LWB Luxemburger Wörterbuch
 
stoppen bis stoussen (Bd. 4, Sp. 288a bis 289b)
 
stoppen I trans. Verb.: 1) «stopfen» — Strëmp st. — cf. stëppelen sub 2); 2) «füllen, (zu-)stopfen» — lo gët emol eng (Päif) gestoppt! — klagend, bei zahlreicher Familie: wann een nëmmen ee Lach (Mond) ze st. hätt! — fréier hun d'Leit all Lächer vum Stall gestoppt, wéinst der Keelt — hues de gutt gestoppt? (z. B. den Heckenzaun ausgebessert) — huel Téi fir ze st.! — wann een all Mailer misst st., dann hätt ee wuel ze din — übtr.: engem d'Gloscht st. — engem de Mond st. — hien huet méi Lächer ze st. (hat mehrere Gläubiger, die auf Zahlung drängen) — e stoppt ee Lach mat deem aner(en); 3) «mit einem Stöpsel, Korken versehen» — eng Fläsch st. (gew. dafür: e St. op eng Fläsch maachen) — si sin um Fläschest. (Winzerspr.) — dafür auch: stëppen — Zussetz.: op-, ver-, zoustoppen — Verbadj.: gestoppt — eng gestoppt Trompett (gedämpfte Trompete).
 
stoppen II trans./intr. Verb.: 1) «stoppen, anhalten, zum Stehen bringen» — d'Jhandaarmen hun e gestoppt — eng Maschin st. — en huet nët méi an Zäite (zur Zäit) gestoppt kritt; 2) «die Zeit nehmen» — ech hun nëmmen zéng Sekonne gestoppt (fir hien).
 
stoppen III trans./refl.: «verhüllen, einhüllen» — stopp de Blous! (die Blöße) — stopp dech gutt, éiers d' eraus gees! — Kinderreim (lok. Echt.): Rommel, Rommel, Risschen, stopp däi Schisschen, hal e fest zou, datt kän e gesäit (cf. Schouss sub 1)a.).
 
stoppen IV Adj.: «aus Kork» — st. Suelen — cf. Stoppsuelen.
 
Stoppenzéier M.: «Propfenzieher» — cf. Lompenzär, Tire-bouchon.
 
Stoppflënt F.: «Knallbüchse in Revolverform» — cf. Stopp sub 4).
 
Stoppgeld N.: «Ausschankgebühr für mitgebrachten Flaschenwein in Gastwirtschaften».
 
Stoppmaschin F.: 1) «Stöpselmaschine»; 2) «Stopfmaschine».
 
Stoppes I N.: «Versteckspiel» — dafür auch: Stoppches, Stëppches II, Ofstoppches, Anhales, Héiden, Hëlzstëppches.
 
Stoppes II N.: «Material zum Stopfen» (Wb.06: Reisig oder Dorngestrüpp zum Einfriedigen der Gärten).
 
Stoppsuel(en) F. (Pl.): «Schuhsohlen aus Kork» — cf. Stopp I sub 1), stoppen IV.
 
Stor (st-, St-) M.: «Rollvorhang».
 
Storch, Storech, Stueréch, Stuerk M.: «Storch» — wäisse St. (Ciconia ciconia) — schwaarze St. (Ciconia nigra) — Folkl.: de St. bréngt déi kleng Kanner — si hun nammel de St. bestallt.
 
storchen, storrechen intr. Verb.: «stieren» — wat storchs de sou?
 
Storra M. — s. Stura.
 
storrazeg, storazegs. sturazeg.
 
storréckseg (lok.: Grevenmacher) Adj.: «eigensinnig, dickköpfig» — cf. tockeg, sturazeg.
 
Stot (Pl. Stéit, Dim. Stéitchen — Echt. Pl. Stitt, Nösl. Pl. Stikt) M.: 1) «Haushalt» — Spw.: wou kee St. as kee Rot — en ale St. hält alles zu Rot — e klenge, e grousse, e beschwéierte St. — si hun e gudde, kee gudde St. — e jonge St. (s. jonk sub 3) — wat mécht dee jonge St.? (wie geht es den Jungverheirateten? — oft an sie selbst gerichtete Frage) — si hun e sonnere St. — déi Al an déi Jonk sin an engem St. — kuck an däi St.! (kümmere dich um deine Angelegenheiten) — iron.: mir haten haut e rouege St. (ein Ehepartner war verstimmt) — hatt huet dat Stéck mat an de St. bruecht — d'Fra huet genuch Aarbecht fir hire St. an der Riicht (Rei) ze halen — si huet genuch Aarbecht mat hirem St. — d'Fra weess de St. nët ze féieren, weess kee St. ze féieren — engem de St. maachen (den Haushalt führen) — mir hun nëmmen e klenge Stéitchen; 2) «Menge» — e St. Geld (cf. Geldstot) — e St. Mënschen, Kanner — wat e St. Pabeier verschreift (verbraucht) deen! 3) «Terrasse» (Weinberg) — e St. am Wéngert ausman (ausstocken).
 
Stotheler M.: «Verwalter eines landwirtschaftlichen Gutes» (Wb.06).
 
Stothelesch (lok.: Stothältesch) F.: «Haushälterin».
 
Stouf F.: «Verzapfung» (Holzverbindung) — cf. stouwen, Stuf.
 
Stouss (Pl. Stéiss, Dim. Stéisschen — Var.: Vianden, Echt: Stuss, Pl. Echt.: Stiss, Nösl.: Stuuss, Untersauer und Nösl. Pl.: Stiiss) M.: 1) «Stoß» — gëf em e St. (an d' Rëpper)! — ouni Schlag a St. (ohne Anlaß) — den Doud vu sénger Fra huet em en ale St. gin (war ein harter Schicksalsschlag) — wat huet deen ewell (Ki a) Stéiss am Liewe kritt! — gëf déngem Häerz e St.! — wat gët deen der Welt Stéiss (er benimmt sich absonderlich, ungebührlich — spaßh. Zus.:) a sénger Séil Féiss an den Aasch! — mat Stéiss (stoßweise)[Bd. 4, S. 289] — de Wand kënnt mat Stéiss — d'Leit koume mat Stéiss; 2) a. «steile Wegstrecke» — nach dee klenge St., da si mer do uewen — nach e Stéisschen a mir hun et gepackt; b. «kurze Wegstrecke» — ech gin e St. Wees mat dir zu Geleet; 3) «aufgehäufte Menge» — e St. Akten, Pabeieren; 4) gegenständlicha. «Stollen an Hufeisen» — cf. Stoll I sub 1)c., Houfeisestouss; b. «Flicken an der Sohlenspitze»; c. «Besatztuch an den Frauenröcken»; d. «Schutzborte am Kleid» — cf. Kant sub 1), Stousskant; e. «Halsstück des Schweins, wo der Speck am dicksten ist» — dafür auch: Stuess; f.in dem Ausdruck (beim Kegelspiel): eng Klatz op de St. (op d'Kant) huelen (bei unrunden Kegelkugeln — s. Riedchen); 5) «Bohrwand» (Bergbau);
 
Stouss- / stouss- -bäichel M.: «Butterfaß mit Stößer» — cf. Rompfaass; -bier F.: «Schubkarren» — cf. Schubkar; -eisen N.: «Stoßeisen» (kurzes Messer der Gerber um die Haare und Fleischfetzen abzustoßen); -fou F.: «Stoßfuge» (Seite des Hausteins, welche an den nebenliegenden stößt — Wb.06); -iesel M. — s. -néckel; -kand N.: 1) «Kind, das in der Familie schlechter behandelt wird als die anderen»; 2)s. -néckel; -kantF.: «Stoßkante am Saum des (ehemaligen) langen Frauenrockes, mit Stouss besetzt» — cf. Stouss sub 4)c., d.; -kar F.: «ein- und zweirädriger Schubkarren» (nach Ga ohne Kasten) — cf. -bier, gréissen, Bier F.; -ketten F.: «Kette, vorne an der Deichsel» (wird am Kummet der Gespanntiere befestigt, zum Lenken und Bremsen des Wagens); -néckel M.: «zu allen Arbeiten herangezogener (naiver) Mensch, der dabei schlecht behandelt wird» — de Jong as de St. am Haus — muss ech dann ëmmer de St. sin! — cf. Dai-uess sub 2), Déngsdénger; -reen (lok.: Strassen) M.: «Platzregen»; -romp M. — s. -bäichel; -teimer M. — s. -bier, -kar; -vull M.: «Sperber» (Accipiter nisus) — dafür auch: Dauwestéisser, Spuervull; -weis Adv.: «stoßweise» — cf. sträppweis, mat Stéiss; -zant M.: «Stoßzahn».
 
stoussen (phV. s. sub Stouss — Konjug., Koiné: Ind. Präs.: du stéiss, hie stéisst, Konj. Prät.: stéiss, Part. Prät.: gestouss — Nösl.: Ind. Präs.: du stiiss, hä stiisst [lok. stisst], Ind. Prät.: ich stuss, Konj. Prät.: stiss, Part. Prät.: gestuuss[en], gestuss) trans./ intr. Verb.: 1) «stoßen» — stouss en an d'Säit, an d'Rëpper! — ech st. e mam Fouss an de Réck (s. d.), an den Aasch, datt de Schong dra stieche bleift — en as vun engem Eck an deen anere gestouss gin — een iwwer Haf st. (über den Haufen rennen) — op eppes st. (unvermutet auf etwas stoßen) — een op eppes st. (aufmerksam machen) — dee muss een awer mat der Nues op alles st., dee muss awer mat der Nues op alles gestouss gin — e war wéi widder de Kapp gestouss (fassungslos) — e war widder de Kapp gestouss (gekränkt) — en huet sech widder de Kapp gestouss (an den Kopf gegriffen) — déi Kou stéisst (ist stößig) — lok. fragt man beim Mähen den müden Schnitter: huet de Bock, de Far dech gestouss? — eppes mam Huwwel glat (ewech) st. — stouss mer de Ball (heihinner)! — eng Fou st. — cf. rennen, Brout, Fouss, Iesel, Min; 2) «stampfen, zerkleinern» — Zocker st. — Kabes st.; 3) «sprießen» — de Som, de Baart stéisst — cf. schéissen; 4) «angrenzen» — hiirt Stéck stéisst un eist — mir st. mat engem Stéck un de Wee — d'Haus stéisst op d'Strooss — d'Haiser st. openeen; 5) «heimlich zustecken» — engem eppes st. — eppes gestouss kréien (bestochen werden); refl.: 6) a. «sich (an-)stoßen» — stouss dech nët! b. «sich irren, verrechnen» — hues de dech hei nët gestouss? — hie stéisst sech ëmmer nëmmen zu séngem Profit — da stouss dech alt nët! (mach dir keine Illusionen!); c. «sich (an einer Speise) übersättigen» — en huet sech um Gebäck gestouss, lo packt en näischt méi; d. «Anstoß nehmen» — d'Leit st. sech haut awer un näischt méi — et sin der alt, déi sech dru gestouss hun — en huet sech un näischt gestouss (gestéiert — er ließ sich durch nichts stören); e. «mit der Zunge anstoßen, lispeln» — e stéisst sech (mat der Zong [am Schwätzen]); f. «in einem fremden Tonfall sprechen, fremde Wörter und Wendungen gebrauchen» (oft iron.) — e stéisst sech un d'Franséischt — Zussetz.: a-, aus-, durech-, ëm-, erëm-, erop-, no-, op-, openee-, of-, u-, ver-, vir-, zer-, zesummestoussen. [Bd. 4, S. 290]

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut