LWB Luxemburger Wörterbuch
 
propos bis Protêt (Bd. 3, Sp. 389b bis 391a)
 
propos (wie frz., Ton: 1 oder 2) — in der Ra.: à propos (beiläufig gesagt, es fällt mir eben ein) — à p., ech denken elo grad drun — à p., wat sollt ech elo soen?
 
proposéieren trans. Verb.: 1) «vorschlagen» — ech p. hie fir déi Aarbecht — wat proposéiers du? — de Jhang as proposéiert (als Kandidat vorgeschlagen); 2) «ansagen» (beim Kartenspiel z. B. Whist) — ech p., wie [Bd. 3, S. 390] geet mat, wien as avec? — frz. proposer — cf. Propos sub 2).
 
Propositioun F.: «Vorschlag» — et koumen nëmmen dräi Kandidaten a P. — maach eng P.! — cf. Propos sub 1), Virschlag sub 1).
 
propper Adj./Adv.: 1) «sauber, reinlich» (von Gegenständen und Personen) — p. wéi geleckt, wéi aus enger Béchs, Liedchen, Lued — d'Fra hält d'Haus schéi p. — e Kand p. leën — d'Kand as nach nët ganz p. — iess däin Teller p.! (iß alles säuberlich auf!) — hien huet p. Aarbecht gemaacht (saubere Arbeit geleistet, auch: alles aufgegessen) — ech wëll, datt déi Saach p. bleift — p. as p. (im Gegensatz zu moralischer Liederlichkeit) — ironisch: si hun äis p. sëtze gelooss — hien huet d'Meedche (schéi, fäi) p. sëtze gelooss — den Hond huet d'Friesse (schéi) p. stoe gelooss — bei esou Affären hält en sech (schéi) p. eraus — lo sti mer p. do! (jetzt sind wir übel dran, belemmert) — ech hat mech (schéi) p. ausgespaart — hien huet sech eng p. geknätzelt (er ist sehr betrunken) — du as hie schéi p. sénger Wee gaang — ech hu misse p. stëllhalen, wéi dee Bouf geschwat huet — ech musst p. mat op d'Geriicht goen — ech hun alles p. bezuele missen, bis op de leschte Su (mußte alles restlos bezahlen) — mit dem Verb. maachen: p. maachen «säubern, fegen, spülen» — e Kand p. maachen — d'Kou huet sech p. gemaacht — cf. schéin sub 2); 2) «schuldenfrei» — nach e gutt Jor, da si mer p. — hie steet p. do; 3) «ordentlich, anständig, einwandfrei» — eng p. Fra — e proppere Wäin — e proppert Déngschtmeedchen — p. iessen (manierlich) — bei hinnen as nët alles (ganz) p. — eng p. Ried — e proppert Mëttegiessen — p. schaffen — séng Hänn si p. (eigtl. und übtr.) — en huet sech nët p. beholl, nët p. erausgezunn — p. schreiwen (auch: rein schreiben) — hie schreift an e schwätzt e proppert Franséisch; 4) a. «schön, schmuck, hübsch» — e proppert Meedchen; b. «adrett» — p. gekleet sin; 5) a. «ohne Makel» — déi Famill as nët ganz p. (hat skrofulöse Krankheiten, Tuberkulose) — hie wor nët ganz p. am Krich (seine politische Einstellung war anfechtbar); b. (iron.) «unangenehm, schmutzig, unziemlich» — dat si mer jo p. Saachen, Affären, Geschichten — dat as mer e proppere Knaschtsak — e proppere Mossjö — e proppert Schwäin — spaßh. (Echt.): en p. Fra? Si hoat de Gubbelche mam Himsläpp (Hemdzipfel) ofgewëscht oder den Dësch mam Besem gekeert — substantiv. (meist in negativen Bed.): Propperen M., Proppert N. — iron.: mä, dat as mir e P.! — spaßh.: dat as nach laang kee Propperen, deen sech all Dag muss wäschen (sagt jem., der sich nicht gern wäscht) Propperes N. — dat ka mer eppes P. gi mat deem, e versteet jo kee Fatz dervun — do hues du eppes P. ugeriicht! — lok. Bettborn: ei, dat gët mer wat P. dat elo, an der Däiwel kréi säi Spaass drun.
 
Proppertéit, Propretéit F.: «Reinlichkeit» — Raa.: P. as d'halleft Liewen — spaßh.: 't as näischt iwwer d'P., sot d'Fra, do huet se den Dësch mam Biesem gekiert oder: d'Tellere mat engem knaschtegen Handduch ofgedréchent.
 
Propriétaire (wie frz.) M.: «Eigentümer» — wien as P. vun deem Haus? — eise P. (Hauseigentümer).
 
Proprietéit F.: «Eigentum, Besitztum» — eng schéi P. — frz. propriété.
 
Prosa F.: «Ausdrucksweise» (oft abfällig) — 't as sénger P. (seines Geschwätz).
 
Procédé (wie frz., Ton: 2) M.: 1) «Prozedur» — dat si keng Procédéën (das ist ein unzulässiges Vorgehen); 2) «Herstellungsverfahren».
 
prosits. prost.
 
Prospekt M.: 1) «Werbeflugblatt» — ech gi mer Prospekter siche fir d'Vakanzrees zesummenzestellen; 2) «Warenliste mit Preisangabe, Werbezettel».
 
Prosper (wie frz., Ton: 1), Prospër (Ton: 1) männlicher Vorname: «Prosper» — erscheint als: Pros(s), Pros(s)i, Prësi.
 
Pross männlicher Vorname zu Prosper (s. d.).
 
Prosseewelba (lok. Syrtal: Prossiwerba — Ton: 3 — auch: Procèsverbal — wie frz., doch Ton: 3) M.: «Strafprotokoll, Strafanzeige» — verballhornt: Sprëssewelbam — s. Protëkoll.
 
prost, proscht, broscht, brost (Dim.: prëstchen) Interjekt. beim Zutrinken: «prosit, zum Wohl» — p. alleguer! — spaßh.: p. Strass (Kehle), lo kënnt e Schluet — p. Neijor! (glückliches Neujahr!) — cf. Gesondheet.
 
prosten (-scht-) intr. Verb.: 1) «sich zutrinken» — da prost emol! (stoße an!) — cf. schocken; 2) «zechen» — si hu geprost bis klor Dag. [Bd. 3, S. 391]
 
Proteeswiessel (Ton: 1) M. — s. Protêt.
 
Prot(t) M.: «Druckereifaktor» (Druckerspr.).
 
protegéieren, protëjhéieren trans. Verb.: 1) «schützen, in Schutz nehmen»; 2) «begünstigen» — frz. protéger — dazu: Protégé (wie frz., Ton: 2) M.: «Günstling» — cf. Fiffi sub 1 und 2).
 
Protëkoll, Protokoll, Prëtëkoll (endbetont — spaßh. dafür: e proppere Koll) M.: 1) «Strafprotokoll, -befehl, -anzeige» — d'Polizei huet em e P. gemaacht — ech loossen der e P. maachen — waart Männchen, ech maachen der de P. op der Plaz (du wirst sofort verhauen) — en huet mer gedrät (gedroht), e léiss mer e P. maachen, du hun ech him en direkt ënnerschriwwen (habe ihn verprügelt) — ech hun e P. kritt; 2) «Bericht über eine Verhandlung, einen Vorgang» — ech hun et zu P. geholl, bruet (gebracht).
 
Protëkollsbuch N.: «Protokollbuch».
 
protëkolléieren, prëtëkolléieren trans. Verb.: «Strafprotokoll gegen jem. errichten» — d'Jhandaarmen hun e protëkolléiert — ech loossen e p. — dafür auch: engem een opkraachen, opschmieren (s. d.) — cf. pännen.
 
Protektioun F.: «Protektion, Gönnerschaft» — mat P. erreecht ee vill — deen huet P. (dafür auch: gutt Leit — s. d.) — Neol.: Protection civile F. (wie frz.).
 
Protest M. — wie hd. — P. aleën — d'Foussballséquipe huet ënner P. gespillt.
 
Protest- -aktioun F.: «Protestaktion»; -marsch M. — wie hd.; -versammlung F. — wie hd. -streik M. — wie hd.
 
Protestant M. — wie hd. — cf. Lutter I.
 
protestantesch Adj.: «protestantisch, evangelisch» — si si p. — d'p. Kiirch, de protestantesche Kiirfecht, Pfarrer.
 
protestéieren intr. Verb.: «protestieren» — dogéint musse mer onbedéngt p. — si hun elle protestéiert (heftig protestiert) — elo gët nët laang protestéiert, an du méchs, wat ech son — Abl.: Geprotestéiers N.
 
Protêt (wie frz., Ton: 1) M.: «Protestwechsel» — e Wiessel mat P. — dafür auch: Proteeswiessel (Ton: 1) M.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut