LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Weeblat bis Wéibändel (Bd. 4, Sp. 426a bis 427b)
 
-blat N.: «Wegerich» (Plantago sp.) — cf. Vullesom sub 2)d. — Volksmed.: Weeblieder stéisst een am Krautstack (Krautsteen — Mörser), fir wann een sech uerg geschnidden huet; -breet N. — s. d. Vor.; -brout N.: «Hirtentäschel» — cf. Häerzkraitchen; -dar M. — s. Dräidar, Schäissdar; -fäerdeg Adj.: «reisefertig» — lo si mer w. (C); -geldN.: «Wegeabgabe»; -gras N.: «Vogelknöterich»; -kraut N. — s. -blat; -läfer M.: «Sandkäfer» (Wb.06); -steierF.: «Wegesteuer» — cf. -geld; -weis M.: «Rat» — e W. kréien (einen guten Rat, Hinweis bekommen — Wb.06); -weiser M.: «Wegweiser» — cf. Poteau sub 2), Fouermann.
 
Weeds. Wäd I, II, III.
 
Weekend (wie engl. — gesprochen: Weekend, Wi(i)ckend, Weggend, Wëggend — Pl. Weekender, -enter, Weckender, -ter usw.) M.: 1) «freies Wochenende» — e laange W. (bei einem zusätzlichen freien Tag) — Wunsch: e schéine W.; 2) «Wochenendhäuschen» — hien huet sech e schéine W. am Éislek gebaut — dafür auch lok.: Wéckendhais-chen N.
 
weens. wien.
 
weën, wegenin den Zussetz.: ménget-, dénget-, sénget-, eiset-, onset-, hiretweën, -wegen — cf. wéinst.
 
Weenchen (Pl. Wenercher — Ösl.: Wäälchen, Grevenmacher: Wegelchen) M.: 1)Dim. von Won (s. d.); 2) a. «Handwagen» — ech war mam W. Grompre sichen — fréier gouf dacks en Hond un de Weenche gespaant; b. «Kinderwagen» (lok.); c. «Rollstuhl» — Zussetz.: Hand-, Kanner-, Prisongsweenchen.
 
Weencher, Wiincher Pl.: «nennt man in Waldbillig Bohnen (Stangenoder Buschbohnen), die reichlich tragen oder beim Mühlenspiel Erfolg versprechen» (C) — cf. Gallacker sub 1), Wënncher.
 
weents. wéint.
 
Wees (ve·s, ves — Echt.: Wais) F.: «Waise, Waisenkind» — dafür auch: Waise-, Wäse-, Wesekand N. — dazu: Waisen-, Wäsen-, Wesenaus N.: «Waisenhaus».
 
Weeschësser (lok.: -schass, -schëss) M.: «Gerstenkorn am Augenlid» — dafür auch: Geeschtekär (s. d. sub 3), Wäässekär, Werel, Wirel, Wirelwapp (s. d. sub 1)c.).
 
Wegdichen, Wëgdigen, Weidéngen ON.: «Weidingen» — Dorf der Gemeinde Wiltz, Kanton Wiltz — 87.
 
Wegel (lok.: Grevenmacher) Pl. von Wogen (Wagen) — s. Won.
 
vegetéieren, wëjhëtéieren intr. Verb.: «vegetieren».
 
Vegetatioun F.: «Vegetation».
 
wéi, wi (cf. BrGra § 33.7 b. — cf. LSA Karte 151, 152 = als) Fragewort 1) «wie» — unbet. häufig: wi — alleinstehend: wéi? — w., bas du nach nët fort? — w., war hien dat? — w. geet et (Iech)? — w. soll een et maachen? — w. maache mer et? — w. soll ech mech uleën? — w. dack(s) hun ech der et gesot? — w. grouss bas de? — w. grouss (héich) as de Schued? — w. a wann, w. odder wann — si woussten nët w. a (odder) wann (nicht ein noch aus) — wéi a wou; 2) vergleichende Konjkt. (s. auch: ewéi): «wie» — e wor wéi am (siwenten) Himmel — wéi s d'et och méchs, 't as verkéiert — 't as gaang wéi ech gemengt, [Bd. 4, S. 427] gesot hat — wéi een an de Bësch rifft, sou schaalt et erëm — wéi ee säi Bett mécht, sou schléift een (läit een) — 't as ee wéi en Haus, e Raiber — 't geet besser wéi s de vläicht mengs — 't as säi Papp wéi duergespaut — 't as wéi duergerëselt an erëm opgeriicht (wéi leie gelooss — durcheinander) — mit Komparativ: en as méi grouss wéi s du (größer als) — aber auch: en as sou grouss wéi s du (so groß wie du); 3) Konjkt.: «als» — 't huet äis leed gedon w. e gestuerwen as; 4) (lok.) unbestimmtes Fragepron. (mit Artikel): «welche Art (von)» (cf. wat fir [een]) — wéi e Kichelche wëlls de? (welches Gebäck?) — wéi en Hutt hat en op? (wie sah sein Hut aus?).
 
Wéi I, Wi (cf. LSA Karte 108) M. (lok. N.): 1) «Weh, Schmerz» — mat W. (an Usch) beluede sin (Schmerzen, Verdruß haben) — Echt.: mat Wi a Läd beloade (behaft) säin — wa mir Frae misste kloe fir all W., dann hätte mer wuel ze don — en apaarte W. (eigenartiges) — e gelungene W. (dsgl.) — en uerge, engt uergt W. — e lädege W., ent läädlecht W. — ech hu (hun erëm) mäi W. (meine üblichen Schmerzen) — de wäisse W. (Klauenerkrankung des Rindviehs); 2) besond. im Pl.: Wéien «Geburtswehen» — an de Wéie leien — d'Wéie sin ugaang (haben begonnen).
 
wéi, wi (cf. LSA Karte 108) Adj./ Adv.: «weh, schmerzend» — e wéie Fanger, e wéit Been — wéi Aen — eng w. Lëmpchen ëm e gesonne Fanger — hues d'eng w. Lomp? (wenn jem. den Finger verbunden hat) — hien huet e wéien Daum (s. d.) — hatt hat méi w. Deg wéi frouer — wéi don (schmerzen) — deet et (vill, uerg) w.? (schmerzt es sehr?) — wou hues de w.? — d'Zänn do mer w., de Kapp deet mer w. — Frage des Arztes, der Mutter: wou deet et w.? — 't huet mer am Häerz w. gedon — ech hu mer un (an) der Hand, am Leif w. gedon — sarkast.: wann d'Dommheet w. déng! (Zus.: da géif e jäize, Kreesch do vu Péng) — deem don d'Zänn nët méi w. (er ist gestorben) — déi Suën doë mer nët w. (kommen mir gelegen, auch: diese Ausgabe schmerzt mich nicht)wéi hun — ech hun al, béis, uerg w. — ech hu w. an (un) alle Glidder — ech hun all Schanke w. — Interj.: o wéi, o wéi! — o wéi-au! — dee seet weder usch nach w. (ist nicht wehleidig);
 
wéi-/Wéi- -bëssereg Adj.: «leicht entzündlich, schmerzhaft» (Wb.06); -bësseren intr. Verb.: «jucken» (sagt man von einer Wunde, die im Heilen begriffen ist — Wb.06); -ledeg (lok.) Adj.: «wehleidig» — wann een esou eppes héiert, da gët et engem w. ëm d'Broscht; -stand M. — s. Éistand sub Éi.
 
Wéi II (Pl. Wéien — phV. Nösl.: veiç, lok. Rosport: ve·, lok. SW. z. B. Körich: vOi) F.: 1) «Wiege» — si hun eppes an der W. (ein Baby) — huel d'Kand aus der W.! — spaßh.: 't as näischt Klengs, wann e Päerd an der W. läit! — Zussetz.: Kannerwéi — Wiegenlied s. Schloflidd(chen); 2) «Förderwagen, der zu beiden Seiten gekippt werden kann» (Bergbau);
 
Wéi- -bändel M.: «Wiegenband» — cf. Fra sub 2)c.;

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut