LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Wupp bis Wutz (Bd. 4, Sp. 469a bis 470b)
 
Wupp (Pl. Wuppen, Wipp, Dim. Wippchen, Dim. Pl. Wippercher) M.: «Stück, Schlußstück, Zipfel» — e W. Zoossiss, Träip — um W. vun der Bänk sëtzen — e rosene W. (jähzorniger Mensch) — 't as e klenge W. (ein kleiner Mensch) — beim Flachsschwingen mußte die erste Schwingerin de W. opschlon (das verknotete Ende) — den ieweschte W. (auch kollektiv.: die Spitze der Verwaltung) — en as um ieweschte W. — en as eréischt um ënneschte W. — e steet um ieweschte W., um ënneschte W. vun der Lëscht — Schulspr.: de viischte W., den hënneschte W. (vun der Klass)Zussetz.: Kautschus-, Zoossisswupp.
 
wuppen I intr. Verb.: «mogeln» (lok.) — e wuppt.
 
wuppen II intr. Verb.: «auf dem Wuppert (s. d. sub 2) blasen».
 
Wuppen III Pl. M.: «Zichorie» (lok. Röser).
 
Wuppert M.: 1) «Wiedehopf» — cf. Fuppert sub 1), Mitock sub 1); 2) «Mundstück aus Weide zur Rindenflöte» (Kinderspielzeug) — cf. Wapp II, Ruppert I; 3) «(Fuß-)Tritt» — e puer gutt Wupperte kréien (schlecht behandelt werden) — cf. Fuppert sub 2); 4) «Schicksalsschlag» — nach e puer esou Wupperten, dann as et eriwwer; 5) (lok.: Grevenmacher) «Mogler» — cf. Fauteler.
 
Wuppes M.: «Elan, Schwung» — 't as kee W. derhannert — cf. Wappes.
 
wuppkadee (lok.) — s. wupp — auch: huppkadee.
 
wuppstiirzeg Adj.: «überstürzt» (Tockert, Ösling).
 
Wupptis(s)itéit, Wupptizitéit F.: «Schwung, Schnelligkeit» — cf. Rapiditéit.
 
Wurel I (lok. Canach) F. — s. Wirel.
 
Wurel II, Wurrel, Wuerel F. — s. Warrel.
 
wureleg, wurreleg, wuereleg, -igs. warreleg.
 
wurelen, wurrelen, wuerelens. verwuerelen sub 1).
 
Wurelwiesen (lok. Ehnen: Wurlewiesen) N.: «Durcheinander».
 
Wurem, Wuerm, Wuurm (Pl. Wirem, Wiirm(er), Dim. Wiremchen, Wiirmchen — Nösl.: Wurrem, Pl. Wirrem, Dim. Wirremchen, Mosel: Worrem, Worm, Pl. Wërrem, Wërm, Dim. Wërremchen, Echt.: Wuëm, Pl. Wiëm, lok. Canach: Wum [vu:m], Pl. Wim [vi:m]) M.: 1) «Wurm» — e krëmmt sech wéi e W. — 't as kee W. esou kleng, trëtt een drop (trëtt een en op de Kapp), e réngelt de Schwanz — e fëscht mam W. — derb: deen hun d'Wiirm ewell laang gefriess (der ist schon lange tot) — e Mëttel géint d' Wiirm (Spulwürmer) — hues de Wiirm, datt s d'an der Nues piddels? — übtr.: engem de W. zéien (listig ausforschen) — cf. rosen; 2) a. «Made, Larve» (in Früchten, Speisen) — 't si Wiirm am Uebst; b. (Mosel: Worm) «Heu- und Sauerwurm» — Zussetz.: Hä-, Sauerworm; c. «Holzwurm, -made» — de W. as am Miwwel, as drun — cf. Holz sub 1), Lousdeg; 3) «Geschöpf, Mensch» — en aremséilege W. — wat solls du aarme W. dovu verston? — du klenge Wiirmchen! (kosend und bedauernd) — du aarme W.! (bedauernd, liebkosend, auch abschätzig); 4) (lok.) «Gang in der Mutterschraube»; 5) (lok. im Pl.: Wirem) «Fadennudeln» — Zopp mat Wiirm — Zussetz.: Band-, Bäcker-. Miel-, Ree(n)wurem;
 
Wurem- / wurem- (cf. Wirem-) -batz M.: «Wurmstich» (im Obst) — cf. Muedebatz; -bëtzeg Adj.: «wurmstichig» — cf. -stécheg, muedebëtzeg; -hittchen M.: «Wurmrindenbaum» (Andira antihelmintica — Wurmmittel) — cf. Wiremhittchen; -kraut N. — s. Wiremkraut; -lächer Pl. N.: «Fraßgänge des Holzwurms» — 't si W. am Miwwel; -som M.: 1) «Rainfarnsamen» (Wb. 06: Wurmsame); 2) «Wermut»; -stécheg Adj. — s. -bëtzeg; -zäppchen M.: «Wurmzäpfchen»; -zopp F.: «Suppe mit Fadennudeln» (spaßh.).
 
wuremen, wuermen trans./intrans. Verb.: «wurmen» — dat wuremt mech, wuremt mer — cf. wullen sub 4).
 
Wurscht (lok. Var.: Wuuscht; Echt. und Mosel: Worscht — cf. LSA Karte 81 — Dim. Wirschtchen — s. d.) F.: «Wurst» — e Rondel W. — Wurschte maachen (nom Schluechten) an ophänken (zum Räuchern) — hausgemaachte, [Bd. 4, S. 470] hausmaache(r) W. — verduerwe W. — W. fir ze kachen — 't as eppes wéi eng W. — Fangeren wéi Wurschten, Wirschtercher — spaßh. drohend zu Kindern: wann der iech nët schéckt, gët Wurschte(n aus) vun iech gemaacht — op där Plaz do as een och nët mat Wurschten ugestréckt (diese Arbeit ist schlecht entlohnt) — et stréckt ee keen Hond (een den Hond nët) mat Wurschten un — lo geet et ëm d'Wurscht — W. widder W. (meist: Pouf widder Pouf) — 't as mer W. (einerlei — cf. egal) — mengs de, du kriits eng (Extra-)Wurscht gebroden? — Raa.: s' as mer ze kromm, sot de Fuuss, du gesäit en d'Kaz mat der W. um Birebam sëtzen — du denks, wann s du d'W. häss, krit ech d'Haut — deemno de Mann, deemno d'W. — Abl.: Gewirschtels (lok.: Gewërschtels) N.: «Wurstwaren, Aufschnitt» — Zussetz.: Blutt-, Brot-, Extra-, Hausmaacher-, Jeër-, Knack-, Liewer-, Mett- (lok. Nösl.: Koochwuuscht), Metzlesch-, Wäisswurscht — Hanswurscht — cf. Lioner, Zoossiss — weiter: Mann sub 1), Enn sub 1), Kärel sub 2), extra sub 2);
 
Wurscht- -kichen F.: «Wurstküche»; -kraut N.: «Majoran» — cf. Mairon; -maschin F.: «Wurstmaschine» — cf. Zoossissmaschin.
 
wurschtelen trans./intr. Verb.: «wursteln» — am Ale viru w. (im alten Schlendrian) — wann et nët anescht as, da wurschtele mer alt esou virun — Abl.: Gewurschtel(s) N. — cf. hampéchen, koschteren sub 1), knéchelen sub 1).
 
wuscheren (lok.) intr. Verb.: 1) «wimmern» — Jonge, wat huet e gewuschert, wéi en sech mam Hummer op de Fanger geschlon hat! — en huet gewuschert vu Péng — cf. uscheren; 2) «zischen» (von Eulen, Hühnern gesagt) — wann d'Hénger w. a sech lausen, gët et Reen (C).
 
Wut F. (Neol.) — wie hd. — an enger W. — wat hat ech eng W. u mer, an der Panz — cf. Roserei.
 
Wutsch F.: 1) «Eule» (C); 2) «alte, häßliche Frau» (C).
 
wutsch, wutschdeg, -ig Interj.: «flugs, plötzlich» — w. wor e fort — cf. wupp, wuppdeg, wumm.
 
wutschen intr. Verb.: 1) «entwischen, entschlüpfen» — 't as mer duurch d'Fanger gewutscht (entglitten) — zur hënneschter Dir eraus w. — looss en déi Kéier nach w.! 2) «hopsen» (C) — Zussetz.: entwutschen, entwë(t)schen — cf. wëschen.
 
Wutz I (Pl. Wutzen, Witz, Dim. Witzchen) M.: 1) «Endstück, Zipfel» — pak de Sak mam W. (mat de Witz) un, dann dréis d'e n e besser — de W. vun enger Zoossiss — d'Geess huet kee Schwanz, ma e W.; 2) «Haarknoten» — d'Mamm huet deem klenge Meedchen e W. an d'Hoër gemaacht — déi puer Wutzen, déi een nach huet (die wenigen Haare); 3) «kleines Kind» — cf. Butz; 4) «unsaubere, auch verwachsene Person» (C); 5) «Penis» (von Kindern gesagt) — cf. Watz II, Wupp, Putsch, entwutzen.

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut