LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Staatscantonnier bis Stackfësch (Bd. 4, Sp. 256b bis 258a)
 
-cantonnier M.: «Staatswegewärter»; -käschten Pl. F.: «Staatskosten» — e reest op St.; -krëpp F.: «Staatskrippe» (abfällig, spaßh.) — e frësst aus der St.; -minister M.: «offizieller Titel des Regierungspräsidenten in Luxemburg» — dafür auch: Premier (s. d.); -pabeieren Pl. M.: «Staatspapiere»; -permis M.: «Fischerei-Erlaubnisschein für Grenzgewässer und am Stausee von Esch-Sauer»; -pensioun F.: «Staatspension»; -plaz F.: «Posten beim Staat»; -schold F.: «Staatsschuld»; -sekretär M. — wie hd.; -steier F.: «Staatssteuer»; -strooss F.: «Staatsstraße» (Straße erster Ordnung); -subsid M.: «Staatssubsid»; -rot, -rat M.: «Staatsrat» (Institution, Amt und Person — dafür auch: Conseil d'Etat, Conseiller d'Etat); -wee M.: «Staatsstraße» (Straße zweiter Ordnung).
 
staatlech, -lich Adj.: «staatlich».
 
stabel Adj./Adv.: «tapfer» — in der Ra.: en huet st. gehalen (tapfer seinen Mann gestellt) — dafür auch: stawer.
 
Stabell(chen) M.: «Schemel» — cf. Schabell.
 
stabil (StA/bil) Adj./Adv.: «stabil, stark» — e stabile Borscht — hien as st. — d'Haus as st. gebaut — en as nach st. fir säin Alter — en as nët méi st. op de Been — wa mer all st. op de Bee bleiwen, da geet et — de Frang as st. — substantiv.: Stabillen M. — cf. stabel.
 
stabiliséieren trans. Verb.: «stabilisieren» — dazu: Stabilisatioun F.; Stabilitéit F.
 
Stach, Stéch (s. d. — Pl. Stéch) M.: 1) a. «Stich» — 't as mer e St. duurch d'Häerz gaang, wéi ech vun deem Ongléck héieren hun — 't geet mer all Kéier e St. duurch d'Häerz — en huet e puer Stéch am Réck (Messerstiche) — übtr.: een am St. loossen; b. «Nadelstich» (Dim. Stéchelchen) — Ra.: e Knuet wéi eng Noss, kee St. ëmsoss — e brede, kuurze St. — elo gët kee St. méi geschafft — e St. fale loossen, ophiewen (Masche) — d'Stéch sin ze weit, ze enk — ech gesi kee St. méi (vor allem übtr.: gar nichts) — mar kritt en d'Stéch vum Dokter erausgeholl — et gesäit een d'Stéch nach [Bd. 4, S. 257] (Narbe); 2) «Stich im Kartenspiel» (lok. Neol. — dafür meist: Strääch) — dee leschte St. zielt zéng; 3) «Anstich» — mir hun en neit Faass Wäin am St. — mir hun eng Ham am St.; 4) «Tönung» — e St. an d'Grot (Graue), d'Schwaarzt; 5) «übler Beigeschmack, Stich» — d'Ham, de Wäin, de Viz, den Apel huet e St. — e St. an d'Gräzegt — cf. Essegstéch; 6) «Seitenstechen» — dafür meist: Steech, Stiech — ech hun de Stéch; 7) «scharf ansteigende Wegstrecke» (lok.); 8) «Stechheber» — Zussetz.: Beie-, Messer-, Sonnestach (-stéch).
 
Stachel M.: 1) «gebogenes Kupferrohr zum Umfüllen des Weines»; 2) (lok.) «Bienenstachel» — dafür auch: Aangel M. sub 1), Stécher sub 1).
 
Stachelschwéngchen (lok. Echt.: -schweinchen) N.: «Igel» — cf. Kéiseker sub 1).
 
stachen, stauchen (lok.: stoocheren, Nösl.: stoochen [-ç-]) intr. Verb.: «das Feuer schüren».
 
stacheren intr./trans. Verb.: «stochern» (Wb.06).
 
stachdäischter Adj.: «stockfinster» — et war st. Nuecht — dafür auch: stackdäischter (s. d.).
 
Stack (Pl. Stäck, Dim.: Stäckelchen [s. d.] — Osten: Stoak, Pl. Steek) M.: 1) «Baumstumpf mit Wurzelstock» (nicht in der Bed. von Reisestock, Stab — dafür: Bengel, Staf) — e geet an d'Stäck, Stäck maachen, Stäck am Bësch ausmaachen (cf. ausstacken, Kantong sub 2) — d'Stäck gin haut meeschtens geschoss — mat de Stäck wiermt een sech dräimol: wann een se eraushëlt, wann een se kleng mécht a wann een s'am Uewe verbrennt — de Bam mam St. eraushuelen — de St. huet erëm gedriwwen (der Wurzelstock hat wieder neue Triebe bekommen) — Weiden um St. kafen — übtr.: op de (e) St. rennen (roden, stoussen — auf ein kaum überwindliches Hindernis stoßen, nicht mehr weiter kommen) — e stoung do wéi e St. (stocksteif) — d'Kou steet wéi e St. (cf. Mauer); 2) «Pflanzenstock, ganze Pflanze» — ech hun e puer Stäck Gromperen ausgedon, erausgeholl — setz d'Stäck (Blumenstöcke) op d'Fënster! — gëf de Stäck emol Waasser! — hien huet schéi Stäck (Stauden) am Gaart — ech muss nei Stäck (Weinstöcke) an de Wéngert setzen — d' Stäck musse gebotzt a geschnidde gin — Zussetz. z. B.: Blumme-, Bratzel-, Grompre-, Kréischels, Lolber-, Mudder-, Rouse-, Taarte-, Tomatestack; 3) a. «Grundstock» (Block, Klotz) — de St. vum Ampes (Holzklotz, auf dem der Amboß ruht) — e St. vu Betong — de St. vun engem Kräiz — e St. (Klotz) fir Holz ze räissen — ech muss un de St. gon (den Vorrat, das Aufgespeicherte angreifen) — vum St. (vom Vorrat, von der Hauptsumme) — de St. vum Veräin — soulaang e gudde St. do as, geet et virun — wann de St. gesond as, gin d'Kanner och staark a gesond; b. — d'Beie sin am St. erkaalt (im Bienenstock); c. — den ale Stack vun Hesper, vu Réimech (die Alteingesessenen) — 't as nach ee vum ale St.; 4) a. «(gemeinsamer) Einsatz beim Kegel-, Kartenspiel» — wéivill as am St.? — en huet de St. geplaimt; b. «die (gewollt) übriggelassenen Karten nach dem Verteilen» — ech huelen de St., eng (Kaart) vum St. — cf. Blannen sub 3)b., Bock sub 8); 5) «Freistätte, Ruheplatz beim Fangspiel» — lok. Wiltz: wä gewonnen hoat, kënnt op de St. — du hues nët dierfe klappen, ech wor um St. — wie kee St. huet, deen as drëm — cf. Buet(er), Hämm; 6) a. «Stockwerk» — en Haus mat véier Stäck — si wunnen um éischte St. — d'Schwëster vum St. (Krankenschwester — cf. Statioun sub 3) — eng Kap mat engem St., mat zwéi Stäck — en as geschwënn um ieweschte St. (ukomm — ganz oben, auch übtr.) — cf. Etage; b. «Häuserblock» — en Tour ëm de St. maachen; 7) «Pudendum muliebre»; 8) «Freund» — du mäin ale St.! (du alter Freund, du altes Haus!) — als Kosewort: mäi Stäckelche! (mein Liebling!); 9)in Zussetz. zur Bezeichnung der Herkunft, oft superlativisch gebraucht: e Stacklëtzebuerger (s. d.) — hien as e Stackwëlzer (aus Wiltz) — si si Stackéislécker; 10)in dem veralteten Ausdruck: eng Kou op de St. stellen (s. Kou sub 1), Kierf sub 3) — Zussetz.: Affer-, Bratzel-, Flääsch-, Har-, Hä-, Holz-, Kasärestack;
 
Stack- / stack- (lok.: Stäck-) -aax(t) F.: «schwere, starke Axt, die beim Ausnehmen der Wurzelstöcke gebraucht wird»; -bësch M.: «abgeholzter Wald» (aus dem die Wurzelstöcke zu Heizzwecken verwendet werden — C) — cf. Flurname: Stackels; -blann Adj.: «stockblind»; -boun F. — s. Staacheboun; -daf Adj.: «stocktaub»; -däischter Adj.: «stockfinster» — substantiv.: Stackdäischtert F. — cf. stach-, stubbendäischter; [Bd. 4, S. 258] -domm Adj.: «sehr dumm»; -ënniichter (lok.: stackniichter) Adj.: «stocknüchtern»; -fësch M.: 1) «Stockfisch»; 2) «unbeholfener Mensch» — du stees do wéi e St.;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut