LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Prot(t) bis pu (Bd. 3, Sp. 391a bis 392a)
 
Prot(t) M.: «Druckereifaktor» (Druckerspr.).
 
protegéieren, protëjhéieren trans. Verb.: 1) «schützen, in Schutz nehmen»; 2) «begünstigen» — frz. protéger — dazu: Protégé (wie frz., Ton: 2) M.: «Günstling» — cf. Fiffi sub 1 und 2).
 
Protëkoll, Protokoll, Prëtëkoll (endbetont — spaßh. dafür: e proppere Koll) M.: 1) «Strafprotokoll, -befehl, -anzeige» — d'Polizei huet em e P. gemaacht — ech loossen der e P. maachen — waart Männchen, ech maachen der de P. op der Plaz (du wirst sofort verhauen) — en huet mer gedrät (gedroht), e léiss mer e P. maachen, du hun ech him en direkt ënnerschriwwen (habe ihn verprügelt) — ech hun e P. kritt; 2) «Bericht über eine Verhandlung, einen Vorgang» — ech hun et zu P. geholl, bruet (gebracht).
 
Protëkollsbuch N.: «Protokollbuch».
 
protëkolléieren, prëtëkolléieren trans. Verb.: «Strafprotokoll gegen jem. errichten» — d'Jhandaarmen hun e protëkolléiert — ech loossen e p. — dafür auch: engem een opkraachen, opschmieren (s. d.) — cf. pännen.
 
Protektioun F.: «Protektion, Gönnerschaft» — mat P. erreecht ee vill — deen huet P. (dafür auch: gutt Leit — s. d.) — Neol.: Protection civile F. (wie frz.).
 
Protest M. — wie hd. — P. aleën — d'Foussballséquipe huet ënner P. gespillt.
 
Protest- -aktioun F.: «Protestaktion»; -marsch M. — wie hd.; -versammlung F. — wie hd. -streik M. — wie hd.
 
Protestant M. — wie hd. — cf. Lutter I.
 
protestantesch Adj.: «protestantisch, evangelisch» — si si p. — d'p. Kiirch, de protestantesche Kiirfecht, Pfarrer.
 
protestéieren intr. Verb.: «protestieren» — dogéint musse mer onbedéngt p. — si hun elle protestéiert (heftig protestiert) — elo gët nët laang protestéiert, an du méchs, wat ech son — Abl.: Geprotestéiers N.
 
Protêt (wie frz., Ton: 1) M.: «Protestwechsel» — e Wiessel mat P. — dafür auch: Proteeswiessel (Ton: 1) M.
 
Prothees (Ton: 2) F.: «Prothese» — d'P. as futti — en huet eng P. am Monn (Zahnprothese).
 
Protz M.: 1) «Protzer, Prahler» — wat as dat e P. — hie kéiert de P. eraus; 2) «Prunk» — si man alles fir de Botz an de P. — wat hun déi e P. op der Houchzäit gemaacht! — 't war ee P. an elauter!
 
protzen intr. Verb.: «protzen» — Abl.: Geprotz N. — cf. bretzen.
 
Protzel, Brotzel F.: «dickes Mädchen».
 
Prouf F.: 1) «Probe, Bewährungsversuch» — een op d'P. stellen — hie gouf e Jor op P. agestallt — mir mussen emol eng P. vun der Mëschong maachen — en huet P. (er ist anstellig) zur Aarbecht — kengerlee P. zur Aarbecht hun — cf. préiweg; 2) «Muster, Prüfungsstück» — eng P. Wäin, Buedem, Eisen usw. — looss der eng P. kommen — in Zussetz. z. B.: Buedem-, Eise-, Wäiprouf; 3) «Übung» (Theater, Gesang, Musik) — haut hu mer déi éischt P. fir dat neit Theaterstéck — d'Musek huet all Donneschdes P. — déi lescht P. (virum Concert) dafür auch: Generalprouf — Zussetz.: Gesang(s)-, Musek(s)-, Theater-, Wäiprouf.
 
Prouf- -dag M.: «Tag, an dem, in den genossenschaftlichen Weinkellereien der Moselgegend, der junge Wein öffentlich vorgestellt wird» — de P. vun der . . . Kellerei as en Donneschdeg; -jor N.: «Probejahr»; -stéck N.: «Probestück»; -stonn F.: «Probestunde» (Schulspr.); -zäit F.: «Probezeit».
 
prouwen (lok.: proufen) trans. Verb.: 1) «proben, prüfen» — deen neie Wäin p. — cf. préiwen; 2) «üben» (Gesang, Musik, Theater) — hues de déng Musekslektioun geprouft? — de Gesank prouft un enger neier (eng nei) Mass — substantiv.: Prouwen N. — si sin am P. mat deem neien Theaterstéck — Abl.: Geproufs N. — dat G. geet engem esou lues op de Su (wird lästig) — Zussetz.: aprouwen.
 
Proz ON.: «Pratz» — Dorf der Gemeinde Bettborn, Kanton Redingen — 211 — cf. Préizerdall.
 
Prozent M.: «Prozent» — im Pl. bei Zahlangabe: Prozent — d'Bank gët elo fënnef P. — aber: Prozenter (Rabatt, Gewinnanteil, manchmal Schmiergelder) — hues de Prozenter kritt? — wann s de direkt bezuels, kriss de Prozenter — hie kritt vun all [Bd. 3, S. 392] Stéck dat verkaaft gët Prozenter (Vermittlungsgebühren) — deen huet bei där Affär bestëmmt Prozenter agestach (Schmiergelder).
 
prunschen intr. Verb.: «greinen» — cf. grunschen sub 1).
 
psch, bsch Interj. (lautmalend) 1) «Scheuchruf für Hühner, Vögel» — cf. hess; 2) -Aufforderung zum Ruhigsein: «pst» — dafür auch: pscht; 3) zum Harnen anregend (bei kleinen Kindern) auch: «bjh» (Ammenspr.).
 
pss Interj. (lautmalend) 1) «beim Auffordern zum Harnen der Kleinkinder» (Ammenspr.); 2) «beim Reizen des Weideviehs zum Bëselen (s. d.)» — (lautmalend, ähnlich dem Summton der Stechfliegen) — wann een de Summer «pss, bsss» mécht, da bëselen d'Kéi.
 
pss(t), psch, pjh Interj. Aufforderung zum Ruhigsein: «pst» — Nösl.: hei as sich näist ze psten, hei heescht et dargemat (hier heißt es nicht sich stille zu verhalten, hier heißt es hart arbeiten).
 
pu (kurz gespr.) Interj.: «puh» 1) abweisend, ablehnend, wegwerfend, verachtend — p.! wat läit mir dodrun — p.! wat mécht dat mir aus — p.! wat kann een anescht vun dene Leiden erwaarden — cf. po, pë, pä; 2) (gedehnt) a. Ausdruck des Ekels: p.! wéi dat sténkt; b. lautmalend Nachahmung von Schüssen: 't huet p., p. gemaacht — p. p., rifft de wëlle Jeër — cf. pou, pouf.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut