LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Tüll, Tull bis Touristepad, -wee (Bd. 4, Sp. 354b bis 355b)
 
Tüll, Tull M.: «Tüll».
 
Tullep, Tulp (Pl. Tullepen, Tulpen, lok. Luxemburg-Stadt: Tulipe [wie frz., Ton: 1], Pl. Tülipen) F.: «Tulpe» (Tulipa sp.).
 
Tullepant F.: 1) «Tulpe» (heute nur mehr Tullep, Tulp) — Zussetz.: Waassertullepant (Nenuphar luteum); 2) «dicke, auch: schrullige, oder: anspruchsvolle Frau» — cf. sub al (alte Frau) — Singspiel von Dicks: Den Här an d'Madam T.
 
Tumor M., Tumeur (wie frz., Ton: 1) F.: «Tumor» (Neol.) — dafür auch: Geschwill, Gewächs.
 
Tunn, Tunnchen, Tunnes, Tunni männlicher Vorname: «Anton» — s. Anton, Toni.
 
Tunn, Tuna, Tona weiblicher Vorname: «Antoinette, Antonia» — dafür auch: Toinette (wie frz., Ton: 1), Antoinette (wie frz., Ton: 1).
 
Tunnel (/tunεl, lok.: /tunəl, Luxbg.- Stadt auch: /tγnεl) M.: «Tunnel».
 
toupéieren trans. Verb.: «toupieren» — d'Hor t.
 
tuppeg, -ig (lok.: toupeg) Adj./Adv.: «lauwarm» — cf. téipeg.
 
tuppen intr. Verb.: «klopfen, pochen, durch Klopfzeichen ein Signal geben, z. B. Unmut ausdrücken» — de Pätter tuppt uewenop — sidd roueg, do uewen tuppt een! — e wor schwäiwëll, en huet mam Fouss op de Buedem getuppt — widder e Faass t., fir ze kucke wéivill nach dran as — Abl.: Getupps N. — wat as dat fir e Getupps um Späicher; 2) trans.: «tamponnieren» — de Plaffong t. — dazu: Tuppbiischt F. — cf. tamponnéieren; 3) «beleidigen» — dat hat den Häerche getuppt — dazu das Verbadj.: getuppt — en as getuppt — cf. getouft sub toufen; 4) refl. (lok.) «sich anstoßen» — cf. tucken.
 
Tuppert M.: «(Schicksals-)Schlag» (Echt.) — et war en T. fär d'Familjen — noach en etlech esu Tupperten (Fehlschläge), da kann äich apaken — cf. Tuckert sub 3)a.
 
Tuppi (Westen: Tuppéi), Toupet (wie frz., Ton: 1) M.: 1) «Haarknoten» (Ga: Stirnhaar) — e falschen T. — si hu sech beim (mam) T. geholl (beim Schopf gefaßt) — den T. gelaust kréien (Hiebe bekommen); 2) «Unverfrorenheit, Dreistigkeit» — wat huet dee Borscht en T.! — en T. sonnergläichen — wat en T. fir an dat [Bd. 4, S. 355] Haus freien ze goen — cf. Culot (s. d. Bd II, S. 489), Krang I, Cran.
 
tuppig (lok.: Echt.) — s. téipeg.
 
Turbin (Ton: 2) F.: «Turbine» — d'Turbinne si futti.
 
Tur, Tuer, Turem (Pl. Tir, Tiër, Tirem — phV. Nösl.: Turrem, Turren, Pl. Tirrem, Mittelösl.: Turem, Pl. Tirem, Westen: Tuerm, Pl. Tierm, lok. Mosel, Rosport: Tuëm, Pl. Tiim, Tiëm — Dim. Tiir[m]chen) M.: 1) «Turm» — e ronnen, spatzen, véiereckegen T. — op deem Haus as en T. (Tiirmchen) — e spueneschen (s. d.) Tiir(m)chen — déi dräi Tir, Tiirm (befestigtes Stadttor in Luxemburg-Stadt) — lok.: auf die vorwitzige Frage der Kinder: wohin? erfolgt die abschlägige Antwort: op de babylouneschen (s. d.) T. — übtr., lok.: dee baucht (baut) e sëlléchen su Tir (schmiedet solche Pläne) — Ra.: an den alen Tir as dat schéinst Gelauts — den T. am Schachspill; 2) «Gefängnis» (Ga) — Zussetz.: Festongs-, Hexen-, Hockels-, Jakobs-, Kiirch-, Klacken-, Méchels-, Mënster-, Polver-, Waassertur;
 
Tur- / tur- (Turem-) -auer F.: «Turmuhr» — cf. Kiirchenauer; -eil F.: «Schleiereule» — cf. Schleiereil; -héich Adj.: «turmhoch»; -héicht F.: «Turmhöhe»; -krëscht M. — zur Bez. eines lauen Kirchgängers — s. Klackenhaus sub 2); -schësserM. (Ga) — s. Prisongsschësser.
 
Tour (wie frz.), Tuer (Pl. Tir, Touren, Dim. Tiirchen) M.: 1) «Drehscheibe des Töpfers» — cf. Scheif sub 3), Dréischeif sub 1); 2) «(Um-)Drehung» — de Motor leeft op vollen Touren — d'Maschin mécht ... Touren — übtr.: hie war gëscht schéin op Touren (in Schwung) — zéi d'Schrauf nach en T. un! — dréi nach en halwen T. bäi! 3) «Umkreis» — sou wäit as de am T. (rondëm) gesäis! 4) «Umfang, Weite» — de Rack huet zevill T. — d'Ridoen hun nët genuch T., si falen nët schéin; 5) a. «vorgesehener Rundgang, Wegstrecke, Dienstweg (Zustellbezirk — Postspr.)» — de Bréifdréier mécht den T. hei am Duerf zweemol — hien huet den T. op d'Gare (Zustellbezirk im Bahnhofsviertel) — d'Gendaarmen hun hiren T. haut heihinner — dem Kantuenjer säin T. — de Bäcker fiirt op den T. (auf die umliegenden Dörfer) — hien as nët doheem, en as um T.; b. «Umweg» — ech hun e groussen T. misse maachen, fir iwwer d'Baach ze kommen — du brauchs keen T. ze maachen, den Hond bäisst nët — wann e mech vu wäitem gesäit, mécht e schons en T.; 6) a. «Spaziergang, Ausflug, Vergnügungsreise »(oft das Dim.: Tiirchen) — mir maachen en T. op d'Musel — wéini geet d'Musek hiren T. maachen? — de Reen hat äis eisen T. versabbelt — en T. zu Fouss, mam Auto, mam Schëff, mam Zuch — hien as ëmmer um (lok.: op) T. (immer unterwegs, auf Fahrt) — Zussetz.: Sauftour; b. «Rundfahrt» (Sportspr.) — meist in Zussetz.: T. de France, T. de Luxembourg — wien huet d'lescht Joer den T. gewonn? — déi zwieleft Etapp vum T. — wéi steet et haut am T.? c. «Rundgang» — loosse mer nach en T. ëm de Stack (Quartier) maachen; 7) a. «Reihenfolge» (beim Spiel, auch allgemein) — elo as mäin T. — 't as u méngem T. — wiem säin (u wiem séngem) T. as et? — ech sin elo um T. — den T. as u mir — roueg, jidderee kënnt un den T.! — jidderengem säin T. — däin T. kënnt och nach! — cf. Rei II sub 1)b.; b. «Arbeitsschicht» — ech hun haut de laangen T. (Doppelschicht) — spaßh. zu jem. gesagt, der spät heimkehrt: has de de laangen T.? — cf. Schicht sub 2) — Zussetz.: Fréi-, Mëttes-, Nuetstour; 8) «Streich» — d'Jongen aus dem Duerf hun him en (e béisen, e schéinen) T. gespillt — deen T. vergiessen ech der nët.
 
Tour de force (wie frz.) M.: «Kraftstück».
 
Tur, Turi männlicher Vorname: «Arthur» — cf. Arthur.
 
Turatels. Trot, Troter.
 
Turel I F.: «Beule» (lok.: Knaphoscheid).
 
Turel II M. — s. Tuerel I.
 
Turlanter I F. — s. Lanter sub 1).
 
Turlanter II (Ton: 1) F. — s. Turlatäin.
 
Tures M.: «Dickkopf» (C) — cf. Tuerel I.
 
Turett (Ton: 1) F. — s. Durett, Hulett.
 
Tourist M. — wie hd. — et si vill Touristen an der Stad — spöttisch, iron.: wat kënnt dann do fir en T.? — du kënns wuel nëmmen als T. (spöttisch: nicht zum Arbeiten) — Zussetz.: Schlappen-, Wantertourist.
 
Touristebüro M.: «Fremdenverkehrsamt».
 
Touristepad, -wee M.: «Wanderpfad, -weg». [Bd. 4, S. 356]

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut