LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Refrain bis regléieren (Bd. 4, Sp. 30b bis 31b)
 
Refrain (wie frz.) M.: «Kehrreim, Refrain» — 't as alt erëm deen ale R. (die alte Leier).
 
refüséieren, refëséieren, refiséieren (rə-) trans./intr. Verb.: «verweigern» — mer kruten et refüséiert — dazu:
 
Refus (wie frz.) M.: «Weigerung» — 't as kee R.
 
Regal (Pl. Regaler) M. und. N.: «Regal, Büchergestell».
 
regaléieren trans. Verb.: 1) «freigebig bewirten»; 2) refl.: «sich gütlich tun» — si hun sech regaléiert.
 
Regard (wie frz.) M.: 1) «Rücksicht» (heute nur noch in dieser Bed.) — en hëlt kee R. fir keen (nimmt auf niemanden Rücksicht) — en huet kee R. fir näischt (gar keine Rücksicht, gar kein Mitleid) — cf. Egard; 2) «Blick» (veraltet — Ga) — e wiwe R. (ein lebhafter Blick); 3) «mit Gitter oder Deckel versehene Öffnung der Kanalisation» (Ga).
 
regéieren (rəjeiərən), regeren, regiëren (lok.: rejhéieren — rəʒeiərən) trans./intr. Verb.: «regieren, herrschen» — Spw.: d'Geld regéiert d' Welt — streng Helleg r. nët laang — hie mengt, e kënnt d'ganzt Duerf r. — wie regéiert bei eech am Stot? 2) a. «meistern» — ech kann déi Kärelen nët méi r., si danzen engem um Kapp erëm — dat Kand as nët ze r.; b. «bewältigen» — ech kann déi Aarbecht nët méi r. — Abl.: Geregéiers N. — wat hues du hei fir e G. ze féieren?
 
Regéierong, -onk, Regirung (Var. wie oben) F.: «Regierung» — im bes.: 1) a. «Regierung als Staatsgewalt» — d'R. huet démissionéiert, as ofgaang — mir hun eng nei R.; b. «Regierung als Verwaltung, oberste Verwaltungsbehörde» — e schafft an der R. — en huet eng déck Plaz an der R. — ech gi bis an d'R., wann et muss sin — hien as kënneg an der R. — déi éischt Hand bei der R.; c. «Regierungsgebäude» — cf. Gouvernement sub 1), Maximäin; 2) «Herrschaft» — wien huet d'R. hei am Stot?
 
Regéierongs- -auto M.: «Dienstauto»; -garage F.: «Autoreparaturwerkstätte für Regierungswagen»; -beamten M.: «Regierungsbeamte»; -gebai N.: «Regierungsgebäude» — cf. Regéierong sub 1)c.; -gelder Pl. N.: «öffentliche Gelder» — 't as liicht mat R. ze hausen, sech den Décken ze maachen; [Bd. 4, S. 31] -hondM.: «Saurüde» (Canis familiaris aprinus — so genannt, weil der Staat, laut Wb.06, Saurüden zu den öffentlichen Treibjagden unterhielt); -kommissär M.: «Regierungskommissar».
 
Regel I (/rejəl — lok.: -ʒ-) F.: 1) «Regel» — keng R. ouni Ausnam; 2) (oft Pl.: Regelen) «Menstruation».
 
Regel II (nur /rejəl) M.: «gebührende Behandlung, Pflege» — den ale Mann kritt an deem Haus säi R. nët.
 
Regel III ('regəl) F.: «Lineal» (lok.).
 
regelen (/rejəlen — lok.: -ʒ-) trans. Verb.: «regeln, ordnen» — mir mussen déi Affär r. — cf. regléieren, reguléieren — Verbadj.: geregelt — si liewen a geregelte Verhältnësser — e g. Liewen.
 
regelméisseg (rejəl-) Adj./Adv.: «regelmäßig» — dazu: Regelméissegkät, -keet F. — cf. schlagméisseg.
 
Rëgement, Regiment (-j-, lok: -ʒ-) N.: 1) «Herrschaft» — bei hinne féiert d'Fra d'R. — loosst mech emol d'R. iwwerhuelen! (die Führung übernehmen); 2) a. «Truppenkörper» — e ganzt R. Zaldote sin opmarschéiert — e R. zu Päerd, zu Fouss; b. «große Schar, Menge» — e ganzt R. Leit woren zesummegelaf — ech muss fir e ganzt R. kachen.
 
Rëgements-/Regiments- -houer F.: «gemeine Metze» — cf. Offizéieschmatrass; -ligener M.: «Erzlügener» (Wb.06); -musek F.: «Regimentsmusik»; -päerd N.: «Regimentspferd» — e fuurzt ewéi e R.
 
Régence (wie frz., Ton: 1) F.: «Regentschaft» (Ga) — veraltet in Grevenmacher: Reejhaas M.: «Landesregierung, Landstände» — die alten Leute sagen: e war an der R. — (heute hauptsächlich als Stilbezeichnung).
 
Regëschter (rəj-, lok.: rəʒ-) M.: 1) a. «Register, amtliches Verzeichnis» — am R. stoen — engem de R. opschloen (Sündenregister); b. «alphabetisches Verzeichnis, Index»; c. «Blattzeichen in einem Meßbuch, in einem Brevier» (Ga); 2) «Orgelregister» — d'Uergel huet eng Dose Regëschteren — übtr.: all Regëschteren zéien — Zussetz.: Daf-, Doude-, Gemenge-, Haapt-, Sënne-, Zivilregëschter.
 
Régie (wie frz.) F.: 1) «Regie-Verwaltung» — déi Aarbecht gët nëmmen a R. verginn; 2) «Spielleitung, Regie» — wien huet (féiert) hei (d') R.? — dazu: Régisseur (wie frz., Ton: 2 oder 3) M.: «Spielleiter» (Theater, Film).
 
Regiestonnen Pl. F.: «Regiestunden» — cf. Régie sub 1).
 
Régime (wie frz.) M.: 1) a. «Regierung (Methoden u. Zeit), Herrschaftsform» — ënner dem R. Eyschen — am Ancien R. (Ordnung, Regierungsform vor der französischen Revolution); b. «Herrschaft» — d'Fra féiert e strenge R.; 2) «Lebensweise, Diät» — R. halen — en as um R. — e muss R. halen.
 
Regiment N. — s. Rëgement.
 
Regina, Régine (wie frz., Ton: 1) weiblicher Vorname: «Regina» — erscheint auch als: Jhinn, Reejhi, Rejinnchen, Rejännchen, Rejhänn, Reesch, s. auch Reine, Rän.
 
regléieren trans. Verb.: 1) a. «regeln, ordnen» — mir mussen déi Saach emol eng Kéier r. — as alles regléiert? (ist alles bezahlt?); b. d'Meedchen as nach nët regléiert (geregelt — cf. Regel I sub 2); 2) «regulieren» — eng Auer, d'Heizung r.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut