LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Sixels, Sixtels bis soen, son (Bd. 4, Sp. 224b bis 225b)
 
Sixels, Sixtels (?) «Schlacken im Ofen» (C).
 
Sixième (wie frz., Ton: 1) F.: «Sexta».
 
Sizi, Sitzi, Siizchen, Sitzchen M.: «Flußuferläufer» (Tringa [Actitis] hypoleucos).
 
Skandal (lok.: Schkandal) M.: «Skandal».
 
skandaléis Adj.: «skandalös».
 
skandaliséieren trans. Verb.: «skandalisieren».
 
Skapeléier, Skapuléier, -leer M. u. N. — s. Schapp(e)léier.
 
Skat M.: «Skat» (Kartenspiel — lok.: Eskat, en Eskat) — dazu: Skatklub M.; -spiller M. — 't as e gudde S.
 
Skelett (Pl. Skeletter) N.: «Skelett».
 
skeptesch, -isch Adj.: «skeptisch» — s. sin, bleiwen.
 
Sketsch (Pl. Sketscher) M.: «Sketsch».
 
Ski, Schi M.: «Ski» — S. fueren — Zussetz.: Waasserski, -schi.
 
Ski-/Schi- -pist F.: «Skipiste»; -schong M.: «Skischuh».
 
Skizz F.: «Skizze» — dazu: skizzéieren trans. Verb.
 
Sklav M.: «Sklave» — ech sin dach nët däi S. — 't as een de S. vun de Kanner.
 
Skort F.: «Eskorte» — wien eemol an deem sénger S. as, dee kënnt nët méi lass (C).
 
Skorzonär, Skorssenär M.: «Schwarzwurzel» — cf. Schwaarzwuurzel.
 
Skorpioun (lok. Var.: Skorpelioun, Vianden: Skorpeljouer) M.: «Skorpion» — cf. Spiirkeljoun, Spéngelschësser sub 3).
 
Skrott, Sgrott (lok. Echt.: auch: dës Sgrott; Grevenmacher, Diekirch: Disgrott) — «Anlaß zu Zwist, Schwierigkeit, Verdruß» — (cf. Krott sub 6) und krott — Adj.) — e kréit S. derfir bei der Fra — Echt.: en hoat näist wi S. dervoan — da solls d'awer S. dervoan hoan — äich hoan dës Sgrott [Bd. 4, S. 225] (ich habe mir etwas zu erwarten) — ich hoan ës Sgrott mat him (möchte nicht gerne etwas mit ihm zu tun haben, will aber gut mit ihm bleiben) — dës Sgrott geen (überdrüssig werden) — ich hoan dees Skrott (ich bin dessen überdrüssig, habe den Verdruß bei der Sache) — ech hu geduecht, so näischt, soss sin si (d'Kanner) ës Skrott (haben die Kinder darunter zu leiden).
 
Skrupel M. (F.?): «Skrupel» — e kennt keng Skrupelen.
 
skrupeléis, skrëpeléis Adj.: «gewissenhaft, skrupulös».
 
Skura M. — s. Stura.
 
Skurareien Pl. F.: «dumme Streiche» — se hun am Kolléisch Sk. gemaach.
 
Smolt M. — s. Këppert I, Kinneksforell.
 
Smouking, Smocking M.: «Smoking».
 
Snob (Pl. Snoppen) M.: «Snob» — am Theater sin dack méi Snoppen wéi där, déi eppes dervu verstin — auch als Adj.: en as snob — dazu: versnobt — cf. Stenz, Jénkerchen, jhiñsseg sub 2).
 
So F.: 1) «Sage» — s. Säächen; 2) «Gerede, Äußerung» — dat as alt esou eng S. (e Soen, Gesoots, Gesos — cf. sub soen) — eng S. as keng Schreif (ein guter Redner ist nicht unbedingt ein guter Artikelschreiber, auch: ich möchte eine schriftliche Bestätigung haben).
 
sober (s-), zober Adj.: «maßvoll, zurückhaltend» (vor allem im Essen und Trinken — nicht allgemein gebraucht) — e sobre Mënsch, Mann — e sobren Text — en as s. geklät — dazu: Sobertéit (s-) F. — S. as nët grad séng Duucht (euphem. für Trinker).
 
Sock (Pl. Socken, Dim. Séckchen, Pl. Dim. Séckercher) F.: «Socke» — maach dech op d'Socken! (hau ab!) — facheg Socken (Schweißfüße) — d'Kanner hu Séckercher un (dafür auch: kuurz Huesen — cf. Hues F.).
 
Sockett (Dim. Sockettchen, Pl. Dim. Sockettercher — Ton: 1) F.: «Söckchen» — cf. Chaussette.
 
Sodalitéit F.: «Sodalität, Bruderschaft» (ehemaliger religiöser Männerverein, besteht heute noch in Vianden; es gibt dort eine Sodalitéitskapell, Sodalitéitsmass und Sodalitéitslidder).
 
Sodel F. — s. Sadel.
 
sodeleg, -ig Adv. — vom Säen gesagt in der Redewendung: 't as s. geséit — cf. op Sadele séien.
 
soen, son (Konjug. — Ind. Präs.: ech s., du sees [säs], hie seet [sät], mir s., dir sot, si s.; Ind. Prät.: ech sot, du soots [sos], hie sot, mir soten, dir sot, si soten; Konj. Prät.: ech seet [sät, siet, cf. LSA Karte 174], ech géif, déit soen; Part. Prät. [cf. Ltb. 11]: gesot, lok. [bes. Luxemburg-Stadt]: gesoten; Imperativ: so [lok.: son], sot) trans. Verb.: «sagen» — näischt gesot as och eng Äntwert, as och geschwat — besser alles giess, wéi alles gesot — gesot as gesot! — et duerf een nët alles s., wat ee weess, wat een denkt — deen ämol alles seet, huet derno näischt méi ze s. (man soll nicht zuviel sprechen) — hie seet vill wann den Dag laang as — 't as nëmme fir ze soen (nebenbei bemerkt) — e weess, wat e seet — hie weess gutt, wat e seet (er weiß genau, was er sagt) — e weess scho, wat e seet (was er zu sagen hat) — wat dee seet, as gesot — dat as huerteg (schnell) gesot — dat as nach laang nët gesot (nicht [so] sicher) — ech soen der, looss dat sin, looss dat ënnerwee! — looss der dat gesot sin! — so, ech hätt der dat gesot! — dobäi muss een eppes s. (man muß die [Zauber-]Formel wissen) — 't as gesot! ('t as eraus!) — so (e)mol! (hör mal!) — so mol du! («du» betont) — so, wat geet dat dech un! — so! (hör mal!) darauf die häufige Antwort: (ma) so du! (sprich!) — nu so(n) emol een de Konträr! — wat ech soe wollt as dat hei — wéi mer (een) alt esou seet! — wat een alt esou seet! — hien huet dat am Eescht, am Efalt, am Geck, am Soff gesot — ënner äis gesot — riichteraus gesot — éierlech gesot — Ausruf der Verwunderung, der Entrüstung, des Ekels: wat s de nët sees! wat dir nët sot! — nu so emol! (hör mal!) — do seet een dervun! — entrüstet: ma so(t) emol! — dozou hätt ech dat hei ze s. — ech hat der et (jo) gesot (vorhergesagt), awer du léiss der jo näischt s. — engem eppes an d'Gesiicht s. (unverblümt sagen) — engem d'Wourécht s. (die Wahrheit sagen, seine Meinung sagen, Vorwürfe machen) — engem de gudde Wouer s. (dsgl.) — ech hu kengem eppes ze s. (nichts zu befehlen) — du hues hei näischt ze s. — doheem huet en näischt ze s. an hei kënnt en téinen an déckhalen — so, ech muss der eppes s. (erzählen) — so, ech hun dech eppes ze froen — drohend: lo s. ech (der) eent, wat keng zwee as! — ech s. der, wou ënnen an uewe steet — iron.: hues d'eppes gesot? — looss [Bd. 4, S. 226] der eppes s.! (nimm einen Rat an!) — hie léisst sech näischt s. — looss der dat gesot sin! — ech hu (bal) missen eppes s. (konnte mich nicht [kaum] beherrschen) — 't as eraus, ma ech wëll näischt gesot hun — ech wëll näischt gesot hun, mä . . . — hanneno wëllt keen näischt (keen eppes) gesot hun — wat soll een dann do s.? — wat soll een dovu s.? — dat muss ech awer s., et stëmmt, wat e seet — dat kann ee wuel s.! — so dat (bet.) (nëmmen) nët! (behaupte das nicht so fest!) — ech hun der et ewell honnertmol gesot, looss d'Fangeren dervun! — et muss een him alles honnertmol soen, éier en et kapéiert — ech sin esou frou, 't as nët ze s., kengem (Mënsch[en]) ze s. — kurz: 't as nët ze s.! — et kann ee kengem Mënsch (-en) dat s. (es ist unsäglich, z. B. eine Blamage) — im Gespräch, wenn man den Faden verliert: wat sollt ech scho méi s.? — hie kann nët nee s. (er kann nicht nein sagen, auch: er muß zusagen) — hie kann nët gutt nee s. (er kann kaum ablehnen) — hie kann nët nee s. (nichts verweigern) — hatt ka kengem nee s. — et gët gesot (man sagt) — si s. (die Leute sagen, erzählen) — mer seet (es wird gesagt) — wéi een (wéi mer) sou seet — als Einschiebsel beim Erzählen: sot ech, hun ech gesot — wat nu s., ouni ze léien (lügen)? — dat sees de gutt, steif! — dat do as gutt gesot! — ech hun him et gutt (gehéiereg) gesot — dat do hues de gutt gesot! (du hast den Nagel auf den Kopf getroffen) — engem wat glift s. (jem. zurechtweisen zur Rede stellen) — engem s. wéivill Auer et as — ech hun em et gesot, wou en et néideg hat — loosse mer (lo mer) s.! (sagen wir mal auf ungefähr, wir wollen sagen) — ech hu mer s. geloost, loosst — loosse (lo) mer s., dat as ënner Bridder méi wäert — da loosse mer mol s. (angenommen), et géif anescht goen — 't seet mer nët vill — dat seet mer näischt (erinnere mich nicht daran, ich verstehe es nicht, auch: sagt mir nicht zu) — 't as näischt géint en ze s. — ech kann näischt géint e s. — hie seet näischt Gutts vun hinnen — dat huet näischt ze s. (hat nichts zu bestellen, ist ohne Belang) — wéi gesot, de Jong (d'Meedchen) as gutt — wann ech der et s.! (zweifle nicht daran!) — (a) wiem sees d'et? (wiem sot der et? — ich weiß ein Lied davon zu singen) — dat kanns d'engem s., dee méi domm as wéi ech (ich glaube es nicht) — waart, mäi Jong, dat son ech déngem Papp! — so näischt! — d'Kanner hun dem Schoulmeeschter et gesot — dat gët der Joffer (Lehrerin), der Mamm gesot (sagen die Kinder) — ech gin et s. (sagen die Kinder) — 't as nët gesot, ob et esou war — wéi seet een dofir op franséisch? (wie heißt, wie benennt man das auf französisch?) — zu einem Kind, wenn es ein Geschenk erhalten hat und das Danksagen unterläßt: wéi seet een? — in Sagwörtern: sot de Mann, sot d'Fra, seet de Fransous, sot (den) Eilespill — um die eigene Person in einer Erzählung abzuschwächen: . . . an ech, sot de Geck (und meine Wenigkeit) — Zussetz.: aus-, dru-, erëm-, no-, op-, vir-, viru-, zousoen — substantiv.:

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut