gott seen dech! (lok. Zus.: mat honnert dausend Daler) — auch spaßh: botz se (schneuze dich) — Volksglaube: néischt ee muerges beim Opston, da bedeit dat Gléck — néischt een eemol, dann huet een sech erkaalt, zweemol, dann an d'Spëdol, wann een dräimol néischt, heescht et: raus aus dem Spëdol (das Niesen gilt als Zeichen der Genesung) — s. auch: Flou — Abl.: Genéitschs N.
 
Néitsch-, Néischtpolver N.: «Niespulver».
 
Nekloss. Niklos.
 
Nekrolog (-lo:γ) M.: «mit kurzem Lebensabriß verbundener Nachruf auf einen vor kurzem Verstorbenen».
 
Nekupe (Ton: 3) M.: «Pimpernuß» (Staphylea pinnata) — s. Kockelter — lok. Weiler z. Turm: Rousekranzkrällen — frz. nez coupé.
 
Nel, Nell(a), Nel(l)i, Nellchen weiblicher Vorname: 1) «Petronella»; 2) «Kornelia».
 
nelechs. nälech.
 
nelen trans./intr. Verb: 1) «nageln» — de Schouster huet d'Schong geneelt (mit Nägeln versehen) — geneelte Schong im Ggs. zu gebutte, genéite, gepënnte Schong; 2) «tuckern» (Motor) — wann s de mat dreckegem Ueleg fiers, dann neelt de Motor (awer); übtr.: 3) «Schmerzen an gefrorenen Fingern und Zehenspitzen empfinden» — d'Fanger(e) nele mech — cf. Fanger, Neelchen I sub 2); 4) «festnageln, festlegen» — elo as e geneelt (jetzt ist er festgelegt, er kann nicht mehr zurück) — Zussetz.: op-, ver-, un-, zounelen.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut