LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Wannkraut bis Wantermäs (Bd. 4, Sp. 410b bis 411b)
 
Wannkraut N.: «Winde, Windeglöckchen» (Ga) — s. Wann III sub 1).
 
wannen I trans./intr. Verb. — Simplex zu gewannen (s. d.) — im Part. Prät. nur: gewonn(en) — Zussetz.: ge-, of(ge)wannen.
 
wannen II, wandsen (lok.: wëndsen, wënnen) intr., unpersönliches Verb.: «windig, stürmisch sein» — et wannt al dobaussen — 't huet d' ganz Nuecht gewandst — cf. Gewënns, Gewanns (Bd II, S. 42) — Zussetz.: verwannen I.
 
wannen III trans./intr. Verb.: 1) «winden» (mit einer Winde) — mir mussen déi Dunn (dee Bam) an d' Luucht w.; 2) «ranken» (lok.) — d' Boune w. laanscht d'Staachen — cf. kloteren; 3) «aufspulen, aufwickeln» (lok.: Bodange, belgische Provinz Luxembg.) — cf. opwéckelen, opspullen.
 
wannen IV, wanen trans. Verb.: «Getreide mit (auf) dem Wann (II) reinigen» — lok.: an der Scheier gedresch an dobausse gewaant (Art der Empfängnisverhütung).
 
wannennen Adv.: «woher» (lok.) — w. kënns de? [Bd. 4, S. 411]
 
wannschafen, wandschafen Adj./ Adv.: «lässig» (Ösling) — en as esou w. mat séngem Geschir ëmgaangen — e kumm esu w.
 
wannsweiss. wandsweis.
 
wanschAdj.: «vorlaut» (Wb.06).
 
Wanseler ON.: «Winseler» — Dorf und Gemeinde Winseler, Kanton Wiltz — 85.
 
Wanter (Pl. Wënter, Wanteren — Pl. Westen: Wäänter — phV. s. LSA Karte 47) M.: «Winter» — e fréie, e spéide, e laange, e kuurze, en haarde, e kale, e mëlle, en naasse, en dréchene W. — am W. — de W. iwwer, duurch — de ganze W. — all W. (jeden) — de W. komme mir drun (im Winter) — en as op (an) de W. gekleet — e kritt de W. ëmmer eng Gripp — deen as gutt duurch de W. komm (eigtl., übtr.: von jem. gesagt, der gut aussieht) — dat kënnt all W. erëm (jeden Winter) — 't gët kee W. méi — 't si keng Wënter méi wéi fréier — Dir bréngt de W. mat (wenn jem. schneebedeckt eintritt oder Kälte mit [ins Haus] bringt) — iron.: aacht Méint W. a véier Méint schlecht Wieder (Keelt), dann as d' Jor sou lues ëm — Wetterregeln: waarmen Hierscht, laange W. — kee W., kee Summer — kënnt am W. keng Keelt, dann as et gefeelt — fällt den éischte Schnéi an den Dreck, dann as de W. e Geck — am W. gesäit de Bauer léiwer en hongrege Wollef om Feld, wéi e Mann am wäisse Kiddel — wann d'Gäns kann ëm Krëschtdag iwwer d' Äis gon, da gët et en haarde W. — cf. Gäns, Huergäns, Laf, Lucksmass, Mëllech, Mäertesdag, Säächom(m)es, Schuebermëss;
 
Wanter- / wanter- -apel M.: «Winterapfel»; -ääch, -eech, -äisääch F. — s. sub Äisääch; -bir F.: «Winterbirne»; -blumm F.: «im Winter blühende Blume» (z. B. Krëschtrous); -botz I F.: «Reinemachen nach dem Winter»; -botz II M.: «Winterkleidung» — lo gët de W. op d'Säit gehaang; -brooch F. — s. broochen. -dag M.: «Wintertag»; -fierkel N.: 1) «Winterferkel» — Ra.: Wanterfierkelen a Summerkanner rujenéieren de Bauer; 2) «dummer Mensch» (auch spaßh.); -fruucht F.: «Wintergetreide» — cf. Fruucht, Haartfruucht; -geescht M. und F.: «Wintergerste» — cf. Geescht; -gesiicht N.: «pausbäckiges Gesicht» (Pletschette); -gezei N.: «Winterkleidung» — cf. -botz II; -gréng M.: «Efeu» — klenge, grousse W. — cf. Iewerlaf, Iertchen III — Folkl.: de wëlle Mann erschien in W. eingehüllt (cf. sub Fuesdee[g]); -haart Adj.: «winterhart»; -int, kleng F.: «Krickente» (Anas crecca); -kabes M.: «Winterkohl» — cf. Koul; -kaz F.: «im Winter geborene Katze» — C: Wanterkaze soll een nët opsetzen, ma léiwer ersaufen (ersäfen); -keelt F.: «Winterkälte» — dat as awer eng richteg W. fir dës Zäit; -kéil, -koul M.: «Winterkohl» — cf. Koul, -kabes; -kläd N.: «Winterkleid»; -krepp M.: «krauser Gartenlattich» (Lactuca virosa crispa) — cf. Krepp sub 3); -kress(ong) M.: 1) «Winterkresse» (Barbarea vulg.); 2) «Blatt-, Schnittsalat» (Lactuca sativa hibernia); -kueb M.: 1) a. «Saatkrähe» (Corvus frugilegus) — dafür auch: -vugel, Hierschtkueb; b. «Dohle» — cf. Metzer Kueb; 2)(spöttisch) «Landarbeiter, der sich nur im Winter auf den Eisenhütten Beschäftigung suchte»; -levkooch (lok.) F.: «(Winter-)Levkoje»; -mantel M.: «Wintermantel»; -mäs, -mees, kleng F.: «Tannenmeise» (Parus ater) — dafür auch: Dännemäs;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut