LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Stupiditéit bis Suëspill (Bd. 4, Sp. 304a bis 306a)
 
Stupiditéit F.
 
Stupp (Pl. Stipp, Dim. Stippchen — s. d.) M.: 1) a. «Stummel, Stumpf» (Reststück eines Baumstammes, eines Astes, einer Kerze, Wurstrest, kleiner Schwanz) — e St. vun enger Zigar, Käerz — 't as nach e St. an der Fläsch — hien huet d'Bäm schlecht geschnidden (ofgeseet), et stin iwwerall nach Stipp — cf. Stomp; b. «Holzklotz» (dient beim Zerkleinern von Holz) — dafür auch: Holzstupp, -stack, Stack sub 1); c. «Penis»; 2) a. «dicker, untersetzter Mensch» — en as nët grouss, 't as esou e (klenge, décke) St.; b. «Kosename» — dafür auch: Stuppes(chen) — cf. Stippchen sub 4) c.; 3) a. «Hund mit Stummelschwanz»; b. «Hundename» — dafür auch: Stipp — komm St., mir gin (wenn jem. stark übertreibt) — komm St., mir gin, sot de Schéifer zu séngem Hond, lo fänkt en un ze stéchelen (stëppelen), wéi de Paschtouer an der Mass vum «guten Hirten» gepriedegt huet — Zussetz.: Grompre-, Kéi-, Noperstupp.
 
Stuppaasch M.: «kurzbeiniger Mensch» — Spruch: bas d' e St., bleifs d' e St.
 
stuppriichtewech Adv. — verstärkend zu: riichtewech — cf. strutz I.
 
Stuppschwanz M.: 1) «Stummelschwanz»; 2) «Name des kleinen Fingers» — cf. Fanger (Bd. I, S. 303, 1. Spalte), Daime(r)lek, Schwanz.
 
Stuppech, -ich ON.: 1) «Stubach» — Dorf der Gemeinde Burg-Reuland, Kanton St. Vith, Belgien; 2) «Stuppich» — (Stellenbez.) Gemeinde Fischbach/Mersch — Ra.: wéi d'Braut vu St. (so armselig, so dumm) — cf. Fluppech.
 
stuppeg, -ig Adj.: «kurz, klein, gedrungen» — eng st. Nues — st. Fanger(en) — e stuppege Mënsch — e stuppege Rack — übtr.: st. Gedanken (s. d. sub 2) — cf. stompeg, Salem.
 
stuppen (lok.) trans./intr. Verb.: 1) «stauchen» — engem eng st. (herunterhauen) — cf. stucken; 2) «buttern» — cf. rompen, bäichelen.
 
Stuppes(chen) M.: «Kosename» — cf. Stupp sub 2)b.
 
Stuppi I M. — s. d. Vor.
 
Stuppi II (lok.: Rümlingen/Clerf) M.: «Kartoffeln mit brauner Tunke und Fleisch als Eintopf» — cf. Stuffi, Gromprestupp.
 
Stupsnues F.: «Stupsnase».
 
stur (Neol.) Adj.: «stur» — stäif a st. behaapten — cf. stoar, tockeg.
 
Stur-, Stuerkapp M.: «Starrkopf» — cf. Stoarkoap.
 
sturkäppeg, -ig, stuer- (Ostrand: sturkepig) Adj.: «starrköpfig» — cf. tockeg.
 
Stura, Stur(r)acks, Sturang, Stira(cks) (Ostrand: Stor(r)acks) M.: «ungestümer Mensch, Lümmel, Draufgänger» — cf. Schkura, Skura, Storra, Duer sub 3).
 
sturazeg, -ig (Ton: 1, Var. wie vorstehend) Adj.: «ungestüm, draufgängerisch, lümmelhaft» (lok. strulazeg) — Kanner, sid nët esou st., dir räisst jo d'Haus of! — dazu: Sturazegkät, -keet F.
 
Sturem, Stuerm, Stuurm (Pl. Stiirm, Stirem, Dim. Stiirmchen — Mosel: Storrem, Pl. Stërm, Stërrem, Ösl.: Sturrem, Pl. Stirrem) M.: 1) «Sturm» — wat war dat e béise St. déi lescht Nuecht! — de St. huerelt (hollert) am Kamäin — de St. hault a roost an de Bëscher — de St. huet d'Leë mat ewechgeholl, d'Diech (Dächer) ofgedeckt — de St. huet vill Schued gemaacht — no deem St. gët (et) fatzeg(e) Reen (Wetterregel) — übtr.: [Bd. 4, S. 305] hien as am St. drop lass gaang — eppes am St. huelen — wann den éischte St. (Ansturm) bis erlaanscht as, da geet et besser — en huet d'Kap (de Buuscht) op St. stoen — am St. sin (s. am Jhumm sin) — lok. Echt.: séi Stiirmchen hoan (seine Laune haben) — d'Krankheet hat hire St. (das Ärgste ist vorbei) — Sportspr.: hie spillt am St. (cf. Stiirmer) — de St. wor näischt; 2) a. «Weile, Zeitspanne» — waart nach e St., e Stiirmchen! — ech hun e gudde St. op dech gewaart — lok. Echt.: lo as et fer e laange St. eriwwer mat seine schinnen Dee; b.adverbial gebraucht: mat Stirem (zeitweise) — et huet mat Stirem gereent a geschneit — mat Stirem as en ewéi draus, ewéi vu sech (nicht bei Sinnen) — Mosel: mat Stërrem (Stërme) wor d'Pein nët auszehalen (cf. Raff II, 2)a., Stä II);
 
Sturem- -klack F.: «Sturmglocke» (Wb.06); -lanter F.: «Sturmlaterne» — wann dat der nët aliicht, da muss de d'St. huelen — cf. Lanter; -leder F.: «Sturmleiter» (Wb.06); -schréck M.: «Sturmschritt» (Wb. 06); -wand M.: «Sturmwind».
 
sturemen, sturemssen, -zen — s. stiirmen — et stuurmt, sturemt, sturemst.
 
sturen (lok.) — s. stéieren II sub 3), stiren — wien huet hei un där Faref gestuert an d'Biischt dra leie gelooss?
 
Stuss (lok.) M. — s. Stouss.
 
Stutz (Pl. Stutzen — Pl. lok.: Stitzen — Dim. Stitzercher) F.: 1) a. «halber Handschuh»; b. «gestrickter Pulswärmer» — cf. Stauch; 2) «Baumschere, Stutzschere» (Wb.06) — dafür auch: Stutzschéier F.; 3)s. Stitzchen.
 
stutzs. strutz I.
 
stutzeg, -ig Adj.: «stutzig» (Neol.) — st. man, gin.
 
stutzen (Neol.) trans. Verb.: 1) «stutzen, kürzen» — engem Hond d'Ouere st. — engem Päerd de Schwanz st. (cf. kupéieren sub 1), rippen I) — de Baart, d'Hor st. — e Bam st.; 2) (lok. Bodange [belg. Prov. Luxbg.]) «(die Ohren) spitzen» — den Hond, d'Päerd stutzt d'Oueren; 3) «kränken» — hien huet eppes gesot, dat huet mech al gestutzt — domat kanns de hien emol st. — cf. fochsen, focken II.
 
Stuurz, Stuerz (Pl. Stiirz, Dim. Stiirzelchen) M.: 1) «Platzregen» — mir woren an e gudde St. geroden. — cf. Reen, Schauer, Schluet II, Schlouss, Strapp; 2) «Überhängendes, Hervorstehendes» — im Besond.: a. «Kragstein» (Baukunde); b. «abgeschrägter Giebel, hängendes Dach» — de St. vum Haus; c. «Spülstein» — s. Stiirz; d. «Fenster-, Türsturz» — cf. Iwwerlä(e)r; e. «Deckplatte des Schornsteins»; f. «Mützenschirm» — de St. vun enger Kap — cf. Schëpp sub 2)b., Sääch, Kap II sub B. 3),b.
 
Stuurzbidden F. — s. Kelterbidden, Ënnerbidden, Brénk sub 2), Kelter.
 
Stuurzreen M. — s. Stuurz sub 1).
 
stuurzen, stuerzen intr. Verb.: «kurz und heftig regnen» — et huet gestuurzt a gestuurzt — et stuurzt.
 
sus. sou.
 
Su (z-, Pl. Suen, Dim. Siichen, Pl. Siërcher, Ammenspr.: Si — bei Mengenbez. Pl. Su — e puer, zwéi Su) M.: 1) «Sou» (5 Centimes) — e klenge S. (5 Centimes) — en décke S. (10 Centimes — Su und décke Su, letzte Prägung 1930, seit 1952 außer Kurs) — en haalwe S. (zweieinhalb Centimes, letzte Prägung 1909, im Umlauf bis 1918, off. außer Kurs 29. 1. 1941) — fënnef S. (25 Centimes), zéng S. (50 Centimes — für ehemal. frz. 50 C. Silbermünze = Pies — s. d.) — e Stéckelche (s. d. sub 2) woren zwielef Su an en haalwen — e koffer S. (früher aus Kupfer) — e Frang huet zwanzeg S. — dat Geschir, dee Kärel as kee (roude, keen décke, keen haalwe) S. wäert (gar nichts wert, taugt nichts) — hien as kee S. méi wäert (ist sehr schwach, z. B. nach einer längeren Krankheit) — hien huet kee (roude) S., kee S. a kee Frang — hien huet nët fir e Su Schimt — Schimpfwort: du Hond vum S. — 't as eppes vum S. (Wertloses) — hien huet séng Geschäfte (säi Verméige) mat Artikele vum S. gemaacht — dat huet hie kee S. kascht — et kascht Iech kee S. — déi kleng Suë maachen déi déck — aus Suë gët Frangen — platt wéi e S. — si hu S. op S. gespuert — dat as grad esouvill wéi fir zwéi S. (Aën-) Näischt — e Kärel wéi eng Drëppche vum S. (kleiner, kraftloser Mensch) — en dréit de S. (Siichen) dräimol ronderëm, éier en en ewechgët (er ist sehr sparsam) — mir bleiwen nët un e (dene) puer S. (Siërcher) hänken — e kuckt de S. nët un — et geet nët op e puer S. un — en as bekannt wéi e falsche S. (er hat einen üblen Ruf — cf. Groschen) — de S. werfen (das Los werfen — cf. Kräiz sub 4)b., Kapp sub 4) odder Mënz) — 't as wéi e(n neie) S. (etwas Nettes, Feines) — ech hun him et fir en décke S. (gutt) geblosen (gesot — [Bd. 4, S. 306] meine Meinung gehörig gesagt) — hien hätt et nët gemat an nët fir e geklappte S. — e S. afferen (opfern in der Kirche — auf dem Land pflegten ältere Leute den zu opfernden Sou zu küssen, bevor sie ihn auf den Opferteller legten) — cf. Kand sub 2), Këndel, Fuergeld, Lach, Stad — Zussetz.: Déckesu(s)schreiwer, Déckesuswuer, Zweesu-, Fënnefsu-, Zéngsustéck; 2) (de Su, meist: Suen) «Geld» — en huet kee S. a kee Frang (er ist sehr arm) — en huet kee S. an e weess keen (dsgl.) — en huet kee roude S., kee rouden a kee wäissen (scil.: Su — dsgl.) — fir Suë kritt een Zocker an enger Tiitchen — fir de bore Su (Bargeld) kritt een alles — de Su maachen (viel Geld verdienen) — déi Leit hu Suen, hun de Su (sind reich, haben Geld) — dat gët de Su, dat gët Suen (bringt Geld ein) — den Handwierker huet op séng Suë misse waarden (Lohn, Geld) — dee suergt fir de S. — séng Suë beieneenhalen — dat si schéi Suen (viel Geld) — ech hu kee S. an der Täsch — ech sin him nach Suë schëlleg — wou sin d'Suen, déi s de rëm kritt hues? — hien huet séng Suen op der Spuerkeess stoen — e spëkeléiert mat denen anere Leiden hire Suen — e weess nët, wat e mat sénge Suë soll maachen (ufänken — er ist sehr reich) — d'Suë si fir ze gebrauchen — en as al op de S. (geldgierig) — en as op de S. (op d'Suen) aus wéi der Däiwel op eng arem Séil (dsgl.) — en huet séng Suen all dropgemaacht, dropgekléckt — si werfen d'Suen zur Fënster eraus — séng Suen ze Rot halen — hien huet séng Suë schwéier verdéngt (durch harte Arbeit) — et kritt ee keng Suen nogehäit — si spille fir Suen — déi (betont) Suen huet e reng — auf die Frage: wat verdéngs de? wat kascht dat? erfolgt die abschlägige Antwort: Suen — hie verdéngt schéi Suen (hohes Einkommen) — ech gi méng Suë sichen (mein Gehalt abheben); 3) «Hintere» — hie krut der fatzeg bei de S. — du gees mer (faméis, ellen) op de S. (auf die Nerven) — cf. Aasch sub 1).
 
Suëndéif M.: «Gelddieb».
 
Suëspill N.: «große Unkosten, Ausgaben» — cf. Käschtespill.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut