LWB Luxemburger Wörterbuch
 
néi(e)ren(s), néierchen, néierge(n)s, néirent, néirënster, nerën, nerës, nerëns, nirens, ni(e)rge(n)s bis Néngannon(g)zeglächerskraut (Bd. 3, Sp. 206b bis 208b)
 
néi(e)ren(s), néierchen, néierge(n)s, néirent, néirënster, nerën, nerës, nerëns, nirens, ni(e)rge(n)s Adv.: «nirgends, nirgendwo» — nun nëmmen näischt n. verlaude gelooss — cf. éi(e)rens(t). [Bd. 3, S. 207]
 
néiere(ns)wou (Nösl.: nerëwu) Adv.: «nirgendwo, nirgends» — dat Wuert bestät n. — 't as där een, deen n. näischt ze verléieren huet — ech hun all Geschäfter ausgelaf an n. dat fond, wat ech gesicht hun — n. fënt een alles schéi beieneen.
 
Néierewou M.: «Hergelaufener, Habenichts» — wat as en dann? sou een N.
 
Néier(e)wuel M.: «ruheloser, unzufriedener Mensch, dem es nirgends gefällt».
 
Neierong, Neieronk F.: «Neuerung».
 
Neigir F.: «Neugierde» (Neol., gilt als affektiert, dafür meist: Virwëtz).
 
neigireg Adj.: «neugierig» — oft mit Inf.: ech sin n. ze héieren wéi dat gaangen as — cf. virwëtzeg.
 
neilich Adv. — s. nälech.
 
Neimäerder M.: 1) «Würger» (Lanius) — s. auch: Leimäerder — Arten: groen N. M.: «Schwarzstirnwürger» (Lanius minor); rouden N. M.: «Rotkopfwürger» (Lanius senator); klengen, groen, gemengen N. M.: «Neuntöter» (rotrückiger Würger — Lanius collurio); décken, wäissen, groen, groussen, geblummelechten N., Kréienneimäerder (s. d.) M.: «Raubwürger» (Lanius excubitor) — Ra.: en deet Kreesch ewéi en N. (er schreit fürchterlich — cf. Mäerder); 2) a. «bösartiger Mensch»; b. «guter (Kegel-)Spieler» — s. Mäerder sub 3).
 
néim(e)ren intr. Verb.: «jammern» — s. jéimeren.
 
nein phV. Osten — s. néng.
 
neinastrig (lok.: Echt.) Adj.: «neidisch und querköpfig» — su en neinastrige Geek.
 
neirech, neirich (lok. Ehnen: néierlech) Adj.: «schwach, matt, beinahe ohnmächtig» — et as hir sou n. gin (ihr wurde schwach, als sollte sie umfallen) — cf. aiereg.
 
Néis I weiblicher Vorname zu: Agnes (s. d.) — dazu der Hausname: Néisen — Familienname: Nösen, Nœsen, Neesen.
 
Néis II F.: 1) a. «Wasserschöpfkelle zum Begießen des Linnens oder der Wäsche auf der Bleiche am Bach»; b. Mosel: «Schöpfkelle aus Holz im Nachen»; 2) «Behälter oder Art Trog zum Aufbewahren von Speiseüberresten für die Haustiere» — dafür auch: Nis, Niserch (veraltet).
 
Néisendall Ortsbezeichnung bei Waldbillig: «Niesental, Nösental».
 
néit I (lok.: nitt, Wb.06: néischt) Adv.: «ungern, widerwillig, ohne Lust, mit schwerem Herzen» — ech sin sou n. bei se gaangen — ech hun sou n. do geschwat (ungern eine Rede dort gehalten) — en as ëmmer sou n. bei sénger Aarbecht.
 
néit II (lok.: Dickweiler) — s. nett.
 
néiten I, nëtten, nitten intr. Verb.: 1) (lok.) «nötigen» — s. néidegen; 2) «in gesuchter Verlassenheit sterben» (von Tieren) — en Déier geet n. (irgendwohin heimlich sterben — C) — lok. Clerf: eng Kou gung zu genäit (eine Kuh legte sich nieder zum Sterben) — auch: du gung et zou genäit (da ging das Tier immer mehr zurück und verendete).
 
néiten II — s. nitten I.
 
néitschen, néischten (Mosel: néizen, Ost. u. Nösl.: néisten, Westen: neuschten) intr. Verb.: «niesen» — wann een néischt, seet deen aneren: Gott seen dech! (lok. Zus.: mat honnert dausend Daler) — auch spaßh: botz se (schneuze dich) — Volksglaube: néischt ee muerges beim Opston, da bedeit dat Gléck — néischt een eemol, dann huet een sech erkaalt, zweemol, dann an d'Spëdol, wann een dräimol néischt, heescht et: raus aus dem Spëdol (das Niesen gilt als Zeichen der Genesung) — s. auch: Flou — Abl.: Genéitschs N.
 
Néitsch-, Néischtpolver N.: «Niespulver».
 
Nekloss. Niklos.
 
Nekrolog (-lo:γ) M.: «mit kurzem Lebensabriß verbundener Nachruf auf einen vor kurzem Verstorbenen».
 
Nekupe (Ton: 3) M.: «Pimpernuß» (Staphylea pinnata) — s. Kockelter — lok. Weiler z. Turm: Rousekranzkrällen — frz. nez coupé.
 
Nel, Nell(a), Nel(l)i, Nellchen weiblicher Vorname: 1) «Petronella»; 2) «Kornelia».
 
nelechs. nälech.
 
nelen trans./intr. Verb: 1) «nageln» — de Schouster huet d'Schong geneelt (mit Nägeln versehen) — geneelte Schong im Ggs. zu gebutte, genéite, gepënnte Schong; 2) «tuckern» (Motor) — wann s de mat dreckegem Ueleg fiers, dann neelt de Motor (awer); übtr.: 3) «Schmerzen an gefrorenen Fingern und Zehenspitzen empfinden» — d'Fanger(e) nele mech — cf. Fanger, Neelchen I sub 2); 4) «festnageln, festlegen» — elo as e geneelt (jetzt ist er festgelegt, er kann nicht mehr zurück) — Zussetz.: op-, ver-, un-, zounelen.
 
Nelert M. — s. Neelchen I sub 2). [Bd. 3, S. 208]
 
nëmmen Adv.: «nur» (in Luxemburg-Stadt dafür häufig: nuren — s. d.) — Raa.: et lieft een n. eemol (man lebt nur einmal) — spaßh.: et stierft een n. eemol, an 't as een esou laang dout — Spw.: e schlechte Fuuss, deen (eng schlecht Maus, déi) n. ee Lach huet — et kascht n. e puer Frang — ech son der n. dat hei, dat äänt, eppes (mit drohendem Unterton) — 't as n. zevill wouer (bedauernd oder bestätigend) — 't as n. fir ze soen — hie kann n. méi gescheit (dervu) gi (nur zulernen) — 't as ëmmer n. un him a kees un äis — en as n. drop aus fir ee béis ze man — hie wënnt ëmmer n. (er gewinnt immerzu) — mat deem Schloe gët en n. méi verbruet (durch das andauernde Prügeln wird er nur noch störrischer) — looss e goen, et as dach n. e Kand — ech man alles fir der n. eng Plëséier ze man — dat as jo schéin a gutt, n. (jedoch, aber) — abweisend: hal (dach) n. op! — alles, mä n. nët dat — n. nët! (beileibe nicht) — sief du dach n. roueg! — Zus.: wann all Vulle päifen — ermunternd: n. nët gezéckt an hardi drop lass! — n. derbäi gemaacht! — n. drop! — Zus.: 't as e Preiss, e Judd (s. d.) — iron.: dat as nët n. näischt.
 
nëmmer Adv.: «nie, niemals» — cf. ni.
 
Nëmmerchesdag (lok.: Grevenmacher, Machtum: Nëmmermësdag, Nëmmerméisdag) M.: «Nimmerleinstag».
 
nëmmesch(t) Pron.: «niemand» — 't as n. am Haus — cf. ëmmesch(t).
 
néng (s. Pa.St. Karte Nr. 10 — LSA Karte 133) Num.: «neun» — Ra. (lok.: Echt.): ëm nein (scil: Auer), gehéiert jidderee bei sein (scil.: Fra — um neun Uhr soll jeder brave Familienvater bei seiner Frau zu Hause sein) — lo as et n. Auer an du läis nach ëmmer am Bett — ech hun eleng n. Käle gespillt — en huet s'alle N. geschoss (alle Neune).
 
Néng-/néng- -a N.: «Neunauge» (Fisch: Petromyzon fluviatilis) — dafür auch: Räilach (s. d.) — grousst N. N.: «Meerneunauge» (Petromyzon marinus); -aangel M.: 1) «Hornisse» — dafür auch: Runn, Hara(a)spel, Hujhel (s. d. sub 1); 2) (lok.: Mosel) «Haken mit mehreren Zinken» (dient zum Suchen und Auffischen eines Gegenstandes im Wasser) — cf. Wollef; 3) übtr.: «unerträglicher, störrischer Mensch»; -annon(g)zeg (Echt.: neinannaunzig) Num.: «neunundneunzig» — en huet ës fir n. (lebenslängliche Zuchthausstrafe) — ech hun ës n. (bin gänzlich erschöpft); -annon(g)zeglächerskraut N.: «Johanniskraut» — s. Haartnol;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut