LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Tuer bis Tournure (Bd. 4, Sp. 355a bis 356b)
 
Tuer (Pl. Tir, Touren, Dim. Tiirchen) M.: 1) «Drehscheibe des Töpfers» — cf. Scheif sub 3), Dréischeif sub 1); 2) «(Um-)Drehung» — de Motor leeft op vollen Touren — d'Maschin mécht ... Touren — übtr.: hie war gëscht schéin op Touren (in Schwung) — zéi d'Schrauf nach en T. un! — dréi nach en halwen T. bäi! 3) «Umkreis» — sou wäit as de am T. (rondëm) gesäis! 4) «Umfang, Weite» — de Rack huet zevill T. — d'Ridoen hun nët genuch T., si falen nët schéin; 5) a. «vorgesehener Rundgang, Wegstrecke, Dienstweg (Zustellbezirk — Postspr.)» — de Bréifdréier mécht den T. hei am Duerf zweemol — hien huet den T. op d'Gare (Zustellbezirk im Bahnhofsviertel) — d'Gendaarmen hun hiren T. haut heihinner — dem Kantuenjer säin T. — de Bäcker fiirt op den T. (auf die umliegenden Dörfer) — hien as nët doheem, en as um T.; b. «Umweg» — ech hun e groussen T. misse maachen, fir iwwer d'Baach ze kommen — du brauchs keen T. ze maachen, den Hond bäisst nët — wann e mech vu wäitem gesäit, mécht e schons en T.; 6) a. «Spaziergang, Ausflug, Vergnügungsreise »(oft das Dim.: Tiirchen) — mir maachen en T. op d'Musel — wéini geet d'Musek hiren T. maachen? — de Reen hat äis eisen T. versabbelt — en T. zu Fouss, mam Auto, mam Schëff, mam Zuch — hien as ëmmer um (lok.: op) T. (immer unterwegs, auf Fahrt) — Zussetz.: Sauftour; b. «Rundfahrt» (Sportspr.) — meist in Zussetz.: T. de France, T. de Luxembourg — wien huet d'lescht Joer den T. gewonn? — déi zwieleft Etapp vum T. — wéi steet et haut am T.? c. «Rundgang» — loosse mer nach en T. ëm de Stack (Quartier) maachen; 7) a. «Reihenfolge» (beim Spiel, auch allgemein) — elo as mäin T. — 't as u méngem T. — wiem säin (u wiem séngem) T. as et? — ech sin elo um T. — den T. as u mir — roueg, jidderee kënnt un den T.! — jidderengem säin T. — däin T. kënnt och nach! — cf. Rei II sub 1)b.; b. «Arbeitsschicht» — ech hun haut de laangen T. (Doppelschicht) — spaßh. zu jem. gesagt, der spät heimkehrt: has de de laangen T.? — cf. Schicht sub 2) — Zussetz.: Fréi-, Mëttes-, Nuetstour; 8) «Streich» — d'Jongen aus dem Duerf hun him en (e béisen, e schéinen) T. gespillt — deen T. vergiessen ech der nët.
 
Tour de force (wie frz.) M.: «Kraftstück».
 
Tur, Turi männlicher Vorname: «Arthur» — cf. Arthur.
 
Turatels. Trot, Troter.
 
Turel I F.: «Beule» (lok.: Knaphoscheid).
 
Turel II M. — s. Tuerel I.
 
Turlanter I F. — s. Lanter sub 1).
 
Turlanter II (Ton: 1) F. — s. Turlatäin.
 
Tures M.: «Dickkopf» (C) — cf. Tuerel I.
 
Turett (Ton: 1) F. — s. Durett, Hulett.
 
Tourist M. — wie hd. — et si vill Touristen an der Stad — spöttisch, iron.: wat kënnt dann do fir en T.? — du kënns wuel nëmmen als T. (spöttisch: nicht zum Arbeiten) — Zussetz.: Schlappen-, Wantertourist.
 
Touristebüro M.: «Fremdenverkehrsamt».
 
Touristepad, -wee M.: «Wanderpfad, -weg». [Bd. 4, S. 356]
 
Tourissem M.: «Tourismus» — de Minister vum T.
 
Turelkoap M. — s. Tuerel.
 
Turquoise (wie frz., Ton: 1) F. und Adj.: «Türkis, türkisfarben».
 
Turlatäin (phV. Tuer-, Ture-, auch: Turlanter) F. und M.: 1) a. «Leierkasten» — cf. Lantermajhik — dazu: Turlatäinsmännchen M.: «fahrender Musikant» (lok. Reckingen a. d. Mess); b. (Ga) «Vogelorgel» (eine kleine Drehorgel zum Abrichten der Singvögel); c. «Mundharmonika» (lok.); 2) a. «Rüttelschuh an der alten Mühle» (C); b. «alte Maschine» (abfällig); übtr.: 3) «Getue, Geschwätz» — et as ëmmer d'selwecht T. — dafür auch die Abl.: Geturlatäins N. — an elo as et dees Geturlatäins vëllegen a genuch.
 
Turment M. — s. Torment.
 
turmentéierens. tormentéieren.
 
Tournée (wie frz., Ton: 1), Turni (Ton: 1) F.: 1) a. «Dienstrunde» — de Bréifdréier as op der T. — d'Jhandaarme sin op T. — d'T. maachen (cf. Tour sub 6); b. «Rundreise»; 2) «Runde, Lage» — eng T. Béier — gëf emol eng T.! — dat hei as méng T.; 3) «Spielphase beim Klickerspiel» — cf. Bëss I, Pëss II.
 
Turnéckel, Tourniquet (wie frz., Ton: 1) M.: 1) a. «Drehkreuz an Durchgängen»; b. «Drehtür»; c. «Drehlade in Nonnenklöstern, um etwas darauf einzuschieben» (Ga); d. «Drehnadelspiel» (Glücksspiel — Ga); 2) (lok.: Rümelingen, Bergbauspr.: Turnicki — Ton: 2) «Handbohrmaschine».
 
Turnen N.: «Turnen» — ech gin nët an d'T. (Turnstunde) — wien huet der am T.? (als Turnlehrer).
 
turnen intr. Verb.: 1) «turnen»; 2) «sich herumtreiben» — wou turnt deen dann de ganzen Dag? — Abl.: Geturns N.
 
Turn- -box F.: «Turnhose»; -fest N. — wie hd.; -gezei N.: «Turnkleidung»; -meeschter M.: «Turnmeister»; -professer M.: «Turnlehrer»; -sall M.: «Turnsaal»; -schlappen F. Pl.: «Turnsandalen»; -stonn F.: «Turnstunde».
 
Turnëps F.: «Steckrübe, Runkelrübe» (an der Luxemburger Grenze in Lothringen).
 
Tourneur (wie frz., Ton: 1) M.: «Dreher, Drechsler» — cf. Drechseler, Dréier(t) sub 1).
 
Turner(in) M., F. — wie hd.
 
Tournevis (wie frz., auch Ton: 1) M.: «Schraubenzieher» — cf. Schrauwenzéier.
 
Tournure (wie frz., Ton: 1 und 2) F.: 1) «Tournüre» (ehemalige Frauenkleidung); 2) «Wendung» — d'Saach huet eng aner T. kritt.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut