| 1) | WLM Gèck |
| | ... Lust zu etwas machen. — fir gutt Zalôt ze mâchen, mussen 't hîrer drei sin: e Geizhas, en Dropmecher ann |
| 2) | LWB ausbäissen |
| | ... Zant ausgebass (beim Kauen) — übtr.: d'Kanner mussen den Elteren hir Dommhäten nach a. (büssen dafür); |
| 3) | LWB baarbes, bäärbes, buerbes |
| | ...- (Norden: Schmitte-) päärd an d'Schous(ch)teschfraen mussen (zum dackste) b. lafen; 3) übtr.: « |
| 4) | LWB Bouss |
| | ... (z. B. bei Krankheit, Bezahlen u. a.) — mussen (missen) as eng schwéier B. — ech hu méng B. |
| 5) | LWB Bunn |
| | ...d) «Weg, Durchgang» — beim Schneefall: si mussen eng B. maachen, kieren (sie müssen die Straße säubern, |
| 6) | LWB danzen |
| | ... — e léit, datt een derbei d. kann — mir mussen all no sénger Päif d. — hien danzt op der |
| 7) | LWB Dommen |
| | ...M.: «Dummer»; Sprw.: 't mussen och där Dommer sin, soss hätten déi Gescheit kee Schäin |
| 8) | LWB domp, dompeg |
| | ... ët as sou dompeg heibannen — bei der dompeger Luucht mussen ze sëtzen; 2) «dumpf» — en huet |
| 9) | LWB drugläwen |
| | ... erleiden, sterben» — etwas Unangenehmes übernehmen — mer mussen all drun, dru gläwen (sterben) — en huet missen |
| 10) | LWB ducken |
| | ... ducke mech nët — wann dat de Mond opdät, da mussen déi aner sech d.; 3) «sich verstecken |
| 11) | LWB Enn |
| | ... übtr.: man muß jede Sache richtig anfassen) — si mussen al schaffen fir déi zwä Enner zesummen ze kréien — |
| 12) | LWB ënnerhalt |
| | ...: «Unterhalt» — fir engem säin Ë. suerge mussen (für seinen Unterhalt aufkommen) — den Ë. vun engem |
| 13) | LWB erbäissen, -beissen |
| | ... den Ausdruck gemildert — sich erëmgeholl) — ich hat mich mussen erbäissen, fir em nët ze äntferen (Ösl.). |
| 14) | LWB ersetzen |
| | ... «ersetzen» — déi Planzen, déi nët ukomm sin, mussen ersat gin (die ausgefallenen Pflänzlinge) — mer mussen em |
| | ... sin, mussen ersat gin (die ausgefallenen Pflänzlinge) — mer mussen em de Schued e.; 2) trans. V. |
| 15) | LWB erstëmpen |
| | ...1) «ein neues Fußstück anstricken» — déng Huese mussen erstëmpt gin, (deine Strümpfe); 2) «ein Stück |
| 16) | LWB eraushaën |
| | ...heraushauen» — dee Bam muss erausgehaë gin — mer mussen en aus där Verläënhät e.!; |
| 17) | LWB erauskieren |
| | ...: «herauskehren» (mit dem Besen) — mer mussen elo go(n), soss gi mer erausgekiert; |
| 18) | LWB erausleën |
| | ... «durch Ausnutzung des eingenähten Teils verlängern» — mer mussen den Arem e bëschen erausloossen (den Ärmel); b. |
| 19) | LWB erbäibengelen |
| | ... trans. V.: «herbeitreiben» — d'Kanner mussen erbäigebengelt gin fir d'Mëttegiessen; |
| 20) | LWB erno |
| | ... e. (beschleunige deine Schritte, auch: bemühe dich) — mer mussen dat erno huelen (nachholen) — komm méi huertig erno! |
| 21) | LWB erumaachen |
| | ... refl. V.: «sich heranmachen» — mer mussen ons un hien erumaachen; |
| 22) | LWB ewechkréien |
| | ...kréien tr. V.: «wegbringen» — mir mussen deen ewech kréien, e passt nët bei äis — ech |
| 23) | LWB Face |
| | ...Vorderseite»; 3) «Fassade» — mer mussen d'ganz F. frësch maache loossen. |
| 24) | LWB verjéngen |
| | ...verjéngen trans. Verb.: «verjüngen» — mer mussen ise Wéngert v. (durch Kurzschnitt der Reben: déi al |
| 25) | LWB verschläfen, -schlefen |
| | ...5) «nivellieren, Unebenheiten des Geländes ausmerzen» — mer mussen déi Kopp v. |
| 26) | LWB verschmieren |
| | ...(auffällig geschminkt); 2) «zukleben, zuschmieren» — mer mussen déi Bascht v. |
| 27) | LWB fett |
| | ... fett Land, eng fett Weed, Wis — déi f. Joëre mussen déi moër mat duerchhuelen — dee Saz gët f. gedréckt, |
| 28) | LWB Flillé(n)k |
| | ...1) «Flügel» (der Vögel) — d'Feldhénger mussen um F. (oder am Flock) geschoss gin — |
| 29) | LWB Fou |
| | ... F.: 1) «Fuge» — mer mussen d'Fouën zouschmieren; 2) «langer Hobel, Fugenhobel» |
| 30) | LWB Fraleit |
| | ...Weiber» — F. as bedréierlich Wuer — D'F. mussen ëmmer 't lescht Wuert hun — D'F., |
| 31) | LWB frieden, frëdden |
| | ... mat Froën, — et hätt gär e Mann gehat) mir mussen emol un em f. (forschen) fir et gewuer ze |
| 32) | LWB Gewunnecht |
| | ... keng G. draus — Echt.: d'Gewoanicht, d'Mussen an d'Nutt doun dem Mënsch den Zam oan — |
| 33) | LWB Geck |
| | ... Einfalt Vorteile zu verschaffen) — fir gutt Zalot ze maachen, mussen 't hirer dräi sin: e Gäizhals, en Dropmécher an |
| 34) | LWB Gertr(a)ud |
| | ...Schneideren an d'Schouschteren, déi musse waarde bis Ouschteren, déi mussen et woen bis Ouschteren; (Von Gertrudentag ab arbeiteten die |
| 35) | LWB halen |
| | ... hält mëtten an der Groussgaass — hal stall! — mir mussen h. a ston — aber auch: «eine bestimmte |
| 36) | LWB hiewen |
| | ... dasitzt und nicht zur Arbeit will) — übtr.: mir mussen den Niveau h.! B. intr.: |
| 37) | LWB Hong, Hung |
| | ... Alles kënnt un den Dag, a wann d'Hénger et mussen (a missten d'Hénger et) op der Mëscht erauskrazen ( |
| 38) | LWB Huert, Huurt |
| | ... Ruten-, heute Drahtgeflecht in starkem Rahmen) — mer mussen de Buedem duerch d'H. werfen, geheien, 't sin |
| 39) | LWB iw(w)ersetzen |
| | ... techn.: «die Umlaufzahl ändern» — mer mussen d'Bewegong (älter: d'Gedriff) anescht i., soss |
| 40) | LWB iw(w)erstonn |
| | ... F.: «Überstunde» — mer sin hannendran, mer mussen Iwwerstonne maachen — iron.: méchs de Iwwerstonnen? |
| 41) | LWB Cage |
| | ...Holzgestell, -mantel zu verschiedenen Zwecken» — mer mussen déi Réier an eng C. leën, soss fréiere se; |
| 42) | LWB Kamp |
| | ...im bes.: a) «Mauerkappe» — mer mussen e K. op d'Mauer setzen (das Gemäuer abdachen) |
| 43) | LWB Kand |
| | ... mitklingenden Nebensinn des Tadels) — kaum schéint d'Sonn, da mussen déi Kanner schon erëm a liichte Fiendelcher (leichten Röckchen) |
| 44) | LWB Kap |
| | ...(s. d.) séng K. — ech hun all Mensch mussen d'K. ofdoën, sou voll Schold war ech deemols — |
| 45) | LWB Kaulches |
| | ... b) «Jauche-, Mistgrube» — mer mussen haut nach d'K. ausféieren (wir müssen heute noch |
| | ... e) «Setzgrube für Kartoffel, Bohnen» — mer mussen nach d'Kaulen haën (beim Kartoffelpflanzen mit der Hacke |
| | ... Löcher hauen) — wann d'Kaulen zougeschäert sin, mussen d'Gromperen engem noruffe kënnen (d'Kaulen däerfen nët ze |
| 46) | LWB käälzen, keelzen |
| | ... an de Keller kënnt, 't keelzt um Späicher, mer mussen d'Äppel zoudecken — cf. das ähnliche killzen. |
| 47) | LWB käilen |
| | ...1) «durch Einrammen eines Keils befestigen» — mer mussen de Poteau k., soss wackelt, wibbelt e wéi e |
| 48) | LWB Kéier |
| | ... der Fortbewegung) — hei geet et nët méi weider, mer mussen d'K. maachen — wann e méch gesäit, da mécht |
| 49) | LWB Kéng, King |
| | ...»; — d'Gromperen hu Kénge gedriwwen — mer mussen d'Kéngen ofpëtzen; 2) bisw. wie Schotz |
| 50) | LWB kéngen |
| | ...2) «die Keimschößlinge (der Kartoffeln) entfernen» — mer mussen d'Grompere k., soss hu mer geschwë keng méi |
| 51) | LWB Kiirmesleit |
| | ... auf der Kiirmes ausgeben: looss se nëmme gewäerden, d'K. mussen och liewen; |
| 52) | LWB kiirzen |
| | ... 2) «verringern, vermindern» — ech menge, mer mussen em d'Ratioun k. — deem Lidderhanes säi Gehalt muss |
| 53) | LWB Klatz |
| | ... Bakuewen ze hëtzen (entsprechend dem Spww.: 't mussen esou vill Vespere si fir eng aarm Séil z'erléisen |
| 54) | LWB kleng |
| | ... Déi Kleng dun déi Déck (Grouss) falen — Déi K. mussen déi Grouss stäipen — Déi k. Déif gi gehaang, déi |
| 55) | LWB Kniewel |
| | ... zum Anfesseln des Viehs an der Krippe» — mer mussen de K. un der Kouketten hannescht (nei) man (en neie |
| 56) | LWB Kompass |
| | ... (Ton 1) M.: «Kompaß» — mer mussen dem K. no goën — übertr. en huet de |
| 57) | LWB komplettéieren |
| | ... trans. V.: «vervollständigen, ergänzen» — mer mussen eisen Iesservice nach k. (wir müssen unser |
| 58) | LWB Kunef(t), Kanef |
| | ... duurch de K. (gierig — Wiltz) — übertr. mer mussen en un de K. leën (müssen ihn unschädlich machen) |
| 59) | LWB konfirméieren |
| | ... as konfirméiert gin (das Urteil wurde bestätigt) — mer mussen dee Bréif nach k. — dir musst eis dat schrëftlech |
| 60) | LWB Kontroll |
| | ... F.: 1) «Nachprüfung» — mer mussen nach d'K. vun de Konte maachen — beim |
| 61) | LWB kontrolléieren |
| | ... Gang deiner Uhr); 2) «untersuchen» — mer mussen déi Saach mol k.; 3) «überwachen». |
| 62) | LWB kréien |
| | ... Zottisse (Zotessen) gemaach (Vorwürfe) — d'Kanner (d'Fierkelen) mussen hiirt Geschéck k. (ihre Aufwartung, Pflege) — si hun |
| 63) | LWB Kuef |
| | ... Koaf) M.: «Spreu, Kaff» — mer mussen de K. renglech man an engem grousse Wann — de |
| 64) | LWB Coulisse |
| | ...: 1) «Steuerungsteil an Maschinen» — mer mussen eng nei C. un de Schwengel maachen; 2) « |
| 65) | LWB Coussinet |
| | ... Ton 1) M.: «Zapfen, Wellenlager» — mer mussen de C. ersetzen. |
| 66) | LWB kuurz, kuerz |
| | ... c, n) — de Rack as ze k., mer mussen en erlängen — d'Kläder gin dët Joer erëm méi |
| 67) | LWB Lasskappen |
| | ... Verb.: «loshacken, durch Hacken auflockeren» — mer mussen de Buedem ëm de Bam l., soss wiisst en |
| 68) | LWB Lassmaachen |
| | ... weess nët, op ech mech haut ka l. — mer mussen äis deem Kärel sénger l.; |
| 69) | LWB Lassschloën |
| | ... trans.: «durch Schlagen lösen» — mer mussen de Rascht fir d'éischt gutt l.; 2) |
| 70) | LWB Lääscht, Leescht |
| | ... Lääst) M.: «Schusterleisten» — d'Schong mussen nach eng Kéier iw(w)er de L. gezu gin (geschloë gin |
| 71) | LWB Läilech |
| | ... fir op d'Better (sind sehr arm) — mer mussen d'Lälléchter schanjhéieren (wechseln) — haut zéie (leë) mer |
| 72) | LWB längen |
| | ... «ein Stück in der Länge ansetzen» — mer mussen de Rack l. — meist dafür erlängen (s. |
| 73) | LWB leën |
| | ... en huet den Hond un d'Kette geluegt — mer mussen eise Buedem nei l. — den éischte Stä l. — |
| | ... d'Häerz geluet (habe sie ihm empfohlen) — mer mussen Holz op dech l. (du wirst übermütig, wir müssen |
| 74) | LWB leiden |
| | ... ze l. (seinen Wasserabfluß auf meinem Eigentum) — mir mussen et l. (müssen es zulassen); 4) trans. |
| 75) | LWB Léngt |
| | ... dafür auch Gidd s. d.) — übtr. mer mussen hien an d'L. huelen (müssen strenger mit ihm |
| 76) | LWB lichen |
| | ... einige Liter Wein gehoben, waren aber nicht betrunken) — mer mussen dat Faass l. (müssen das Faß unterlegen, damit die |
| 77) | LWB lii(ch)ten |
| | ... Frische festzustellen); 5) «durchforsten, auslichten» — mer mussen d'Planze l. (die Tannenpflanzung auslichten). |
| 78) | LWB loossen |
| | ...» — looss em séng Fräd, säi Pläséierchen — mer mussen em de Wëll l. — ech léiss et nët derbäi |
| 79) | LWB maachen, ma(ë)n |
| | ... Fläsch; 4) «reinigen, ordnen, herrichten» — mer mussen dat Zëmmer nach m. — mir hun d'Stuff frësch |
| 80) | LWB matfueren |
| | ...fueren intr. Verb.: «mitfahren» — mir mussen all m., wéi mer gesot hun — wie fiirt |
| 81) | LWB matschécken |
| | ... hun him nach eppes matgeschéckt fir d'Kanner — mer mussen ee m., dee kënneg as; |
| 82) | LWB Matteis |
| | ... Äis oder brécht Äis — Ra.: Zënt M. mussen d'Gäässe bëtschelen, se siewe gebockt (gedeckt) odder nët — |
| 83) | LWB Mäertesdag |
| | ... Wetterregel: wann d'Inte M. om Äis stin, da musse(n) s'ëm Krëschtdag am Dreck stoen; |
| 84) | LWB Menü |
| | ... de de M. matbruecht? (die Speisekarte mitgebracht?) — mer mussen de M. nach opsetzen — wat hu mer dann haut |
| 85) | LWB Messer, Mess, Meess |
| | ... Stéck geméint hun, hu mer wéivill Messere gebrach — mer mussen d'Messere vun der Méimaschin nach schläifen — d'Messere |
| 86) | LWB Mëttel |
| | ... mer M. maachen (uns ins Mittel legen) — mer mussen aner Mëttelen ergräifen (andere Maßregeln ergreifen) — waart, ech |
| 87) | LWB missen |
| | ... missen — s. mussen. |
| 88) | LWB Montur, Montouer, Mantur, Montéieréng, Montéierong |
| | ... kritt elo eng Monturéng (den ersten Anzug) — mir mussen him eng eise (eiserne) M. kafen, en zräisst alles |
| 89) | LWB moossen |
| | ... staark — ech hu mech mat him gemoosst — mer mussen äis emol dermat m. (einen Versuch wagen) — du |
| 90) | LWB Mous |
| | ... Wortspiel mit mouss (alte Form, 3. Pers. Sg. von mussen — müssen): M. as en haart Bouss oder: |
| 91) | LWB muelen |
| | ...trans. Verb.: 1) «mahlen» — mer mussen rëm m. loossen (wieder Getreide zur Mühle bringen zum |
| 92) | LWB Muert |
| | ... Stécker geschnidden — zur Pflanzweise der Möhren: d'Muerte mussen dënn geséit gin, et muss eng där aner zouruffen — |
| 93) | LWB Muss |
| | ... Muss M. — s. sub mussen. |
| 94) | LWB mussen, missen |
| | ... mussen, missen Modal-, Hilfsverb.: «müssen» |
| | ...: Ind. Präs.: ech, du, hie muss, mir, si mussen, missen, dir musst, mutt; Ind. Prät.: ech musst, |
| | ... gemusst; in Verbdg. mit einem Infinitiv meist: mussen, missen, auch: mussten — ech hat et musse, misse, |
| | ... ee muss — muss de lo heem goen? — mir mussen elo goen, fortgoen, fortlafen — du has nët missen dohinner |
| | ... dohinner goen — si hu misse verkafen — ech hat mussen doheem bleiwen — mir mussen (missen) durech de Bësch goe |
| | ... misse verkafen — ech hat mussen doheem bleiwen — mir mussen (missen) durech de Bësch goe fir heem ze kommen — |
| 95) | LWB Muss |
| | ... M. as eng haart, batter Noss — cf. sub mussen, Mussesaach. |
| 96) | LWB Mutt |
| | ... am Dëppen (e Knapp un der Box) as — mir mussen him e bëss-che M. maachen (Mut zusprechen) |
| 97) | LWB Muttergottes |
| | ...schwaarz M. genannt) — d'Medercher aus dem Duerf mussen d'M. kleden a rëschten an an de Prëssëssiounen droen |
| 98) | LWB nach, na |
| | ... heem (jetzt trinken wir noch ein Glas) — mir mussen n. bezuelen (an da gi mer) — mir hun es |
| 99) | LWB Nana |
| | ... / om Tellerche si schéi Saachen / déi mussen dem Këndche schmaachen / huet dat Këndchen de Bäichelche |
| 100) | LWB Neijoëschkäertchen |
| | ...-joëschkäertchen — mir mussen eis Neijoëschkaarten (-käertercher) nach schreiwen; |
| 101) | LWB netzen |
| | ...Medercher hun d'Jongen om Bur gutt genat — mir mussen de Beton n., soss bascht en; 3) — |
| 102) | LWB nidderhalen |
| | ... — et muss een esou Kärelen n. — d'Präisser mussen niddergehale gin (niedrig gehalten werden); |
| 103) | LWB Niklos, Niklees-chen, Neklos, Neklääs-chen |
| | ... von der Schwere seiner Krankheit gibt) — spaßh.: mir mussen eisem Jhangeli awer soe wien den N. as (wir |
| 104) | LWB Niw(w)o, Niveau |
| | ...3) a. «(sozialer) Rang, Stufe» — mir mussen (den) N. halen; b. «Niveau, geistige Höhe» |
| 105) | LWB nofueren |
| | ...3) «weiter, zusätzlich bearbeiten, graben usw.» — mir mussen nach e puer Meter n., da komme mer eréischt |
| 106) | LWB nogoen |
| | ... nogaang; 3) «nachforschen, weiter verfolgen» — mir mussen där Saach emol grëndlech n., fir eemol gewuer ze |
| 107) | LWB nohaen |
| | ... no, da kriss de dat Stéck Holz gerass — mir mussen de Bam nach n., soss fällt en nët ëm; |
| 108) | LWB nohuelen |
| | ... 2) «wiederholen» (Mil.) — mir mussen dee Grëff n., e geet nach nët richteg; |
| 109) | LWB nokucken |
| | ... ze gebrauchen; 3) «überprüfen, durchsehen» — mir mussen d'Rechnong emol genee n. — ech hu séng Aufgab |
| 110) | LWB noplanzen |
| | ...nachpflanzen» — et si vill Stäck futti gaang, mir mussen der n.; |
| 111) | LWB noséien |
| | ... «nachsäen» — d'Zalot as nët erëmkomm, mir mussen der n.; |
| 112) | LWB Nuetsvull |
| | ... «Schreckgespenst für Kinder» — wann d'Nuetsklack laut, mussen d'Kanner vun der Gaass, soss hëlt den N. se |
| 113) | LWB ofdecken |
| | ... «abräumen» (Stein-, Erzgrube) — mir mussen nach fir d'éischt o., éier mer un d' |
| 114) | LWB ofdelen |
| | ... 2) «abkommandieren» (Mil.) — mer mussen eng Parti Zaldoten dohinner o.; |
| 115) | LWB ofdéngen |
| | ... Verb.: «abdienen, durch Dienen tilgen» — mir mussen eis Schold of(ver)déngen — säi Joer beim Militär o.; |
| 116) | LWB offannen |
| | ... Verb.: 1) «sich abfinden» — mer mussen äis dermat o.; 2) «mit Geld abfinden |
| 117) | LWB ofgesinn |
| | ...» (vor allem im Part. Prät.) — mir mussen dovun o. — o. vum Präis, vun de Käschten — |
| 118) | LWB ofkappen |
| | ...kappen trans. Verb.: «abhacken» — mir mussen d'Fassad (de Beworf) o., éier mer se (e) |
| 119) | LWB oflauschteren |
| | ...trans. Verb: «abhören» (zur Kontrolle) — mir mussen déi Emissioun nach o. (die Bandaufnahme vor der Radiosendung) |
| 120) | LWB ofmaachen |
| | ... wéi ofgemaacht, ech sin ëm véier Auer do — mir mussen den Dag nach o. — mir zwéin hun nach eppes |
| 121) | LWB ofrafen |
| | ...trans. Verb.: 1) «absammeln» — mer mussen d'Raupe vum Kabes o., soss friessen se n |
| 122) | LWB ofschafen |
| | ... Kinder, auch Erwachsene, z. B. beim Kegelspiel: ech menge mir mussen dech o. — du gës ofgeschaaft; |
| 123) | LWB ofschréien |
| | ...trans. Verb.: 1) «abschrägen» — mir mussen de Gruef nach o. — den Hiwwel gët nach ofgeschréit; |
| 124) | LWB ofspéinen |
| | ... — d'Dill gin ofgespéint an der Schräinerei — mer mussen de Buedem o., en as zevill uersch (s. |
| 125) | LWB ofstëmmen |
| | ... 2) «aufeinander abstimmen» (Instrumente) — mir mussen d'Inschtrumenter openeen o.; |
| 126) | LWB ofstoussen |
| | ... 2) «abstoßen, absetzen (billig verkaufen)» — mir mussen déi Wuer o., soss verdierft s'äis nach; |
| 127) | LWB ofwaarden |
| | ... trans. Verb.: «abwarten, zuwarten» — mir mussen emol o., da gesi mer wie recht huet; |
| 128) | LWB ofzéien |
| | ... entziehen — Ga); 2) «vervielfältigen» — mir mussen d'Invitatiounen nach o.; 3) a. « |
| 129) | LWB Ombësser |
| | ... dem Volksglauben nach, zu Om wird» — mir mussen den Hond ofschafen, 't as en O. — |
| 130) | LWB op A |
| | ... — hien as bis op den Neibau kucken — mir mussen op d'Feld fueren (zum Arbeiten auf das Feld |
| 131) | LWB opfëllen |
| | ... 3) «auffüllen, aufschütten» (Erdloch) — mir mussen déi Kaul o. — d'G(e)léiser (s. d.) |
| 132) | LWB ophaen |
| | ...trans. Verb.: 1) «aufhauen» — mir mussen de Gruef o., soss leeft d'Waasser äis an |
| 133) | LWB ophalen |
| | ... do wou de Bësch ophält, läit eist Gromprestéck — mer mussen elo o., et gët ze däischter — aa! wann |
| 134) | LWB ophiewen |
| | ... schwéier, séng Mamm kritt et nët méi opgehuewen — mir mussen d'Kand nach nuets o. (zur Verrichtung seiner Notdurft |
| 135) | LWB oplafen |
| | ... — a jongem Kléi lafen d'Kéi gär op, da mussen se (op)gestach gin; 3) «auflaufen, sich häufen» |
| 136) | LWB oprëselen |
| | ... éier s de se hëls — d'Kësse (Federkissen) mussen opgerëselt gin, soss klëmpen (klumpen) se — Hä |
| 137) | LWB opriichten |
| | ... b. «aufstellen» (beim Kegelspiel) — mir mussen een hu fir opzeriichten — Ruf an den Kegeljungen: |
| | ... riicht op! — riicht de Bauer erëm op! — mir mussen o. (wir müssen mehr als neun Kegel werfen) — |
| 138) | LWB op(e)réieren |
| | ...operieren» — et as näischt anescht ze maachen, mir mussen o.; 2) «sich betätigen» (meist |
| 139) | LWB Paangech, Pangkech, Pangkuch, Pangkouch, Panech, Pan(e)kuch |
| | ... d'Fuesent (s. d. sub 3) P. gebak, haut mussen et Kichelcher sin — Kinderreim: (Var. Bondorf): Hari Bomm |
| 140) | LWB Pabeier, Pobeier, Popeier |
| | ... vun der Gemeng kritt (eine amtliche Mitteilung) — mir mussen dat zu P. bréngen (einen Akt anfertigen lassen, schriftlich |
| 141) | LWB Päif |
| | ...(s. d.); 2) «Ofenröhre» — mir mussen d'Päife botzen, den Uewen zitt nët méi — d' |
| 142) | LWB Pill |
| | ...» (Postspr.) — den Telëfo geet schlecht, mir mussen d'Pillen ersetzen. |
| 143) | LWB Platin |
| | ... Pl. Platinnen) «Platinblättchen im Autozündmechanismus» — d'Platinne mussen ersat gin. |
| 144) | LWB Plëséier, Pläséier |
| | ... mat äis, iron. Zusatz: soen d'Leit, wann se mussen — Äddi a vill P.! (beim Abschied). |
| 145) | LWB Propos |
| | ... oder mat, ech gi mat — bei enger P. mussen déi zwéi Spiller (am Whist) zesummen aacht Streech kréien, spillt |
| 146) | LWB Prouf |
| | ... — hie gouf e Jor op P. agestallt — mir mussen emol eng P. vun der Mëschong maachen — en huet |
| 147) | LWB Pacht |
| | ... d'Meedche wäerd wol den iwwige Poacht am Haus spille mussen — Ra.: dorëmmer goen wi den ale Poacht |
| 148) | LWB Rampo |
| | ... die gleiche Anzahl Kegel, auch: wir sind quitt) — mir mussen de R. nach ausspillen — du muss bäisetze fir an |
| 149) | LWB raujhen |
| | ... — d'Sau huet virun dräi Woche gerauscht — mer mussen d'Sau r. loossen; 2) «brünstig sein» |
| 150) | LWB rech(e)nen |
| | ... seinen Vorteil wahrzunehmen) — op säi Kont r. — mer mussen emol (matenee) r. (abrechnen), da gesi mer wou mer |
| 151) | LWB regelen |
| | ... trans. Verb.: «regeln, ordnen» — mir mussen déi Affär r. — cf. regléieren, reguléieren — |
| 152) | LWB regléieren |
| | ... 1) a. «regeln, ordnen» — mir mussen déi Saach emol eng Kéier r. — as alles regléiert? |
| 153) | LWB Reglement |
| | ... nom R. as et esou an nët anescht — mir mussen äis un eis Reglementer halen — hie päift op all |
| 154) | LWB Rescht, Rest |
| | ... en décke R. — Reschter vu Gedrénks, Stëfter — mir mussen d'Reschter opiessen — hien huet sech de R. op |
| 155) | LWB revañschéieren, revañjhéieren |
| | ...: 1) «einen Gegendienst erweisen» — mir mussen äis r., do laanscht komme mer nët; 2) |
| 156) | LWB Roulement |
| | ... am R. dran (immer in der Arbeit) — mir mussen e R. aféieren, fir datt ëmmer een do as — |
| 157) | LWB Saach |
| | ... da fällt wéider Schneider nach Schouschter vum Daach — mir mussen där S. op de Grond (de Fong) goen — déi |
| | ... sin am Gaang d'Saachen (Waren) auszepaken — mir mussen d'Saachen op d'Douane siche goen — dro d' |
| 158) | LWB Sauboun |
| | ... auch: Päerdsboun, Gaardeboun, Dulles — zur Pflanztiefe: d'Sauboune mussen de Mëtteg héiere lauden (dürfen nicht tief gepflanzt werden); |
| 159) | LWB Geschaffs |
| | ...Kallef, op d'Fee — d'Kou schafft eraus, mir mussen de Veterinär huelen; e. «gären» — de |
| 160) | LWB Chapeau |
| | ...) «einleitende Bemerkung zu einem Artikel» — mir mussen e Ch. driwwer setzen. |
| 161) | LWB schneiden |
| | ... Hecken, Reben usw. — cf. sub a.) — mir mussen d'Bäm sch. — Mosel: si gi sch. |
| 162) | LWB Schoss |
| | ... «Sprengladung, Mine» — mir kommen nët virun, mir mussen e Sch. maachen — de Sch. huet nët geschafft; |
| 163) | LWB Schoul |
| | ... Häll, Männchen); 2) «(öffentliche) Unterrichtsanstalt» — haut mussen d'Kanner an d'Sch. goen — die Volksschule |
| 164) | LWB schounen |
| | ... nët (er ist sehr arbeitsam) — mir al Jonge mussen alt e bësselche geschount gin — vom Pferd gesagt: |
| 165) | LWB Schouschterfra |
| | ...in der Ra.: Schouschteschfraen (Sch.- kanner) a Schmaddspäerd mussen am meeschte baarbes lafen; |
| 166) | LWB schrëftlech, -lich |
| | ... gär sch. — looss der et sch. gin — mir mussen dat sch. maachen — drohend: dat gin ech der |
| 167) | LWB schwammen, schwëmmen |
| | ... — d'Grompere sin am Fett geschwommen — d'Fësch mussen dräimol schwammen: am Waasser, am Fett an am Wäin |
| 168) | LWB schwäerzen |
| | ... trans. Verb.: «schwärzen» — d'Schong mussen nach geschwäerzt gin, da sin se fäerdeg — fréier sin |
| 169) | LWB séien, séinen |
| | ... — sträifeg s. — dënn, déck s. — d'Muurte mussen dënn geséit gin — Echt.: hee sicht ze |
| 170) | LWB selwecht |
| | ... charakterlich, leistungsmäßig) — et sin ëmmer déi selwecht, déi mussen duerhalen — hatt huet mer déi selwecht Äntwert gin wéi |
| 171) | LWB sëndegen, sëndigen, -chen, sënnegen, sënnéchen, sënnigen, -chen |
| | ... e bësselche gesënnegt (zuviel gegessen und getrunken), a mer mussen haut derfir béissen — Zussetz.: versëndegen, versënnegen |
| 172) | LWB senken |
| | ... senken» — d'Mauer huet sech gesenkt — mir mussen de Buedem s. (tiefer legen) — mir s. déi |
| 173) | LWB sollen |
| | ... de Bak gin? — soll ech (betont) dann ëmmer mussen de Bockel duerhalen? — wat sollte mer maachen? (was |
| 174) | LWB Sputt |
| | ... Sp. — d'Dir huet nët Sp. genuch — mir mussen der Dir méi Sp. gin — an denen ale Biedem |
| 175) | LWB Statioun |
| | ... 1)b.); b. «Kreuzwegandacht» — d'Kanner mussen an d'Statioune goen; 3) «Abteilung im Krankenhaus |
| 176) | LWB Stäip |
| | ...Stütze, Stützbalken» — de Bam hänkt esou voll, mir mussen em eng St. gin — si hun eng St. bei |
| 177) | LWB stëbsen |
| | ... Liewe) gestëbst! — wann déi jong Kärele beienee sin, da mussen s' ëmmer eng st. — cf. stiichten, liwweren |
| 178) | LWB strabazéieren, -bezéieren, -pa(t)zéieren |
| | ... st. — engem d'Nerwe st. — ech hu mech mussen elle st. |
| 179) | LWB strenzen |
| | ... Verb.: 1) «begießen, besprengen» — mir mussen de Gaart nach st. — auch absolut: mir mussen |
| | ... mussen de Gaart nach st. — auch absolut: mir mussen nach st.; 2) a. «in einem |
| 180) | LWB trachéieren |
| | ... (Druckerspr.); 3) «entscheiden» — mir mussen déi Affär emol eng Kéier (ee fir alle mol) t. |
| 181) | LWB Tréif |
| | ...Nösl.: d'Trif sen all faul, märr mussen neier oplän. |
| 182) | LWB Ueleg(s)schléierlidd |
| | ...Text (nach Ruden: D'Fraen um Kanddaf — Walzertempo): Mir mussen an d'Mille goen, d'Fuesecht musse mir Ueleg hun, |
| 183) | LWB unhalen |
| | ... 5) «zu etwas anhalten» — d'Kanner mussen ugehale gin (fir ze léieren) — d'Leit zur Aarbecht |
| 184) | LWB umiessen |
| | ... — ech komme fir unzemiessen (fir d'Umiess) — mir mussen nach eng Kéier u., wa mer et geännert hun |
| 185) | LWB upaken |
| | ... séngem Liewen nach näischt ugepaakt (nicht gearbeitet) — mir mussen déi Saach anescht u. — wéi solle mer dat elo |
| 186) | LWB uschloen |
| | ... — 't as am Reider ugeschloen — d' Präisser mussen an der Fënster ugeschloe sin; b. «ritzen» |
| 187) | LWB Gewaassers |
| | ... en as voll W. — si hun him (d')W. mussen zéien — d'W. as em op d'Häerz geschlon; |
| 188) | LWB wannen |
| | ...1) «winden» (mit einer Winde) — mir mussen déi Dunn (dee Bam) an d' Luucht w.; |
| 189) | LWB Widd |
| | ...- und Weintragen; sie bestanden aus geflochtenen langen Weidenruten; et mussen nei Witten un déi Hatt kommen, déi al sin un |
| 190) | LWB Zalot |
| | ... gi mer Z. stiechen — fir gutt Z. ze maache mussen hirer dräi sin: e Knéckjhang fir den Esseg, en Dropmécher |
| 191) | LWB zappen |
| | ... (mit dem Kopf unter Wasser drücken) — d'Kanner mussen nach gezappt gin (noch gebadet werden) — um Pirmesbur |
| 192) | LWB Zäit |
| | ... virugoen — géi mat Zäit(en) op den Zuch! — mir mussen äis mat Zäit(e) begannen (cf. zer Zäit) — mat |
| 193) | LWB Zentral |
| | ... schafft an der Z. — eng elektresch Z. — mir mussen op d'Z. goen — Zussetz.: Haapt- |
| 194) | LWB Zesummesetzen |
| | ... «(sich) zusammensetzen» — eng Maschin z. — mir mussen äis emol eng Kéier z., fir déi Saach ze |
| 195) | LWB Zonk |
| | ... Zéink) M.: «Zaun, Einfriedigung» — mir mussen en Z. rondëm de Gaart maachen — en Z. mat |