LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Spadrull bis spanneweck (Bd. 4, Sp. 233a bis 234a)
 
Spadrull (lok.: Bodange, Dorf in der belg. Prov. Luxemburg) F. — s. Schwadrull.
 
spadséieren intr. Verb.: «spazieren» — sp. goen, fueren — mir gin e bësselche sp. — e koum esou lues dohier (ge-)spadséiert — d'Kanner gin haut sp. (machen einen Schulausflug) — Kinderlied: mir gi sp., déi aner musse léieren — Kinderspiel «Spazierengehen», dabei wird gesungen: Mäi Papp / an däi Papp / déi gin an de Bësch / si fänken e Fësch / wi wa wutsch / wohin sollen wir spazieren gehen? / wi wa wutsch — den Efalt, de Boz, säin domme Mond sp. féieren (Müßiggang treiben) — lo spadséiert dat aalt Geméch (die alten Sachen) op den Tipp, op d'Mëscht, an d'Dreckskëscht — drohend: wann s de dech nët schécks, da spadséiers d'an de Prisong!
 
Spagetti (Pl. Spagettiën) M.: 1) «Spaghetti (Teigwaren)»; 2) «Spottname für Italiener» — cf. Maccaroni sub 2).
 
Spal (lok.) M. und F.: 1) «Spalt» — e Sp. wéi méng Hand esou breet — an enger Sp. vum Fiels — kéier de Sp. méi zu dir! (beim Holzspalten) — cf. Splack, Spléck; 2)s. Span (C).
 
Spal- -aax F.: «Spaltaxt» (dafür auch: Spondaax — die Stekerësser bedienten sich der Sp. um das Eichenholz der Rebpfähle zu spalten) — cf. Staacherësser, Klien(te)-, Klinnmesser; -eisen N.: «Spalteisen»; -fënster F.: «schmales Fenster in der Scheune» (C) — cf. Liicht II; -gras N.: «Quecke» (Agropyrum repens) — cf. Ugras; -messer N.: «Hackmesser»; -plou M.: «doppelter Nuthobel»; -see F.: «Brettsäge» (Schreinerspr.) — cf. Klappsee — auch: «Schrotsäge» (Ga — zum Längsdurchschneiden; die Säge zum Querdurchschneiden heißt: Drummsee).
 
Spaléier M.: «Spalier» — si stonge Sp. — dazu: Spaléierbam M.; -uebst N.
 
spalen trans./intr. Verb.: 1) «spalten» (Holz — lok.) — den Houf spaalt (Hufkrankheit) — ech ka mech nët an zwee sp. — Verbadj.: gespaalt — gespaalt Ierzen (Erbsen); 2) «der Länge nach teilen» — e Stéck Land sp. — cf. räissen sub 1)b., splécken, drimmen.
 
Spaler, Spaller M.: «ein Stück eines längs gespalteten Baumstammes, bes. zur Herstellung von Weinbergspfählen» — e Stamm a véier oder aacht Spalere räissen.
 
Spal-liicht, Spal-lunk F.: «Luke in der Scheune» — cf. Spalfënster, Liicht II.
 
Spalt M. (lok.: F.): «Spalt, Ritze».
 
Span (lok.: Spann, Spal, lok. Bodange, belg. Prov. Luxemburg: Spaansel) F.: «Handspanne» (gespreizte Hand, etwa 18—20 cm) — eng duebel Sp.
 
Spanéi † — Kinderspiel — Ga: «ein Spiel, in welchem einer der Spielenden ein Stück Geld gegen eine Mauer usw. wirft, und ein anderer, der nach ihm wirft, gewinnt, wenn sein Stück Geld dem ersten um eine Spanne nahe gefallen ist».
 
spanelaang Adj.: «spannenlang» — eng sp. Käerz.
 
spanewäit Adj.: «spannenweit» — d'Maul sp. oprappen.
 
spanen (Nösl.: spannen) trans./intr. Verb.: «spannen» — e Gewier, eng Fal, eng Fieder sp. — e Stéck Eisen an de Schraufstack sp. — e Stéck Duch iwwer eppes sp. — en huet d'Häerz gespaant (cf. Häerzgespan[n] sub 2) —de Rack spaant (cf. spären sub 1) — sech hannert ee sp. (jem. zu einer Arbeit antreiben) — wann dee sech bis derhannert spaant, da geet et virun — 't gët Krich, d'Russen, d'Kosacken an d'Pollacke spanen hannert de Preiss (suchen Händel) — dazu: gespaant Verbadj.: «gespannt» — ech wor op séng Äntwert gespaant — ech si gespaant wéi en ale (wéi e) Prabbli — ech si gespaant op dat, wat elo kënnt — Zussetz.: aus-, op-, u-, virspanen.
 
Spang F.: «Spange».
 
Spanholz N.: «Zwinge» (Ga — Schlosserspr.).
 
Spanioul (lok., selten) M.: «Spanier» — cf. Spuenjer.
 
Spann I F.: «Spinnenragwurz» (Orchideenart — Ophrys sphecodes) — cf. Juddegesiicht.
 
Spann II F.: «Spinne» — eng déck, gëfteg Sp. — eng Sp. mat Getten (dicke Spinne) — e mécht e Gesiicht wéi eng Spann (böses Gesicht) — e kuckt dran wéi eng Sp. — en as béis (rosen) ewéi eng Sp. (cf. spannebéis) — Volksglaube: [Bd. 4, S. 234] wann een owes eng Sp. gesäit, dat bréngt Gléck;
 
Spanne- / spanne- -bän N.: 1) «Spinnenbein» — cf. Bän sub 2); 2) (im Pl.) «dünne, zittrige Schrift». -béis Adj.: «spinneböse» — lok. dafür auch: spanterbéis — du gouf en der jo sou sp. — cf. Spann II. -blumm F.: «Jungfer im Grünen, Damascenerblume» (Nigella damascena) — (cf. Joffer B,IV,d.) -fangeren Pl. M.: «Spinnenfinger, lange, dünne Finger»; -fiedem Pl. M.: «Spinnfäden, Spinngewebe» — cf. Spaweck. -kapp M.: 1) «Bürste an einer langen Stange zum Wegfegen der Spinngewebe» — cf. Ratekapp; 2) «ungepflegte, mürrische Frau»; -nascht N.: «Spinnennest, Spinngewebe» — cf. Spaweck; -rosen Adj. — s. -béis; -weck (lok.) M. — s. Spaweck.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut