LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Waasser bis Waasserfräsch (Bd. 4, Sp. 398b bis 400b)
 
Waasser (Nösl.: Wasser — Dim. Wässerchen, Echt.: Weesserchen) N.: 1) a. «Wasser, fließendes, stehendes Wasser, Wasseransammlung: Weiher, Teich, See» — kaalt, kal, äiskaalt, -kal, gliddeg(t), kache, lokeg(t), wodelech(t), wootlech(t), téipeg(t), tuppeg(t), warem(t), drubbeleg(t), dréif(t), dreckeg(t), knaschteg(t), kloort, klor, distilléiert, rengt Waasser — dënnt (seichtes, auch langsam fließendes W.) W. — grouss(t) W. (Hochwasser) — haart oder grijhelegt (kalkhaltiges) W. — mëllt Waasser (ohne Kalk) — fléissend W. (am Hotel), sonst z. B.: am fléisse W. (im fließenden Wasser) — voam hoarde W. kréien d'Leit e Kroap (Kropf — C) — W. stallen, stëllen, stemmen (stauen) — de Wäin as hallef W. (gepanscht) — Spw.: stëllt W. frësst (sicht) de Grond — Wetterregel: d' Liicht läit, d'Liicht (s. d. sub 2), de Mound steet am W. (Anzeichen von Regen) — Mosel: héije (grousse) Schnéi (s. d. sub 1), kleng(t) W., klenge Schnéi, grouss(t) W. (bei viel Schnee kein Hochwasser, bei wenig Schnee, Hochwasser) — Mosel: kleng(t) W., grouss(t) Äis; grouss(t) W., kleng(t) Äis (wenig Wasser, viel Eis; viel Wasser, wenig Eis) — en Ämer W., eng Schlupp (Schluck), en Dronk (Trunk) W. — e Pull W. — drénk keen esou e Pull kal (kaalt) W.! — fréier sin d' Leit mat engem Jach (d')W. op de Bur siche gaang — féier de Béischten e Faass W. an d'Perch! — d'W. kacht, spruddelt, waalt (lok.: waalst) — drénk e Glas W., da gët et der besser! — d'W. kënnt, wiisst (steigt), fällt — d'W. dréckt erop (steigt durch den Abflußkanal) — d'W. an de Keller kréien, am Keller hun (bei Hochwasser, auch durch Grundwasser) — d'W. as méi uerg wéi d'Feier (die Bekämpfung des Hochwassers ist schwieriger als die des Feuers) — d'W. kéieren (s. d. sub 1)c. — cf. fléizen, flutzen) — lo hätte mer W. genuch! (bei anhaltendem Regen) — W. trëppelen, trieden (beim Schwimmen) — W. trieden († C: von den Schiffsknechten gesagt, die mit ihren hohen, bauchigen Stiefeln durchs Wasser waten) — wéi as d'W.? (zum Baden) — 't as haut gutt am W. — en as an d'W. gefall, getrollt [Bd. 4, S. 399] — an d'W. goen (baden gehen, auch: sich ertränken, Ga: unehelichen Geschlechtsumgang haben) — op deem Geschäft (deem Artikel) hu mer d'W. nët lass, verdénge mer emol d'W. nët — du kanns him d'W. (emol) nët reechen (er ist dir weit überlegen) — géint d'W. schwammen as schwéier — däin Hiem huet ewell laang kee W. méi gesinn (dein Hemd ist seit langem nicht gewaschen) — mir musse säi W. ofhuelen (Wasserablauf dulden) — 't as verbueden, engem d'W. duerzekéieren — Volksglaube: d'W. leit (leidet) kee Gëft (die Schlangen legen daher ihre Giftzähne ab, ehe sie ins Wasser gehen) — d'W. opschreiwen (W.-verbrauch notieren) — d'W. ofspären — d'Saach as an d'W. gefall, läit am W. — dat as W. op de Bur gedroen (dafür auch: an de Pëtz geschott, lok.: an d'Sauer, an d'Baach gedroen — Überflüssiges getan) — dat as W. op séng Millen (s. d.) — en as mat all W. (alle Waasser, alle Waassere) gewäsch (s. wäschen) — spaßh.: d'W. daagt näischt, souguer nët an de Schong — spaßh.: e kann emol kee W. an de Schong verdroen, geschweis am Mo — W. as W. (etwas anderes als Wasser wäre mir lieber) — spaßh.: as d'W. bei iech verbrannt? (zu einem wasserscheuen Kind gesagt) — d'W. leeft nët de Bierg aus — wann hie seet d'W. leeft de Bierg op, da muss d' alt jo soen — engem de leschten Dronk W. reechen (den letzten Liebesdienst erweisen) — zanterhier as vill W. d'Musel a (era, of, erof) gelaf, ënner der Bréck erduurch gelaf — bis et esouwäit as, leeft nach vill W. den Dall (d'Baach) an — hie kann engem d'W. (an der Zopp) nët vergonnen — engem d'W. op d'Mille (op d'Rad) kéieren — W. a säi Wäi schëdden, dun (tun) — een iwwer W. halen (unterstützen) — sech iwwer W. halen (sich durchschlagen) — d'W. steet em bis un den Hals (übtr.: er ist in sehr schlechten Geschäftsverhältnissen — cf. sub 2) — et as esou néideg wéi d' W., dat mer drénken — dee gesäit méi wäit an d'W. wéi déi aner driwwer — huel W.! (steuere den Nachen nach links! — cf. huelen sub A.1) — W. zéien (undicht sein, z. B. Nachen; das Ruder zum Lenken an sich ziehen; übtr.: klein beigeben) — d'W. zéien (Wasserspülung im W.C.) — wenn ein Kind sich nicht kämmen lassen will, sagt die Mutter: d'Lais maachen e Seel an zéien dech an d'W. — en dréit Feier wéi W. (von einem falschen, bösartigen Menschen gesagt) — si sin ewéi Feier a W. — Rätsel (MKr.): 't werft een eppes rout an d'W., 't kënnt schwaarz erop? (Antwort: e gliddege Kuel — Kohle) — wéi déif as d'W.? (Antwort: e Steeworf) — wéini kann ee W. am Kuerf droen? (Antwort: wann et gefruer as) — wéi fléit de Kueb iwwer d'W.? (Antwort: schwaarz) — in der Sage wird in der Christnacht das Wasser zu Wein — cf. arem sub 2), dréif, fäerten, Fësch, Fräsch sub 1), gesond sub 1), Geld, gläichen sub 1), Gott, grouss sub 1), Hals sub 1), kachen, Millen sub 1), Messer sub 1), naass, Schnéi sub 1), staark sub 1), Stän sub 1) — Abl.: Gewaassers N. — mat all deem Gewaassers wäerden d'Mais jo alt ersaufen — cf. Gewässer; b. «Mineralwasser» — wat drénkt Der? eng Fläsch W. — Mondorfer, Rousperter W. (Mineralwasser von Mondorf, Rosport); c. «Meer» — en as iwwer d'(grousst) W. gaang (nach Amerika ausgewandert) — cf. Pull I sub 3); 2) «vom Körper gebildete Flüssigkeit» — a. «Urin» — W. maachen (harnen) — säi W. nët loosse kënnen, kee W. maache kënnen (an Harnverhaltung leiden) — säi W. ofschlon (harnen) — d'W. geholl kréien — Porrettebritt deet d'W. goen — ech sti bis un d'Knéien (bis un de Bauch) am W. (großer Harndrang — cf. sub 1) — e kann d'W. nët halen (Bettnässer) — beim Kartenspiel: e kann d'W. nët méi halen (er muß dem Gegner Punkte aufgeben) — wien d'W. nët kann halen, dee leit um naasse Läpp (R XIII, 140) — eng Analys vum W. — ech spiren et u méngem W. (ich ahne es) — zu einem Kind: da maach däi Wässerchen!; b. «Schweiß» — d'W. as em de Réck erofgelaf (spaßh. Zusatz: 't hätt ee kënnen Zalot an der Aaschfur wäschen) — ech sin ee W. (schweißdurchtränkt); c. «Tränen» — en hat d'Aen am W. (stoen) — e krut W. an d'Aen — zu jem., der leicht weint: du hues no bei d'W. gebaut; d. «Speichel» — d'W. as em am Mond zesummegelaf; e. «Wassersucht» — en huet W. — en as voll W. — si hun him (d')W. mussen zéien — d'W. as em op d'Häerz geschlon; f. «Fruchtwasser» — d'W. as ewell fort — Zussetz.: Baach-, Drénk-, Floss-, Glidd-, Grond-, Héich-, Kabes-, Kaffis-, Krunne-, Mais-, Mëschte-, Mier-, Mineral(ie)-, Porjéier-, Quell-, Räps-, Reen-, Säf(e)-, Salz-, Séiss-, Schnéi-, Spruddel-, Sprëtz-, Spull-, Wäi-, Zockerwaasser; [Bd. 4, S. 400]
 
Waasser- / waasser- -auer F.: «Wassermesser»; -äbs, -äderes F.: «Molch» — cf. Ollem sub 2), -ederes; -ämer M.: «Wassereimer»; -ämerchen M.: «Libelle» — cf. Joffer sub 6) a. und A. I.; -bëlleg, -bëllig ON.: «Wasserbillig» — Ort der Gemeinde Mertert, Kanton Grevenmacher — 372 — cf. Bëlleg; -bir F.: «Birnensorte»; -biz M.: «Wasserkessel» — cf. Kockmar, Biz I; -bléi F.: «männliche Blüte» (z. B. der Gurke); -blumm F.: «fleißiges Lieschen» — cf. Lis(s)chen sub 2); -bloder, -blos F.: «Wasserblase»; -boll F.: «Schöpfkelle»; -bompel F.: «Eisvogel» (lok.) — s. dazu: Waasserflibor; -bréitchen N.: «Semmel» — cf. -mëtsch; -damm (lok.: Dahl, Rümelingen) F.: «Libelle» — cf. -ämerchen; -damp M.: «Wasserdampf»; -déier M.: 1) «Wasserfloh»; 2) (lok.) «Libelle» — cf. -ämerchen; -dëppen N.: «Wassertopf»; -dicht (auch wie hd.) Adj.: «wasserdicht» — w. Schong — e waasserdichte Mantel — en as nët w. (er ist ein Bettnässer); -dokter M.: 1) «Wasserdoktor» (Hydrotherapeut); 2)s. Pissdokter; -drénken N.: «das Wassertrinken» — in der Ra.: vum W. kritt ee Fräschen an de Bauch — cf. sub Fräsch; -edemes F.: «Molch» — cf. -äbs; -ederes, -eibes F.: «Molch, Salamander» (sp.) — kleng, gemeng, grouss W. — cf. Schneider sub 2)f., Ääbs, -äbs, -äderes, -edemes, -feieromes; -enn N.: «Wassertrieb» — cf. -schotz; -faarf F.: «Wasserfarbe» — cf. Faarf sub 1); -faarweg Adj.: «wasserfarbig»; -faass N.: «Wasserfaß»; -fall M.: «Wasserfall» — übtr.: en héie W. hun (übergroß sein); -feieromes F.: «Molch» — cf. -ederes; -fest Adj.: «wasserfest»; -fläsch F.: «Wasserflasche» — dafür meist: Karaff (Ton: 1); -fleck M.: 1) «Wasserfleck» (an der Mauer, in der Tapete, im Stoff); 2) (spaßh.) «Loch in einem Kleid»; -flëntermaus F.: «Wasserfledermaus, Rotkurzohr, Teichfledermaus»; -flibor M.: «Eisvogel» — dafür auch lok.: -hinnchen, -héngchen, -int, -bompel, -spiecht, (bloe) -vull, Äisvull, Bloamsel, Mattevull; -flou F.: «Wasserfloh»; -fra I F.: 1) «Frau, die Krankheiten aus dem Urin liest» — cf. Pissdokter; 2) «Sagengestalt» (?) — cf. -jëfferchen sub 2), -kättchen; -fra II, -frächen F.: «Libelle» — cf. -ämerchen; -fräsch M.: «Wasserfrosch» — cf. Fräsch;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut