LWB Luxemburger Wörterbuch
 
sécher bis Seeblat (Bd. 4, Sp. 204b bis 206a)
 
sécher (oft auch: sicher) Adj./Adv.: «sicher» — besonders: a. «zuverlässig, gesichert» — eng s. Plaz (Stelle) — dat as eng s. Saach, eng s. Affär — hien huet säi Geld s. ugeluegt — déi Firma as nët s. — déi do Suë sin äis s. — deen as esou s. wéi bor Geld — s. as s., mä gëf mer et schrëftlech — mir hun e séchere Bewäis an (der) Hand — lues, awer s., dat as wat zielt! — spaßh.: vun un, datt der Doud erfond as, as keen dës Liewes méi s. — am séchersten as een nach ëmmer doheem — fir s. ze sin (s. ze goen) gi mer emol äis selwer iwwerzegen; b. «fest, nicht (leicht) verrückbar» — déi Leder steet nët s., hal s' un, soss klammen ech nët op — hien as sénge(r) Konne s. — dat as eng s. Konn — deem sénger wire mer s., awer wéi as et mat denen aneren? — lo si mer ës s., wou mer et schwaarz op wäiss hun — en as nët s. op de Been; c. «nicht irrend, nicht fehlend» — e schéisst s. — beim Spiel: spill op s.! — e spillt de Bauer s. (auf der Kegelbahn) — 't as eng s. Flënt (sicherer Schütze) — en huet eng s. Hand (z. B. Arzt beim Operieren) — en operéiert s. — e séchere Goût (für Kleider) — e séchert Uurtel (Urteil) — e séchere Bléck — e séchert A (Auge); d. «gewiß, bestimmt» — as dat s. (wouer)? — as dat (doud-)s.? — kann ech s. dermat zielen? — et gët s. Reen (cf. auch sub e.) — du wäers awer (dach) s. kommen? — 't as méi wéi s., datt e kënnt — en as s. nët do — hie wäerd et jo alt s. maachen — bas de dénger Saach s.? — bas de dees s.? — wann s de nët s. bas, da looss et dervun — dat as esou s. wéi ech hei sëtzen (stin), wéi zwemol zwee véier as, wéi en Herrgott am Himmel as, wéi Amen (s. d.) am Gebiet, wéi Gaardenzëns — ech hat et fir s. a gewass gegleeft — fragend: sécher? — beteuernd: ma s.! — ma s. as et esou an nët anescht!; e. «wahrscheinlich, vermutlich, wohl» — du hues dech sécher [Bd. 4, S. 205] verdun, verkuckt (geirrt) — dee verleeft (verirrt) sech s. (nach) an der Stad, en as jo guer nët kënneg do — du wäers s. iwwer Metz op Paräis fueren — du fiirs s. heem (ich vermute, du fährst nach Hause) — du hues s. an der Lotteri gewonn, (datt s de sou spendéiers) — et wäerd s. nët esou kommen, mä et muss ee mat allem rechnen — substantiv.: Sécher — e geet gär op Nummer S. (dafür auch: e geet gär s.) — een op Nummer S. bréngen (ins Gefängnis); Séchere M. — lok. Nösl.: hän hatt sich de S. gespillt — e wollt sich de S. spillen, an en as äwwer aageschmiärrt gän; Sécherst (lok., z. B. Bettemburg: Sécherscht) «das Sicherste» — Zussetz.: doudsécher (s. sub dout-).
 
sécheren trans./refl. Verb.: «(sich) sichern» — eng Dir, eng Fënster, e Velo s. — eng Flënt s. — sech géint Schued s. — Verbadj.: geséchert — e geséchert Akommes — Zussetz.: ent-, versécheren.
 
Sécherong, -ung, Sicherung F.: «Sicherung» (an Waffen, Schlössern; bei elektr. Leitung) — d'S. as an der Schalttafel verbrannt — Zussetz.: Haaptsécherong.
 
Sécherhät, heet F.: «Sicherheit» — ech kann der et nët mat S. soen.
 
Sécherheets- (Sicher-) -klapp F.: «Sicherheitsklappe»; -schlëssel M.: «Sicherheitsschlüssel»; -schlass N.: «Sicherheitsschloß»; -spéngel F.: «Sicherheitsnadel» — — s. sub versécheren, Versécherongsspéngel; -ventil F., M., N.: «Sicherheitsventil»; -schong M.: «(vorgeschriebene) Sicherheitsschuhe».
 
sechs Num.: «sechs» — in Abzählreimen: . . . s., mir schneide Gehäcks — . . . s., déi al Hex — ech an du, an Zäre Su, a Mëllesch Béier, an ee vun Tréier, an ee vu Metz, sin eiser s., tip, tap, aus, deen do as aus — Schnellsprechübungen: zu Blobeiere leie s. Beilen — s. Säck voll Setzgrompren — Wetterregel s. Mueder(t)sdag — deen ësst fir (hirer) s., mä e schafft näischt — dat as ee mat s. Gesiichter — s. Deeg (d'ganz Woch) krank (s. d.) a sonndes näischt ze begruewen — dazu: Sechs(tchen) F.: «die Sechs im Kartenspiel»; Sechster M. «Ziffer sechs» — dafür auch: Sechs F. — as dat eng Sechs (e Sechster) oder eng Néng (en Néngter)?
 
Sechs- / sechs- -asiechzeg, -asechzeg, -ig Num.: 1) «sechsundsechzig»; 2) «Kartenspiel» — eng Parti S. zu zwéin, zu dräi, zu véier — Zussetz.: Winers. (Wieners.) — cf. reizen sub 2); -eck M.: «Sechseck»; -eckeg, -ig Adj.: «sechseckig»; -enner M.: «Sechsender» (Hirsch u. Rehbock); -erlee Adv.: «sechserlei»; -honnert Num.: «sechshundert» (lok. Echt. mit der Bed.: «große Menge, Masse» — C) — dazu: sechshonnerterlee; -kanteg, -ig Adj.: «sechskantig» — cf. kanteg; -spänneg, -ig Adj.: «sechsspännig» — e koum s. gefuer; -wochendéngscht M., -wochemass F.: «Sechswochenamt, -messe» (Messe, die sechs Wochen nach dem Begräbnis gelesen wird); -zëlleg, -ig Adj.: «sechszöllig» — e sechszëllegen Nol.
 
sechzeg, -ig (Var. Lux.-Stadt: siechzeg, Wiltz: seechzig, Nösl. (veraltet): siächzig, heute: sechzig) Num.: «sechzig» — 't geet bis s. (Maximum) — en huet s. (Schülerspr.) — en as an de sechzeger (Joren).
 
Seckbach F.: «Spitzname früherer Moritatensänger nach einem Schlagerlied um 1910: Komm, Karlinchen, komm, Karlinchen, komm, wir wollen nach Seckbach gehn» — dat as e Lidd, dat déi al Seckbachs (déi vu Seckbach) op der Fouer gesongen huet.
 
Sécklek M.: «Säugling» — cf. Sälek.
 
Secksim Abzählreim: S. a Broud/ a Follami / ach spraach / Oudamaach / Iche / Fiche / douteen / Aus.
 
Secksmaniim Abzählreim: Enni, Katenni, S., Wikel de Wakel domani; Ellera, Fetteka, One Fleisch, Et Ka, Maus, dout aus (MKr. Nr. 408).
 
sécks, secks, sickchen, sickschen, séckschtin der Beteuerungsformel — ménger secks (meiner Treu) — seckster méng! (bei Gott!).
 
See, Sä (Nösl.: Sääch — zε:ç, Westösl.: Seech — ze:ç) F.: 1) «Säge» — d'S. as stompeg, se muss gefeilt an nei gesat (geschränkt) gin — d'S. muss wäit stoe fir gréngt Holz ze seën, ze schneiden — dat Messer as eppes wéi eng S. — Rätsel: wat huet vill Zänn a kee Gebëss? (eng S., eng Éich — MKr. Nr. 275); 2) a. «langweilige(r) Schwätzer(in), lästige(r) Bittsteller(in)» (bes. von Kindern ges.) — wat bas du eng S.! — dat as eng richteg S.! (verstärkend: eng Drummsee — dafür auch lok.: eng Seemaschin); b. «langweiliges Geschwätz, langweilige Rede, andauerndes Bitten» [Bd. 4, S. 206] — wat eng S.! — Zussetz.: Bam-, Band-, Bock-, Brout-, Drumm-, Flääsch-, Hand-, Holz-, Huel-, Kräs-, Laf-, Rad-, Ronn-, Rumm-, Schräiner-, Spal-, Stä-, Stolsee — cf. Fuusse- (Fochse-)schwanz;
 
See-/Sä- -blat N.: «Sägeblatt»;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut