LWB Luxemburger Wörterbuch
 
Zäit- / zäit- bis Zännkraitchen (Bd. 4, Sp. 484a bis 484b)
 
Zäit- / zäit- -bomm F.: «Zeitbombe»; -geméiss Adj.: «zeitgemäß» (Neol.); -laang F.: «Zeitlang» — in der adv. Wendung: eng Z. — dat dauert eng Z. — dat Spillchen dauert elo ewell eng Z.; -lech Adj./Adv.: 1) «zeitig, früh» — en zäitleche Wanter — z. Grompren, Äppel (frühe Kartoffeln, Äpfel) — en zäitlecht Jor — substantiv.: e wäissen Zäitlechen (Kind mit weißen Haaren); 2) «zeitlich» — en zäitleche Schued (Echt.: en zäitleche Schoaden); -liewe(n)s Adv.: «zeitlebens» — dafür auch: Zäit sénges Liewe(n)s; -ponkt M.: «Zeitpunkt»; -schrëft F.: «Zeitschrift»; -verdreif, -verdräif M.: «Zeitvertreib» — en huet säi klengen Z. — e mécht dat fir Z.; -verloscht M.: «Zeitverlust»; -verschësser M.: «Tagedieb».
 
Zäitchen F.: «Weile, kurze Zeit» — eng Z. derno (no enger Z.) wor erëm alles gutt — 't geet nach eng Z. zou — loosse mer emol eng Z. erëm hun (erëm gon), da gesi mer — pleon.: eng kleng Z. — cf. Weil.
 
Zäitsgenuch (lok. Lux.-Stadt: Zaitsgenoch) M.: «Mensch, der immer Zeit hat» — den Z. soll der Däiwel huelen! — den Z. kënnt keemols heem — cf. Schléifer sub 2).
 
Zäklom M.: «Säkulum, Jahrhundert» (Du) — mer lewen an em traurigen Z. — parodiert (Echt.): per omnia zäkle-, zäklorum, ëmmer nëmme Geld oagesekelt.
 
zämen I trans. Verb.: «zähmen».
 
zämen II, zemen trans. Verb.: «zäumen».
 
zämen III trans. Verb.: «die Hacke richtig in den Stiel einpassen» (damit sie weder zu gerade noch zu schräge steht — lok.).
 
zämenIV trans. Verb.: «mit Zündpulver versehen» — Zussetz.: opzämen — cf. préimen.
 
Zäm- (cf. Zënnlach, -pännchen, -polver) -lachN.: «Zündloch»; -pännchenF.: «Zündpfanne»; -schnouerF.: «Zündschnur, Lunte» — cf. Zëndschnouer; -zäigN.: «Geschirr für Sprengladung» (C).
 
Zäneschlëffelchen M.: «Haubenmeise» (Parus cristatus — lok.) — dafür auch: kaupeg Mäs, Hauwemäs.
 
Zänkaasch M.: «Zänker».
 
zänkeg, -ig Adj.: 1) «neckisch»; 2) «zänkisch».
 
zänken (Westen: zéinken, zénken) intr./trans. Verb.: 1) «necken» — déi jong Leit zänke mateneen — e wollt nëmme mat em z. — substantiv.: 't geet mat Z. un an 't hält mat Sträit op; 2) «ärgern» — zänk dat Meedchen dach nick (lok.: Wiltz) — de Pup (s. d. sub 2)b.) z.; 3) refl.: «(sich) zanken» — d'Kanner z. (sech) de ganzen Dag — si hun sech nammel gezänkt — cf. rolzen, zanken, zecken, reizen — Zussetz.: zerzänken — Abl.: Gezänks N.
 
Zänkert M.: «zur Neckerei (zum Streit) aufgelegter Mensch» — dazu: Zänkesch F.
 
ZännPl. von Zant (s. d.).
 
Zännchen (Pl. Zännercher) M.: 1) a.Dim. von Zant (s. d.); b. «Milchzahn»; 2) «das Zäckchen, die Spitze» (Ga);
 
Zänn- -aaf M. — s. Zantaf; -biischt F.: «Zahnbürste»; -dokter M.: «Zahnarzt» — abfäll.: -kriwweler, -triwweler, -rappert, -stëpp(e)ler — cf. Dentiste; -flääsch, -fleesch N.: «Zahnfleisch»; -glas N.: «Glas für die Zahnbürste»; -huwwel M.: «gezahnter Hobel» (Wb.06); -kraitchen N.: «Zahnkraut» (Ga); [Bd. 4, S. 485]

 

Eingabe
Wörterbuchtext:
Stichwort:
 
  

 

© 2010 - Projekt LexicoLux des Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises der Universität Luxemburg, in Kooperation mit dem Kompetenzzentrum für elektronische Erschließungs- und Publikationsverfahren in den Geisteswissenschaften an der Universität Trier
Hinweis zum problematischen Wortgut