LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Schlaup bis Schläim (Bd. 4, Sp. 141a bis 143a)
 
Schlaup F. — s. Scharläipchen.
 
Schlawittchen, Schlawitschel, Schlawéckel M. — in der Ra.: ee mam (beim) Sch. huelen (beim Kragen fassen) — huelt mer et nët iwwel, sot de Fuuss, du hëlt en d'Gäns mam Sch.
 
schlääch, schleech (Westen: schläich, Echt.: schlaich) Adj.: «gestrichen voll, randvoll» — 't wor sch. — Echt.: 't as schlaiche Mooss (ordentliches Maß) — meist in Zussetz.: schlääch(e)- voll Adj. — den Ämer as (méi wéi) sch. — hien as sch. (er ist total betrunken) — cf. schlubber-, schluddervoll; schläächmooss Adj.
 
Schläd, Schleed (Nösl.: Schléid, Westösl.: Schleckt) F.: «Abhang» — noch als Flurname.
 
Schlä(e)r, Schleer, Schleër (Nösl.: Schleier, Echt.: SlA:iər) M.: 1) «Schleier» — am Sch. bestuet gin — si hate keng ganz Schlären un den Hitt (nur kurze Schleier, bei Trauerkleidung) — de Bam as ee Sch. (Blütenschleier) — cf. Wuel, Voile; 2) «Art sehr feines Linnen».
 
Schlä(e)rduch N.: 1) «Schleier»; 2) «Schleiertuch».
 
Schlä(e)rkraut N.: «Rispen-Gipskraut» (Gypsophila paniculata).
 
Schläf, Schleef I F.: «Schleife» — im bes.1) «(früher) zusammengebundenes Reisig oder umgedrehte, mit Holz beschwerte Egge, die über die Wiesen und die mit Gras oder Klee bestellten Felder zum Ebnen (z. B. Maulwurfhügel) geschleift wurde; heute wird dazu meist ein eisernes Schleifgerät gebraucht» — d'Uessen, d'Päerd gouwe mat enger Sch. gewinnt fir ze zéien; 2) a. «ehemalig. Pflug- oder Eggenschlitten mit Kufen, auf dem der Pflug oder die Egge zum oder vom Feld gebracht wurde — oft auch nur zwei armdicke gekreuzte Holzstücke, der Hinterpflug wurde in die beiden oberen, kürzeren Kreuzarme eingehängt (wurde gegen 1925 von der Bauverwaltung verboten, weil die Straßen dadurch zu sehr beschädigt wurden)»; b. «Pflugsohle» — cf. Talon; 3) a. «Art Schlitten, diente im Wald zum Abschleppen von Holz»; b. «beim Abschleppen des Holzes entstandene Schleifspur im Walde» (auch als Fln.); c. «Schleifspur im Gras oder im Getreide» — d'Hénger, d'Véi hun alles voller Schläfe gemaacht — Kanner, laaft nët duurch d' Gras, dir maacht et voll Schläfen, et kritt een et dann nët méi geméit; 4) «Hemmschuh»; 5) a. «Öse, Schlaufe» — cf. Schlaf; b. «Straßenschleife»; c.in Zussetz. z. B.: d'Sauerschläf(en); 6) «Angelegenheit, die sich in die Länge zieht» (z. B. Krankheit, Prozeß, Examen) — dat as eng richteg Sch. mat deem Prozess, mat där Kränkt — cf. schläfen, Geschlääfs; 7) «Schleppe» — d'Kanner hun der Braut d'Sch. gedroen — eng laang Sch. (Zeichen vom Wohlstand der Braut); 8) «faule, nachlässig gekleidete Person».
 
Schläf, Schleef II ON.: «Schleif» — Dorf der Gemeinde Winseler, Kanton Wiltz — 80 — op der Sch.
 
Schläf- -gar N.: «Schleppnetz»; -gäl N.: «Wurfnetz» — cf. Jaudes, Gäl I; -holz N.: «Holz, das geschleppt wird» (C); -ketten F.: «Schleppkette, Schleifkette»; -sabel, -säwel M.: «Schleppsäbel» — Echt.: wann déi mat de Schläfsäwele kommen, Jongen . . .
 
schläfeg, schlefeg Adv./Adj.: 1) «schleppend» — e schwätzt esou sch. — cf. trapeg; 2) «langwierig» — dat gët eng sch. Affär, Saach.
 
Schläfegras N.: «Art hartes Gras» (C) — dafür auch: Lafegras (Dicks).
 
schläfen, schlefen trans./intr. Verb.: 1) a. «schleifen, schleppen» — Ra.: wien (wann een) et laang huet, léisst (een) et laang hänken — Zus.: a ween et méi laang huet, dee schlääft [Bd. 4, S. 142] et — Antwort auf eine vorwitzige Frage der Kinder: wuer gees de, Papp? — Antwort: d'Kaz sch. (cf. den Hond hänken) — hien as iwwerall derbäi wou eng Kaz (duurch d'Baach) geschlääft gët — e gesäit eraus wéi eng geschlääfte Kaz — zu jem., der sich über eine Last beklagt: lued der nët méi op wéi s de geschlääft kriss — de Wanter schleeft de Bauer Holz (im Winter schleppt der Bauer mit dem Pferd Holz im Wald an die Ausfahrt) — en huet gebremst, d'Rieder hu geschlääft — de Plou schlääft (rutscht über den Boden, dringt nicht ein) — schleef déng Féiss nët esou iwwer de Buedem! — mir hun en déi ganzen Zäit mat (viru-, no-) geschlääft — ech wor esou midd, ech hun d'Läpper geschlääft — eng Fra schlääft méi mam (am) Schiirtech aus dem Haus wéi e Mann mam Lederwon erabrénge kann — e koum mat enger Biird(en) Holz aus dem Bësch geschleeft — do koumen se mat him geschleeft (brachten sie ihn angeschleppt) — ëm Hallefnuecht sin se heem geschleeft (komm) — mat dénger Pai schleefs d'och alt nët vill mat heem — e koum dermat geschleeft an du wor de Kaméidi do (plauderte es unüberlegt aus); b. refl. — en huet sech nach grad bis heem geschleeft, du war en um (am) Enn — ech krut mech nët méi geschleeft (vor Müdigkeit, aus Schwäche); 2) «mit der Schläf bearbeiten» — mir hun nach e puer Wisen ze sch.; 3) «langsam, schleppend sprechen, singen» — Mahnung des Chorleiters: schleeft nët esou! 4) «kränkeln» — e schleeft nach ëmmer mat där Gripp; 5) «sich in die Länge ziehen» — d'Affär schlääft nach ëmmer um Geriicht — dat schlääft an 't schlääft an 't kritt keen Enn; 6) «verleumden» — e gouf uechter d'Duerf geschleeft — een duurch den Dreck sch. — Zussetz.: eraus-, erbäi-, erëm-, erof-, erop-, ewech-, mat-, fort-, no-, of-, verschläfen — Abl.: Geschlääfs, Geschleefs N., Schläferei, Schleferei F. — wann et un d'Kluddere kënnt, gët et e Geschlääfs unni Enn — wat as dat eng Schläferei!
 
schläfe(n), schlefe(n) Adj.: «schleppend» — sch. Käschten, Scholden — eng sch. Krankheet.
 
Schläfendréier M.: «Schleppenträger, Zuträger» (C) — dafür auch: Flambosdréier, Schäerpendréier;
 
Schläfert, Schlefert M.: «träger, saumseliger Mensch» — cf. Däässem sub 4), Tränteler, Trapert.
 
Schläich I (lok.: Schléch, Schleich) F.: «Eisbahn» — dafür auch: Gleis, Gleiser, Glëtsch, Glëtz, Gliinz, Gliks, Glitsch, Klun(t)sch, Klutsch, Ritsch, Rutsch, Roll, Rull, Schläiss, Schlibber, Schlidder, Schlierz, Schlifer, Schliw(w)er, Schlubber, Schludder, Schëffel — de Wee war eng Sch. an elauter (die reinste Eisbahn) — drénk nët esou vill, dat gët eng Sch. an de Mo (Bauch)! — im Heischelied: kommt der nët gläich, da gi mer op d'Sch.
 
Schläich II F.: «Zweizahn» (Bidens sp.) — dafür auch: Féinilchen, Fiederlichen, Fodärchen, Fodillchen, Quaken, Stréipatsch.
 
schläichen (lok.: schléchen, schlécheren, schleichen) — Part. Prät.: geschlach(t) intr. Verb.: 1) «schleichen» — wou kënns de elo hier geschlach? — en as geschlach wéi eng Kaz — e schläicht wéi d'Kaz ëm de Bräi — si sin esou heemlech geschléchert (geschléchelt) komm; 2) «auf der Eisbahn gleiten» — mir sin(hun) de ganzen Nomëtteg um Weier geschlach(t) — (lok. Var. s. sub Schläich).
 
Schläicher (lok.: Schlécher) M.: 1) «Schleicher»; 2) a. «Schermaus»; b. «Maulwurfsgrille» (C) — dafür auch: Wir, Spiirkeljoun.
 
Schläichmaus F. — s. Schläicher sub 2)a.
 
Schläif F.: «Werkzeug zum Schleifen» (meist spaßh.) — Zussetz.: Griffelsschläif.
 
Schläif- -botz M.: «Schleifputz»; -lack M.: «Schleiflack»; -millen F.: «Schleifmühle» — Stellenbez. in Luxemburg-Stadt; -stän, steen M.: 1) a. «Schleifstein» — ech muss mat der Aax op de Sch. goen — e mécht e Bockel wéi eng (d') Kaz op engem (um) Sch.; b. «Wetzstein»; 2) «junger Hecht»; 3) «Figur bei Dicks in dem Singspiel: d'Kiirmesgäscht» — de Koséng Sch. — cf. Koséng.
 
Schläifecht F.: «was ein Schnitter abmähen kann, ohne die Sense wieder zu wetzen».
 
schläifeg Adj.: «zu wenig gebacken» (Ga) — cf. rimmeg.
 
schläifen (Part. Prät.: geschlaff(t)) trans./intr. Verb.: 1) «glätten, schleifen» — en Diamant sch. — d'Biedem gi geschlaff — cf. ofschläifen; 2) «schärfen, wetzen» — e Messer sch. — hie kann nët sch. (e kritt keng Schäerft fäerdeg) — Kinderreim: Messercher sch./Fierkelcher stiechen/ quik, quik, quik, quak — übtr.: en [Bd. 4, S. 143] huet (et) op mech geschlaff (er wartet eine Gelegenheit ab, um mich auszuschimpfen, hochzunehmen) — (sech) d'Zänn, d'Zong sch. (begierig aufs Essen warten) — ich hat drop geschlafft wi der Däiwel op en oarme Sill (Du); 3) «drillen» (Mil., Neol.) — wat huet deen d'Jonge geschlaff! 4) «schleifen» — d'Dir schläift (um Buedem) — d'Rad as bockeleg, et schläift — dazu das Verbadj.: geschlaff(en) 1) «geschliffen, poliert» — geschlaff(e) Glieser, geschlaff(e) Glas; 2) «gewandt im Benehmen» — cf. ongeschlaff — Zussetz.: aus-, bäi-, eraus-, ewech-, ofschläifen.
 
Schläim (Westen: Schleem, lok.: Schléim, Luxbg.-Stadt: SlA:im) M.: «Schleim» — ech gin dës Sch. nët lass (bei einer Bronchitis) — Sch. zillen (bilden) — Zussetz..: Huewer-, Mo-, Polfer-, Träipeschläim.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut