| 1) | LLU Blo |
| | ... bleus. Blo Noisen, eine Art Erdäpfel. Schwârz a' blo schloen, braun und blau schlagen, meurtrir. — Ducange: Blæ |
| 2) | LLU Bull schloën |
| | ...Bull schloën, Lärm machen, rasen, toben, faire du tapage, du |
| 3) | LLU Flèmmen |
| | ...Flèmmen. — 't Flèmm schloën, nicht arbeiten, müßig herumspazieren, flâner, (impr.) caler. |
| 4) | LLU Marmite |
| | ... — Èng Schaffèt sot am Eifer zu hirer Nopesch: Ech schloën der meng Marmite um Kapp durech. — Wât hois-d'an denger |
| 5) | LLU Möck |
| | ... la mire, le bouton. — Zwó Möcken an èngem Streech schloen, zwei Vortheile auf einmal erlangen, zwei Sachen bequem auf |
| 6) | LLU Pól |
| | ...Pöl; ital. palo. — E' Pól an de Boidem schloën, ficher un pieu en terre. |
| 7) | LLU Schlét |
| | ...Schlét (e'), er schlägt, il frappe, s. Schloën. |
| 8) | LLU Schloën |
| | ...Schloën, ech schloën, du schlés, e' schlét, part. |
| | ...Schloën, ech schloën, du schlés, e' schlét, part. geschloën, schlagen, |
| | ... slaan; mhd. slân; schwd. sla. — 't Tromm schloën, battre le tambour; holl. de tromm slaan. — Oileg |
| | ... battre le tambour; holl. de tromm slaan. — Oileg schloën, faire de l'huile; holl. olie slaan. — E' Schong |
| | ... holl. olie slaan. — E' Schong op de' Leescht schloën, monter un soulier sur la forme; holl. eenen schoen |
| 9) | LLU Schnèll |
| | ...Schnèll. — 't Schnèll schloën, einem ein Schnippchen schlagen, die Handlung, da man mit |
| 10) | WLM Âgeschlôen |
| | ... n., Kattunleinen. — part. p. v. â-schlôen, einschlagen (den Kattun in die Leinenfäden). |
| 11) | WLM Ârt |
| | ... Ârt f., Art; aus der Ârt schlôen, net aus der Ârt schlôen. |
| | ... Art; aus der Ârt schlôen, net aus der Ârt schlôen. |
| 12) | WLM â-schlôen |
| | ... â-schlôen va., einschlagen. |
| 13) | WLM aus-schlôen |
| | ... aus-schlôen van., ausschlagen. |
| 14) | WLM be-schlôen |
| | ... be-schlôen1. va., beschlagen (ein Pferd, ein Rad); 2. |
| 15) | WLM Bonebei |
| | ...d Meis kⁱeren d Štuff aus, d Kâze schlôen Tromp aus, d Villercher lâchen s' um Kîschte |
| 16) | WLM dra-schlôen |
| | ... dra-schlôen vn., dreinschlagen, ungeschickt handeln. |
| 17) | WLM Drötter (t) |
| | ... Ziffer 3; 2. Dreischlag beim Dreschen. — den D. schlôen. |
| 18) | WLM eraus-schlôen |
| | ... eraus-schlôen va., herausschlagen. |
| 19) | WLM erem-schlôen |
| | ... erem-schlôen1. va., zurückschlagen; 2. sech-, |
| 20) | WLM erôf-schlôen |
| | ... erôf-schlôen va., herabschlagen. |
| 21) | WLM Feier |
| | ... Augen flimmert. — F. ruffen, Feuerlärm schlagen. — F. schlôen (mat de Bên), säbelbeinig gehen. — fir ên durech |
| 22) | WLM fél |
| | ...fél a., fehl. — f. gôen, scheⁱssen, schlôen, trⁱeden. |
| 23) | WLM Fisem |
| | ... Fⁱesjen; wf. fissel. — a Fisemen a Fatze schlôen, zerschlagen. |
| 24) | WLM Fra |
| | ... kein Rat. — vun heⁱre sôen, muss kê seng F. schlôen, auf bloßes Gerede hin soll niemand seine Frau schlagen, |
| 25) | WLM Greⁱf |
| | ... Zopp hule lôssen, borniert sein. — ên zu Greⁱwe schlôen, jemand durchbläuen, verhauen. — vergôe weⁱ e G. an |
| 26) | WLM hannenaus-schlôen |
| | ... hannenaus-schlôen vn., 1. hinten ausschlagen (vom Pferde); |
| 27) | WLM heⁱeren |
| | ... zu erregen. — vun heⁱere sôen, muss kê seng Frâ schlôen, vom Hörensagen soll niemand seine Frau schlagen. 2. vn. |
| 28) | WLM Hⁱerd |
| | ..., Herd; 2. f. Herde. — zu H. schlôen, kochen, z. B: wât schleⁱt ên ⁱech zu H. |
| 29) | WLM Hîrzel |
| | ... dem H. wenken a mat der Scheierpârt op d Nus schlôen, mit dem E. winken und mit dem Scheunentor auf |
| 30) | WLM ho |
| | ... blô, schwarz und blau. — ên h. a blô schlôen. |
| 31) | WLM Kapp |
| | ... mat dém sengem K. ket ê Peⁱl an de Budem schlôen, mit seinem (harten) Kopf könnte man Pfähle in den |
| 32) | WLM Kârt |
| | ... sehen, die geheimsten Triebfedern einer Sache sehen. — d Kârte schlôen, die Karten schlagen (um die Zukunft zu erfahren). — |
| 33) | WLM Klek |
| | ...Klek f., Nasenschleim, Rotzklumpen. — d K. schlôen, s. Zeit vergeuden. |
| 34) | WLM Kribänk |
| | ..., Geschirrbrett, Küchenbank, eig. Krügebank. — an d K. schlôen, dreinschlagen (bes. bei ehelichem Zwist). |
| 35) | WLM kueit |
| | ... kueit a., quitt. — kueit schlôen, wett machen. |
| 36) | WLM Muel |
| | ... morsellus; ma. murschel; 2. Knicker. — èpes a Muele schlôen, etwas in tausend Stücke schlagen. |
| 37) | WLM Ôder |
| | ... eines Wasserlaufes; E. ohder, wf. oder, Siebb. ôder. — Ô. schlôen oder lôssen, zur Ader lassen. — eweⁱ èng. |
| 38) | WLM Oer |
| | ... t O. hâen, jem. übervorteilen; auch em d Oere schlôen. — sech d Wèlt em d Oere schlôen, sich |
| | ... d Oere schlôen. — sech d Wèlt em d Oere schlôen, sich über alle Verdrießlichkeiten hinwegsetzen. — klèng Kèsselen hun |
| 39) | WLM Pärd |
| | ... — e gewöllecht P. soll ê net schlôen, ein folgsames Pferd soll man nicht schlagen. — t |
| 40) | WLM Râd |
| | ... Wagen sein, dh. eine unnötige Stelle ausfüllen. — t Rât schlôen, 1. ein Rad schlagen; 2. leichtsinnig sein; Siebb., |
| 41) | WLM Scharleipchen |
| | ... Scharleipchen, nur im Ausdruck: S. schlôen, müßig umhergehen. |
| 42) | WLM Scharribarri |
| | ..., eine Art Haberfeldtreiben; fr. charivari; èngem de S. schlôen. Wenn ein Witwer oder eine Witwe eine zweite Heirat |
| 43) | WLM Scheierpurt |
| | ... mat der S. weken a mam Hîrzel op d Nus schlôen, mit dem S. winken und mit dem Einlaßpförtchen auf |
| 44) | WLM Schlô |
| | ...Schlô f., 1. Zurichthammer (zum Schlagen, schlôen); 2. Zimmermannsschlägel; 3. Schallhammer; 4. Lage loser Reiser im |
| 45) | WLM schlôen |
| | ... schlôen va., schlagen; mnd. slân, wf. sloen, mnd. |
| | ... eine volle Stunde; Siebb.: än geschlôen Stant. — Schlôen ass verbuden, Schlagen ist verboten. — dât schleⁱt dem |
| | ... da gibt es kein Zurückhalten mehr. — aus der Ârt schlôen. — èppes an de Wand sch., etwas nicht |
| | ... Râd sch., das Rad schlagen. — vn., schlôen, einschlagen (vom Blitz). — dât Pärd schleⁱt, jenes |
| 46) | WLM Schnèll |
| | ... f., 1. Schnippchen. — d S. schlôen, ein S. schlagen; vgl. schnallen. 2. feile Dirne; |
| 47) | WLM Štrak |
| | ... großer, starker Kerl; 4. Sielenstrang (Sattlerei). — iwer d Šträng schlôen, einen Fehltritt tun; mutwillige Streiche spielen. |
| 48) | WLM Tromm |
| | ... trumme. — dek (klèng) Tr. — op d dek T. schlôen, Reklame machen, viel Spektakel machen. — d Klöppele bei |
| 49) | WLM Ulech |
| | ... geschott. — den hèllejen Ulech, letzte Ölung. — U. schlôen, Öl pressen. |
| 50) | WLM Wad |
| | ... — W. mâchen, großtun. — alles an de W. schlôen, auf nichts hören. — de W. bleⁱst aus èngem |
| 51) | WLM Weirâchsfâss |
| | ..., Weihrauchfaß. — èngem t W. em d Nus schlôen, lobhudeln. |
| 52) | WLM Wèt |
| | ... âner hut t Gèld. — d Wèt em t Oere schlôen, sich an nichts kehren. — an d W. gôen, |
| 53) | WLM Zär |
| | ... eigentlich genit. poss., aus des Här (ê schlôen, dat en des Här begⁱert); Bezeichnung des Dorfpastors; |
| 54) | WLM Zong |
| | ... Z. hun, gerne naschen. — d Z. em èppes schlôen, etwas gierig verzehren. — e krit d Z. net |
| 55) | WLM zwⁱelef |
| | ..., zwölf (Zahl); Sbb. dasselbe Wort. — ê schlôen, dat e net meⁱ wêss, ob et zwⁱelef Auer oder |
| 56) | LWB Aarm, Arem |
| | ... strëppen — d'Äärm eropgeschuurt (mit aufgeschürzten Ärmeln); schloen — d'Äärm iwwer(d)enägeschloen (mit gekreuzten Armen) — ech |
| 57) | LWB Alarm |
| | ... Alarm M.: z. B. Alarm schloen; Abl.: |
| 58) | LWB aschloen |
| | ...-schloen Verb. 1) trans.: agr. «in |
| 59) | LWB ausschloen |
| | ...-schloen trans.: 1) eigtl.: z. B. |
| | ... aus; 4) d'Beem, d'Rousen . . . schloen aus (knospen); 5) «enden» |
| 60) | LWB Ä, Ee |
| | ... técken (s. Ouschteren), an d'Pan, an den Deeg schloen, opklappen (s. -kläpper); Ableitungen: Flomen- |
| 61) | LWB äänt, eent |
| | ... en eremfonnt, D'Mais kieren d'Stuff aus, D'Kaze schloen d'Tromp aus, D'Villercher laachen s'um Kiischtebam aus |
| 62) | LWB bekräizegen |
| | ... — (dafür lieber: sech mat Kräizer seenen, d'Kräiz schloen). |
| 63) | LWB Bockelibunz, Bockelschierz |
| | ...(auch: Koppeli-, Koppelabunz), daneben: eng B. falen, schloen. |
| 64) | LWB Boun |
| | ... vun de Gäässen (vun der Gääss) — Mosel: ech schloen dech, datt d'Sënne (die Sünden) vun dir räsen |
| 65) | LWB Bounebäi |
| | ... erëm fond, d'Mais kieren d'Stuff aus, d'Kaze schloen d'Tromp aus, d'Villercher laachen s'um Kiischtebam aus; |
| 66) | LWB Breier |
| | ... B. bei d'Kou, wéi de B. op d'Kou schloen (tüchtig zuschlagen), lok.: wéi de B. bei d' |
| 67) | LWB Buaken) |
| | ... F. — e geet B. rafen fir Ueleg ze schloen (er geht B. sammeln um Öl zu pressen); Zussetz. |
| 68) | LWB Bull |
| | ... M.: «Gelichter, Pöbel, Lärm» — B. schloen (Lärm machen); Zussetz.: |
| 69) | LWB datt |
| | ... Modalität — e knéit sech, datt et knuppt — ech schloen dech, datts de vrecks — en as esou domm, datt |
| 70) | LWB de |
| | ...(wenn du willst, dann kannst du mir helfen) — ech schloen dech, dass (datt s) de vrecks (ich schlage dich, |
| 71) | LWB déck |
| | ... (große Glocke) — si lauden déi d. Klack (= schloen op déi d. Tromm — s. oben) — dat |
| 72) | LWB dégéneréieren |
| | ... «verkommen, entarten» — dafür: aus dem Aart schloen — eng dejhëneréiert Famillech; dazu die Abl.: |
| 73) | LWB doutschloen |
| | ...-schloen trans. Verb.: «totschlagen» — E wääss |
| | ... wääss nët woumat en d'Zeit d. soll — ech schloen oder schlinn dech dout! (spaßh. Drohung); |
| 74) | LWB drafeieren |
| | ...-feieren intr. Verb.: wie drafachen, -schloen; |
| 75) | LWB draschloen |
| | ...-schloen intr. Verb.: 1) «drein-, |
| 76) | LWB Drëtter |
| | ... beim Dreschen» (mit dem Flegel) — den D. schloen (auch in der Bedeutung: eilig laufen). |
| 77) | LWB duergoën |
| | ... duergaangen (es ist ihm nicht gelungen) —s. -schloen; |
| 78) | LWB duerschloen |
| | ...-schloen trans./intr. Verb.: 1) (Ton: |
| 79) | LWB durechschloën |
| | ...-schloën I trans./intr. Verb.: 1) « |
| 80) | LWB durechschloën |
| | ...-schloën II Adj.: «durchsetzt»; |
| 81) | LWB ëmschloën |
| | ...-schloën Verb.: A. trans. «plötzlich, gewaltsam |
| | ...falten» — wann d'Decken ze laang as, da schloen ech s'ëm; 3) «um etwas legen, wickeln |
| 82) | LWB ënnerschloën |
| | ...-schloën I (Ton: 1) trans. V.: «unter etwas |
| 83) | LWB ënnerschloën |
| | ...-schloën II (Ton: 2) trans. Verb.: «veruntreuen, unterschlagen |
| 84) | LWB eraschloën |
| | ...-schloën trans. V.: «gierig essen, verschlingen»; |
| 85) | LWB erausschloën |
| | ...-schloën trans. V.: «herausschlagen» — ech schloën |
| | ...schloën trans. V.: «herausschlagen» — ech schloën näischt derbäi eraus — ech schloë meng erluegte Suen nët |
| 86) | LWB erdurechschloën |
| | ...-schloën refl. V.: «sich durchschlagen» (sein |
| 87) | LWB erëmschloën |
| | ...-schloën Verb.: 1) intr. «Hiebe mit |
| 88) | LWB feel |
| | ...(vorbeischießen, sich irren: f. geschoss! «da irrst du»), f. schloën (fehlschlagen, mißraten: 't schléit mer alles f. wat |
| 89) | LWB Véierter |
| | ... Viertakt, d. h. zu vieren dreschen» — de V. schloen, klappen «schnell laufen». |
| 90) | LWB Fettfleck |
| | ...1) «Fettfleck» (im eigtl. Sinn) — ech schloën dech, dass nach e F. iwwreg bleift; 2) « |
| 91) | LWB fir |
| | ... een eng Schuppkar huelen — f. d'Zäit dout ze schloën (zum Zeitvertreib) — f. wat hätt ee säi Mond |
| 92) | LWB Flabbo |
| | ...) — du F., fir dat Kand esou ze schloën (cf. Flappert). |
| 93) | LWB Flä(e)l, Fleel, Fleël, Fléiel |
| | ... sechs Personen, im Takt (e schléit, drescht den eenter, se schloën, dreschen den zwäter, den drëtter, de véierter, de sechster); |
| 94) | LWB Vogtei |
| | ... F.: 1) «Vogtei» — da schloen ech d'ganz V. an e Koup; 2) « |
| 95) | LWB Fra |
| | ... Lebensregeln: Vun héiere soën, soll een séng F. nët schloën — An engem Haus sollen nët méi Fraë sin ewéi |
| 96) | LWB fromm, frumm |
| | ... f. déi laang Rousekränz droën — Déi déi gréisst Kräizer schloën, sin nët déi frommst — eng f. Séil; dazu |
| 97) | LWB geschloën |
| | ... g. wéi en dat gehéiert huet (im übrigen s. schloën). |
| 98) | LWB gewëlleg |
| | ...s. d.) — e gewëllegt Päerd soll een nët schloën — ech hun dee Jong g. (oder an der |
| 99) | LWB Geld |
| | ... méi hun — ech ka kee G. aus engem Stee schloën — fir mech bas d'esou gutt ewéi boer G. |
| 100) | LWB gläich |
| | ...(bei Heiraten) ähnlich: gläiche Véi leckt sech gär — mer schloen eis g. (beim Handel, Spiel usw.: wir einigen |
| 101) | LWB gutt |
| | ... nët g. — en huet sech g. blaméiert — ech schloën deen do g. op d'Schnëss — wat hun ech |
| 102) | LWB Ha |
| | ... däin Ha (das könnte dir so passen) — ech schloën an engem Ha de ganze Buttek huddel a fatz — |
| 103) | LWB haën |
| | ... héich en, datt en sich debelt — cf. auch: schloën; 3) in übtr. Raa.: ech loosse mech |
| 104) | LWB halen |
| | ... mat der Aarbecht fäerdeg sin — hal mech (un), soss schloen ech en dout; 4) übtr., häufig mit |
| 105) | LWB Här |
| | ... ähnlich: en huet des Häre begiert — daher: ech schloen dech, dass de des Häre begiers — d'Kanner gin |
| 106) | LWB héieren |
| | ... ein Lügner) — Vum h. soë muss kee séng Fra schloën — h. soën as hallef gelunn; B. intr. |
| 107) | LWB Hiirzel |
| | ... mat dem H. op d'Nues (bisw. de Kapp) schloën (Wb. 06 umgekehrt) — du as e mam H. |
| 108) | LWB iw(w)erschloën |
| | ...-schloën Verb.: 1) intr./refl.: |
| 109) | LWB Jhummdeckel(s)schléier |
| | ... es: du bas nach (grad) gutt fer d'Jhummdeckelen ze schloen (ärger noch: ze blénken «polieren»); |
| 110) | LWB Kaart |
| | ... geschloën — ech loosse mer op der Fouer d'Kaarte schloën — cf. Kannerkaart; 2) «Landkarte» — |
| 111) | LWB Kalbass, Calebasse |
| | ... spaßh. übtr.: «(dicker) Kopf» — ech schloen dech widder d'K. — wat hun ech eng K. |
| 112) | LWB Kapp |
| | ... Käppi — si krute sech mat de Käpp — ech schloen en op de K., datt e plattféisseg gët — |
| | ... mat deem séngem K. kënnt ee Péil an de Buedem schloen (er ist starrsinnig — s. auch sub 1: haarde |
| | ... Wunsche, trotzt) — dat muss de der aus dem K. schloen (darauf mußt du verzichten; du mußt den Gedanken aufgeben) |
| 113) | LWB Käschten |
| | ... ganze Profit geet an d'K. — esou Geschichte gin (schloen) al an d'K. — hie gouf an d'K. |
| 114) | LWB kënnen |
| | ... kommen — ech kann et dach nët aus engem Stee schloen — du kanns nach ewell gutt de Spott maachen; |
| 115) | LWB Kiirmes |
| | ... — ech kann déi K. nët an d'Schanz schéissen, schloen; daher auch die Vergleiche: frou, prësséiert, wéi e Koschter |
| 116) | LWB klappen |
| | ... an d'Mauer ze k. (in dieser Bed. auch schloën) — dann nach léiwer Steng k. goën (gaangen), ewéi dat |
| 117) | LWB Klawéier |
| | ... K., meist in spaßh. Übtr., etwa: ech schloën der eng an d'Schnëss, dass d'Zänn der am |
| 118) | LWB Kléck |
| | ... (Ösling) bes. in der Ra. d'Kléck (de Klécker) schloen «sich nicht scheren um etwas, sorglos umherschlendern» — |
| 119) | LWB Kléng |
| | ...: «Klinge» — dee geet doerëmmer d'Kléng(e) schloen (er spielt den Müßiggänger, gespr. in dieser Ra.: |
| 120) | LWB Klénk |
| | ... die von Wb 06 vermerkte Ra.: d'Klénke schloen «seine Zeit vergeuden» führt Rhein. Wb. IV |
| | ...II/56 entspricht (und in den ripuarischen Mundarten Klénke schloen heißt); es heißt in lux. Lokalmundarten aber auch: d' |
| | ... d'Kléck (s. d. sub 5) oder d'Kléng(e) schloen; 4) lok.: «Eiszapfen» (bisw. |
| 121) | LWB Kluef |
| | ... Klief — du däerfs dee K. nët an de Gips schloën, du muss fir d'éischt e Stopp an d'Mauer |
| 122) | LWB Konst) |
| | ...(seine Geschicklichkeit versuchen, sein Können zeigen) — d'K. schloen (lok.: einen Purzelbaum schlagen); 3) (meist |
| 123) | LWB Kopplabunz |
| | ...-chen (Vianden) — gängigste Ra.: d'K. schloen, seltener: d'K. maachen (z. B. Schengen). |
| 124) | LWB Kot(te)lett, Côtelette |
| | ... soss kriss de d'Kotelette gekëddelt (gekitzelt) — deem schloen ech d'Kotletten an; 2) (Pl. tant.) |
| 125) | LWB kraus |
| | ...Adj.: in der Ra.: alles k. a kleng schloen (kurz und klein) — substantiv.: a K. a |
| | ...(kurz und klein) — substantiv.: a K. a Grimmele schloen (in 1000 Stücke zerschlagen). |
| 126) | LWB Kraut |
| | ... (z. B. bei Kartoffeln, Rüben, Möhren) — d'Grompere schloen zevill an d'K. — dafür auch: Geläf, Stréi |
| 127) | LWB Krëppel |
| | ... Krëppel M.: «Krüppel» — ech schloen dech zum K. (dass d'e K. gëss). |
| 128) | LWB Krunn |
| | ...)) M.: 1) «Zapfen» — lo schloen ech de K. an dat bescht Fudder Wäin — de |
| 129) | LWB quäit, queit |
| | ... s. kitt, quitte, cf. sub fréi — k. schloen (wett machen). |
| 130) | LWB Lassschloën |
| | ...-schloën Verb. 1) trans.: «durch Schlagen |
| 131) | LWB Läpp |
| | ...Lappen» — Ra. zwou Mécke mat engem L. schloën. |
| 132) | LWB lichen |
| | ... sech sou haalwer gelicht (halbwegs gehoben) fir dran ze schloën, du gouf et Zäit fir sech ewech ze man (unzedrécken) |
| 133) | LWB Liederweech |
| | ...: «lederweich» — komm een ze no, ech schloën e l. |
| 134) | LWB Lukas |
| | ... — hau ihm L. (hochdeutsch gesprochen) — de L. schloën, fachen. |
| 135) | LWB Marmite |
| | ... c. «irdener Topf» (Ga) — ech schloen der méng M. um Kapp durech; 2) übtr. |
| 136) | LWB masteg |
| | ... a m. Wieder — bei su engem mastige, fäichte Weder schloen d'Grompere gäier ëm (Echt.: bei diesem feuchtwarmen |
| 137) | LWB mat |
| | ... dem (mam) Hiirzel (s. d.) op d'Maul schloen; ohne Artikel: mir si mat Gruewe fäerdeg (mit |
| 138) | LWB Méck |
| | ... zwou Mécke mat engem Streech (engem Klapp, engem Schlag) fänken (schloen — zwei Sachen vorteilhaft miteinander verbinden) — frech ewéi |
| 139) | LWB Mëthod, Mëthoud |
| | ... sech) — 't as deem séng M. fir ze schloen (prügeln, schlagen) amplaz fir een eppes ze léieren — |
| 140) | LWB Mëtteg, Mëtten |
| | ... 12 Uhr, sondern um halb zwölf — Ra.: ech schloen dech, datts de d'Mëttercher all am Ëmkräs (a siwe |
| 141) | LWB Mirjel, Mi(r)jhel, Mujhel |
| | ... kurz und klein geschlagen) — wann ech e kréien, da schloen ech en a Mirjhelen — ech schloen em d'Schanken |
| | ... e kréien, da schloen ech en a Mirjhelen — ech schloen em d'Schanken (d'Hirschuel) a Mirjhelen — cf. |
| 142) | LWB Mujhel |
| | ... huet alles a M. a Fatz gehaen — a Mujhelestécker schloen (Ga) — a Mujhele fléit d'Geschir — |
| 143) | LWB néideg |
| | ... Waren zu bestellen) — has du n. dat Kand ze schloen? (war es notwendig das Kind zu prügeln?) — bei |
| 144) | LWB nidderschloen |
| | ...-schloen trans./intr. Verb.: 1) «niederschlagen |
| 145) | LWB noschloen |
| | ...-schloen Verb.: 1) trans.: «nachsuchen, |
| | ...» — (Musikerspr.) — d'Altoë (Althörner) schloen no; |
| 146) | LWB Oder |
| | ... Knipp an den Oderen (von Krampfadern) — d'O. schloen, zur O. loossen (zur Ader lassen) — en as |
| 147) | LWB ofschloen |
| | ...-schloen trans./intr. Verb.: 1) «herunterschlagen |
| | ...a. «nachlassen, versiegen» — mat deem do Fudder schloen d'Kéi an der Mëllech of (geben die Kühe |
| 148) | LWB ofwieren |
| | ... e Streech o. — e Ball o. an a Korner schloen (Sportspr.); |
| 149) | LWB ongenéideg |
| | ... iwerleën; 3) «roh, derb» — o. drop schloen — en ongenéidege Streech — cf. ongemälleg sub |
| 150) | LWB opschlo(e)n |
| | ...-schlo(e)n trans./intr. Verb.: 1) «aufschlagen |
| 151) | LWB Ouer |
| | ... d'O. gesat? — sech d'Welt ëm d'Ouere schloen — Zus.: an d'Loft ëm d'Nues |
| 152) | LWB Pan |
| | ... d. sub 3) — déi kleng P. an déi grouss schloen ( a. alles aufbieten, was das Haus |
| | ... gut sein lassen) — engem d'Är an d'P. schloen (zum Zeichen, daß jem. als Freier genehm ist — |
| 153) | LWB Patron |
| | ... einem Schreinermeister in der Lehre) — dem P. d'Schnell schloen (einen Streich spielen) — e schroe, giedleche, gelungene, komesche, |
| 154) | LWB Päerd |
| | ... gin — e gewëllegt (williges) P. soll een nët schloen — e Bëlles (Lümmel) mat de P., e |
| 155) | LWB platt |
| | ...(Bahn des Hammers) — eppes (ee) p. drécken (drücken), schloen (schlagen), trëppelen (treten) — hie muss p. leien |
| 156) | LWB Präis |
| | ... — d'Präisser gin erop, klammen, gin an d'Luucht, schloen op (steigen) — si si mat de Präisser an |
| 157) | LWB Rad |
| | ... (Turnerfigur); b. «Purzelbaum» — d'R. schloen (Hals über Kopf fallen, übermütig [Wb.06: leichtsinnig |
| 158) | LWB Radau |
| | ... Radau M. — wie hd. — R. schloen, maachen — wat as dat fir e R. hei? |
| 159) | LWB Raiberband |
| | ... 1) «Räuberbande» — Ra.: ech schloen dech op de Bak, datt s de mengs den Himmel |
| 160) | LWB Rechnen |
| | ...das Rechnen» — am R. as en nët ze schloen, klappen — d'R. läit mer um Mo; 2) |
| 161) | LWB réckstrank |
| | ... (ersielen — ihn durchprügeln) — op de R. trëllen, schloen — sech de R. verrenken — dat mécht e laange |
| 162) | LWB regrettéieren |
| | ... nëmmen eppes, datt ech em keng op d'Maul ka schloen. |
| 163) | LWB Rong |
| | ... Sprass; 3) «Arm und Bein» — ech schloen dech, datt s de d'Rongen an d'Luucht setz. |
| 164) | LWB rosen |
| | ... ewéi r. Honn — wann een en Hond wëllt dout schloen, seet een, e wir r. — Echt.: de |
| 165) | LWB rout |
| | ... Su — er hat keinen roten Heller) — ech schloen dech, datt d'r. Saaft (Blut) kënnt — et |
| 166) | LWB Sak |
| | ... (cf. sub 2)a.,b.) — op de S. schloen (auf den Busch klopfen) — et kennt een een |
| 167) | LWB sangen |
| | ... ee mat engem Bengel op eng Moul (Backmulde) géif schloen, (wéi wann ee mat enger Moul op e Stack schléit), |
| 168) | LWB Sau |
| | ...II) — mat der S. spillen, d'S. hidden, dreiwen, schloen (mit den Absätzen wird das Hauptloch Kessel [s. |
| 169) | LWB Savate |
| | ...) F. — in der Ra.: d'S. schloen (herumlungern). |
| 170) | LWB Sääch, Seech |
| | ...: 1) «Urin» — drohend: ech schloen dech, datt d'S. an d'Schäiss der matenaner kommen; |
| 171) | LWB Säl, Seel |
| | ... Stréisäl, Hunnekapp — s. d.) — Seel leën, schloen (Stroh zum Binden kurzhalmigen Getreides bereitlegen; diese Arbeit wurde |
| 172) | LWB Schaläimchen |
| | ... s. Scharläipchen sub 2)b. — gees de rëm Sch. schloen? |
| 173) | LWB Scharläipchen, Scharläiperchen, Scharläppchen |
| | ... b. — in der Ra.: Sch. (Schaläimche) schloen (müßig gehen) — 't as nët fir ëmmer |
| | ... — 't as nët fir ëmmer dorëmmer Sch. ze schloen! |
| 174) | LWB Scharribarri, Schärribärri, Scharriwarri |
| | ... (Volksjustiz — wie frz. charivari) — engem de Sch. schloen (im Volkslied, Mensterlidd: datt et niewelt a kraacht — |
| 175) | LWB Schasslawitt |
| | ...Tour eines Kontertanzes» — lok. Wiltz: de Schasewitt schloen (ausrutschen und heftig hinfallen) — frz. chasse la vite. |
| 176) | LWB schäissen |
| | ... eng befreundet) an du kruten se Sträit — ech haen (schloen) dech, datt s de (Boune) schäiss — wat schäisst dat |
| 177) | LWB Scheierpaart |
| | ...Zus.: a mam Hiirzel (dem Gëtschel) op d' Nues schloen (klar und deutlich zu verstehen geben); |
| 178) | LWB Schiw(w)er |
| | ... Schiwen) F.: «Scherbe, Splitter» — ech schloen et an honnertdausend Schiweren — dazu die Verb.: |
| 179) | LWB Schlag |
| | ... Kaltblut) — e gudde Sch. Schwäin — aus dem Sch. schloen (entarten); b. «(anmaß.) Benehmen» — |
| 180) | LWB Schleek |
| | ... / a kënns de nët eraus / da schloen ech dech (nach) dout (ech schloen der däin Haus an |
| | ... eraus / da schloen ech dech (nach) dout (ech schloen der däin Haus an e Koup) — Sch., Sch. |
| | ... Sch. streck déng siwen Hierner eraus / oder ech schloen der an däin Haus — Sch., Sch. streck déng |
| 181) | LWB schloen |
| | ... schloen (Westen: schlouen — Konjug. Ind. Präs.: ech, |
| | ... schlouen — Konjug. Ind. Präs.: ech, mir, si schloen, du schléis, hie schléit, dir schlot, Osten: ich schlin, |
| 182) | LWB Schnell |
| | ...1) — in der Ra.: engem d'Sch. schloen (jem. ein Schnippchen schlagen); 2) «Dirne» |
| 183) | LWB Schrauf |
| | ... auch: Schnauf) F.: «Ecchymose» — ech schloen dech, datt et Schrauwe gët (Striemen). |
| 184) | LWB Schruppert |
| | ... de Sch. nogeheien — ee mam Sch. laanscht d'Panz schloen — huel de Sch., soss kriss de de Buedem |
| 185) | LWB siw(w)emol |
| | ...-mol Num.: «siebenmal» — ech schloen dech, datt s de mengs d'Kar (Korn) géing |
| 186) | LWB Spëktakel, Spëtakel |
| | ... déi uewenop e Sp. (Krach)! — Sp. schloen — si hun alt nammel Sp. (Krach, Streit) — |
| 187) | LWB spuenesch |
| | ... Turm auf den Festungsmauern in Luxemburg-Stadt) — ech schloen der d'Schnëss kleen wéi spunnesch Salz (Berens, Kerfegsbloum) |
| 188) | LWB Spulllomp |
| | ... F.: 1) «Spüllappen» — ech schloen der d'Sp. ëm d'Oueren — bas de mat |
| 189) | LWB Stän, Steen |
| | ... ech kann d'Suen (derfir) awer nët aus engem St. schloen — 't kann een näischt aus engem St. schloen |
| | ... schloen — 't kann een näischt aus engem St. schloen — wa kee St. mer an de Wee kënnt |
| 190) | LWB Stéck |
| | ... Fleesch, Kuch, Holz, Schockela, Zocker — eppes a Stécker schneiden, schloen — schneid mer e St. Brout! — en hëlt sech |
| 191) | LWB Stir, Stiren |
| | ... an d'Akaul (Kahlkopf) — sech op d'St. schloen (als Ausdruck des Unwillens, nach Begehen einer Dummheit) — |
| 192) | LWB stonnelaang |
| | ... st. nokucken — ech kënnt e st. op d'Schnëss schloen; |
| 193) | LWB Strank |
| | ... an d'Sträng leën, werfen, geheien — iwwer d'Sträng schloen; 3) «Strangartiges» — a. |
| 194) | LWB Takt |
| | ... 1) «Takt» (Musik) — den T. schloen — en danzt géint den T. — en as, e |
| 195) | LWB Tromm |
| | ... déi déck, déi kleng T. — hie kann d'T. schloen ewéi keen zweten — en as nach grad gutt fir |
| | ... as nach grad gutt fir d' (déi déck) T. ze schloen (er ist ein schlechter Musikant, auch: er taugt nicht |
| | ... auch: er taugt nicht viel) — op d'déck T. schloen (werben, die Trommel rühren, prahlen) — en as esou |
| 196) | LWB unhalen |
| | ... Fuedem un! — spaßh.: hal mech un, soss schloen ech en dout, soss geschitt en Ongléck — Echt. |
| 197) | LWB uschloen |
| | ...-schloen Verb. trans.: 1) a. «anschlagen |
| 198) | LWB Wäiraach(s)faass |
| | ... — engem d'W. ëm (op) d'Nues (d'Stir) schloen (indiskret beweihräuchern). |
| 199) | LWB Welt |
| | ... keen Haus drop — sech d'W. ëm d'Ouere schloen — wat gës du der Welt Stéiss! (Zus.: |
| 200) | LWB Wénkel |
| | ... de W. mat dräi, véier, fënnef Meter — de W. schloen (suchen) — d'Strooss, d'Stéck mécht e schaarfe |
| 201) | LWB wëssen |
| | ...wissen» — hie weess vill Latäin, Franséisch — ech schloen dech (op de Bak), datt s de nët méi weess, |
| 202) | LWB widderschloen |
| | ...-schloen (Ton: 1) intr. Verb.: «gegen etwas schlagen |
| 203) | LWB zerschloen |
| | ...-schloen trans. Verb.: 1) «zerschlagen, durch Schlagen |
| 204) | LWB Zesummeschloen |
| | ...-schloen trans. Verb.: 1) «auseinandernehmen u. (zum |
| 205) | LWB Zong |
| | ... nët drop — lok.: d' Z. em eppes schloen (gierig verzehren) — Rätsel: 't as allzäit ënner |
| 206) | LWB zouschloen |
| | ...-schloen trans./intr. Verb.: 1) «(sich) |
| 207) | LWB zouwerfen |
| | ...Dir z. — cf. -klaken, -schloen sub 1); |
| 208) | LWB zréckschloen |
| | ...-schloen intr. Verb.: 1) «zurückschlagen» — |
| 209) | LWB zwielef |
| | ...Num.: «zwölf» — Ra.: ee schloen, datt en nët méi weess, ob et z. Auer as |