LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Schmëdd bis schmidderzeg, schmudderzeg (Bd. 4, Sp. 157b bis 158b)
 
Schmëdd F.: 1) «Schmiede» — d' Leit aus dem Duerf stin am Wanter stonnelaang an der Sch. ze dädegen — e läit éiweg an der Sch. (er hat stets Reparaturarbeiten in der Schmiede zu erledigen); 2) † «Eisenhütte» — déi al Sch. — cf. Schmelz — s. d. Folg.
 
Schmëdd ON.: «Schmiede» — Dorf der Gemeinde Ulflingen, Kanton Clerf — 1 — op der Sch.
 
schméien, schméinen (lok.) intr. Verb.: «schmähen» — en huet awer stéits ze sch. an auszesetzen.
 
schmeier Adj./Adv.: «schwül, feuchtwarm» — schmeiert Wieder — übtr. iron.: Jongen, 't gët sch.! — cf. masteg.
 
schméilech Adj./Adv.: 1) «schmählich, beschämend» — ech wor awer gutt fir dee schméileche Gank ze maachen; 2) «ungemein» — 't as sch. waarm.
 
schméilen intr. Verb.: «nörgeln».
 
Schmelz (Westen: Schméilz, Osten: Schmëlz) F.: «Hüttenwerk, Hochofenbetrieb» — d'Escher, d'Didlénger Sch. — hie schafft op der Sch. — dat as déi rengste Sch. (von einem starken Feuer gesagt) — cf. Simmerschmelz, Schmëdd sub 2);
 
Schmelz- -aarbechter M.: «Hüttenarbeiter»; -digel M.: «Schmelztiegel»; -här M.: «Hüttenherr» — cf. Schmëttenhär; -uewen M.: «Hochofen»; -weier M.: «Weiher des Hüttenwerks».
 
schmëlzen (Part. Prät. s. Ltb 34, BGr Karte 14, Seite 119 — Westen: schméilzen) [Bd. 4, S. 158] intr./trans. Verb.: 1) «schmelzen» — Botter sch. — de Schnéi, d'Äis as geschmolt, geschmolz(en) — dat schmëlzt wéi Schnéi an der Sonn — die Koup Holz as geschmolt (hat stark abgenommen) — übtr.: e schmëlzt vun Héiferlechkeet; 2) a. «verbrauchen» — lo hu mer ewell véier Kuerden Holz geschmolt, an de Wanter as nach nët eriwwer; b. «(er-)leiden (müssen)» — deen huet am Liewen ewell eppes Honger geschmolt! — wat hu mer Keelt geschmolt wéi mer déi lescht Grompren erausgeholl hun! — Zussetz.: aschmëlzen.
 
Schmëspel (Pl. Schmëspelen, Dim. Schmëspelchen) F.: «Haarsträhne» — lok. Echt.: déi poar Schmëspelen, déi än noach om Koap hoat (C).
 
Schmëss (lok.: Echt.) Pl. M.: «Burschen, Jungen» — e poar Schmëss stonge bei der Kutsch ze kucken.
 
Schmësser M.: «Raufbold» (Wb. 06) — Ortsneckerei: déi Canécher Sch., Schmëssen — cf. schmäissen.
 
Schmëtten, Schmëttches Hausname — cf. sub Schmadd.
 
Schmëtte(n)-(cf. Schmidd-, Schmidds-) -här M.: «Hüttenherr» — cf. Schmelzhär; -kuel, Schmittekuel M.: «Schmiedekohle»; -weier M.: «Schmiedeweiher» (noch in Flurnamen erhalten).
 
Schmetterlek (lok.: Steinheim) M.: «Schmetterling» — cf. Päipel.
 
Schmëttmeesser (lok.) M.: «Libelle» — cf. (Joffer II. Bd, S. 243).
 
Schmëtz M. — s. Schmäz.
 
Schmick N. — s. Schmickholz.
 
schmicken (lok.) trans. Verb.: «mit Kunstdünger düngen» — hues de gutt geschmickt?
 
Schmickholz, Schmick, Schmäck (lok.: Untersauer) N.: «Zündholz» — cf. Fixspoun.
 
schmidden, schmiden, schmitten trans./intr. Verb.: «schmieden» — zu dräi, véier sch. — ee Schmadd schmit (Feinarbeit), deen anere schléit zou (Grobarbeit) — dat as op der Hand geschmit (lok.: geschmët), dat as handgeschmit — eng geschmit(t)en eise Paart — übtr.: wat sollen déi dann erëm do ze sch. hun? (aushecken) — Zussetz.: op-, ver-, zouschmidden — Abl.: Geschmidds, lok.: Geschmëdds N.
 
Schmiddeisen N.: «Schmiedeeisen».
 
Schmiddepäerd N. (Pl.) — s. Schmaddspäerd.
 
Schmidds- -amechtF.: «Schmiedezunft» — cf. Amecht; -fra F.: 1) a. «Schlüssel»; b. «Vorhängeschloß» — zu Kindern: ech hun der d'Sch. drop gemaacht, drop gesat (ich habe es abgeschlossen, weggenommen) — wann d'Kanner no eppes reechen an et wëlle kréien, seet een: d'Sch. sëtzt drop — dafür auch: Schmiddsmännchen; 2) «Goldlaufkäfer» (Carabus auratus) — cf. Goldschmadd sub 3); 3) «Brandrute» (Sirenen- oder Sphinxform) — cf. Brandrutt; -hatt F.: «Rauchabzug, Rauchfang in der Schmiede»; -kuelen Pl. F.: «Schmiedekohlen» — dafür auch: Schmittekuelen; -männchen M. — s. -fra sub 1)b.
 
schmidderzen, schmudderzen intr. Verb.: «(leicht) verdorben schmecken» — cf. schmécksen.
 
schmidderzeg, schmudderzegs. schmuddeleg.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut